‘3 giảm 3 tăng’ mở hướng sản xuất lúa thân thiện môi trường

Giảm 20-30% phân hóa học

Ông Võ Như Ý, Trưởng phòng Kinh tế xã Ninh Quới, tỉnh Cà Mau cho biết, việc triển khai mô hình nhằm đánh giá hiệu quả nguồn vốn hỗ trợ sản xuất năm 2025, đồng thời từng bước thay đổi tập quán canh tác của nông dân theo hướng tiết kiệm, an toàn và bền vững hơn.

Toàn xã Ninh Quới hiện có hơn 11.000 ha diện tích trồng lúa mỗi năm. Tuy nhiên, sản xuất vẫn chịu tác động lớn từ giá vật tư đầu vào tăng cao, thời tiết bất lợi và tình trạng lạm dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật (BVTV). Điều này khiến chi phí sản xuất tăng, lợi nhuận giảm và môi trường bị ảnh hưởng.

Mô hình được triển khai với quy mô 900 ha, có 1.135 hộ dân tham gia. Điểm nổi bật là 100% diện tích sử dụng giống lúa xác nhận và áp dụng đồng bộ quy trình kỹ thuật “3 giảm 3 tăng” và sử dụng phân bón hữu cơ của Công ty CP Grow Fa.

Kết quả cho thấy lượng giống gieo sạ giảm từ 130-160 kg/ha xuống còn khoảng 90-100 kg/ha, giảm 30-40%. Lượng phân bón hóa học giảm 20-30%, số lần phun thuốc BVTV giảm còn 6-8 lần/vụ. Nhờ đó, chi phí sản xuất giảm đáng kể.

Ở chiều ngược lại, năng suất lúa đạt từ 7,5-8,2 tấn/ha, cao hơn mục tiêu đề ra. Chất lượng hạt lúa được cải thiện, cây sinh trưởng tốt, ít sâu bệnh, giảm tồn dư hóa chất. Dù giá lúa có thời điểm giảm, lợi nhuận của nông dân vẫn tăng từ 10-20% so với sản xuất truyền thống.

Theo tính toán, tổng thu đạt khoảng 47 triệu đồng/ha, lợi nhuận trên 28 triệu đồng/ha, cao hơn từ 5-8 triệu đồng/ha so với trước. Đây là tín hiệu tích cực trong bối cảnh chi phí vật tư nông nghiệp tăng cao.

Không chỉ hiệu quả về kinh tế, mô hình còn mang lại lợi ích về môi trường và xã hội. Việc giảm phân bón hóa học, thuốc BVTV giúp hạn chế ô nhiễm, cải thiện chất lượng đất và nguồn nước. Đồng thời, nâng cao nhận thức của nông dân về sản xuất an toàn.

Ông Nguyễn Tấn Thanh, nông dân ấp Ngọn, xã Ninh Quới là một trong những nông dân tham gia mô hình sản xuất lúa an toàn theo quy trình “3 giảm 3 tăng” sử dụng phân bón hữu cơ trong vụ đông xuân 2025-2026 chia sẻ, trước đây gia đình ông sản xuất lúa theo tập quán cũ, gieo sạ dày từ 130-160 kg/ha, sử dụng phân bón và thuốc BVTV hóa học theo kinh nghiệm nên chi phí cao, hiệu quả không ổn định. Sau khi tham gia mô hình “3 giảm 3 tăng” có sử dụng phân bón hữu cơ của công ty Grow Fa và bên cạnh đó còn được ngành chuyên môn hướng dẫn kỹ thuật, ông đã mạnh dạn thay đổi phương thức canh tác.

Theo ông Thanh, lượng giống giảm còn khoảng còn 85-90 kg/ha, phân bón hóa học giảm 15-20%, số lần phun thuốc cũng giảm đáng kể, giúp tiết kiệm từ 4-5 triệu đồng/ha chi phí sản xuất. Nhờ gieo sạ hợp lý, cây lúa sinh trưởng tốt, cứng cây, ít sâu bệnh, năng suất vẫn đạt khoảng 7,5 tấn/ha. Lợi nhuận tăng thêm từ 5-6 triệu đồng/ha so với trước.

“Thực tế cho thấy mô hình giúp giảm chi phí, tăng hiệu quả và bảo vệ môi trường. Tôi mong ngành chức năng tiếp tục hỗ trợ kỹ thuật, liên kết tiêu thụ để nông dân yên tâm sản xuất, đồng thời nhân rộng mô hình trong thời gian tới”, ông Thanh chia sẻ.

Chuyển hướng sang sản xuất hữu cơ, giảm phát thải

Ông Trần Văn Thắng, Giám đốc Công ty Cổ phần Grow Fa cho biết, thời gian qua doanh nghiệp đã phối hợp với ngành nông nghiệp triển khai nhiều mô hình sử dụng phân bón hữu cơ trên cây lúa.

Qua kết quả ghi nhận cho thấy tại ruộng mô hình đã cho các chỉ tiêu về sinh trưởng, năng suất và hiệu quả kinh tế đều khả quan. Đặc biệt, việc sử dụng phân bón hữu cơ giúp giảm từ 30-40% chi phí đầu vào so với phương thức canh tác truyền thống.

“Trong bối cảnh giá phân bón hóa học như urê, DAP, kali tăng cao, việc chuyển sang sử dụng phân hữu cơ là xu hướng tất yếu. Không chỉ giảm chi phí, phân hữu cơ còn giúp cải tạo đất, nâng cao chất lượng nông sản và bảo vệ môi trường”, ông Thắng nhấn mạnh.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Trần Thức, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và BVTV tỉnh Cà Mau cho rằng, khi canh tác nông nghiệp đã lạm dụng phân hóa học trong thời gian dài sẽ làm suy thoái đất, ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng cây trồng. Việc chuyển đổi hóa học sang phân thuốc hữu cơ giúp phục hồi hệ vi sinh trong đất, tăng khả năng hấp thụ dinh dưỡng của cây.

Các mô hình thí điểm trên địa bàn Cà Mau cho thấy, khi sử dụng kết hợp phân hữu cơ, nông dân có thể giảm 20-30% lượng phân hóa học mà vẫn đảm bảo năng suất. Đây là giải pháp quan trọng để hướng tới nền nông nghiệp xanh, bền vững.

Gắn với đó, việc triển khai Đề án 1 triệu hecta lúa chất lượng cao, phát thải thấp đang được địa phương xác định là nhiệm vụ trọng tâm của tỉnh. Riêng theo kế hoạch, giai đoạn 2026-2030, tại xã Ninh Quới sẽ phát triển khoảng 3.800 ha vùng lúa chất lượng cao, phát thải thấp.

Ngay trong năm 2026, địa phương dự kiến triển khai mô hình “1 phải, 5 giảm” trên diện tích gần 1.000 ha. Công tác chuẩn bị vật tư, kỹ thuật đang được khẩn trương thực hiện nhằm đảm bảo kịp thời phục vụ sản xuất vụ hè thu.