Nghệ An triển khai Luật Tài nguyên nước với giải pháp đồng bộ, từ hoàn thiện thể chế, tăng cường quản lý đến bảo vệ, khai thác bền vững nguồn nước.
Là địa phương có diện tích lớn nhất cả nước, hệ thống sông ngòi dày đặc với các lưu vực quan trọng như sông Cả, sông Hiếu, tỉnh Nghệ An giữ vai trò đặc biệt trong bảo đảm an ninh nguồn nước khu vực Bắc Trung Bộ. Việc triển khai Luật Tài nguyên nước vì thế không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là nhiệm vụ chiến lược đối với phát triển bền vững của tỉnh Nghệ An.
Tỉnh Nghệ An có hệ thống sông với nguồn tài nguyên nước dồi dào. Ảnh: Đình Tiệp.Ông Nguyễn Công Lực, Trưởng phòng Khoáng sản (Sở Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An) cho biết, ngay sau khi Luật được ban hành, UBND tỉnh Nghệ An đã xây dựng kế hoạch triển khai với lộ trình cụ thể, phân công rõ trách nhiệm cho từng Sở, ngành, địa phương. Với tinh thần xuyên suốt là chủ động rà soát toàn bộ các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến tài nguyên nước trên địa bàn, kịp thời sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ những nội dung không còn phù hợp.
Công tác tuyên truyền, phổ biến Luật được đẩy mạnh bằng nhiều hình thức: hội nghị tập huấn chuyên sâu cho cán bộ quản lý các cấp; biên soạn tài liệu hỏi - đáp; lồng ghép nội dung tuyên truyền trong các chương trình truyền thông môi trường, nông thôn mới. Đối tượng không chỉ là đội ngũ quản lý mà còn mở rộng đến doanh nghiệp khai thác, sử dụng nước và cộng đồng dân cư, nhất là khu vực miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Một trong những điểm nhấn quan trọng là tăng cường kiểm soát hoạt động khai thác nước mặt, nước dưới đất. Tỉnh Nghệ An yêu cầu rà soát toàn bộ các công trình khai thác, sử dụng nước; cập nhật cơ sở dữ liệu tài nguyên nước; đôn đốc việc thực hiện cấp phép, gia hạn, điều chỉnh giấy phép theo đúng quy định mới. Các trường hợp khai thác không phép, sai phép được kiểm tra, xử lý nghiêm, gắn với trách nhiệm người đứng đầu địa phương.
Nghệ An chú trọng xây dựng, cập nhật quy hoạch tài nguyên nước phù hợp với quy hoạch tỉnh thời kỳ mới. Việc lồng ghép nội dung bảo vệ nguồn nước vào quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch ngành, lĩnh vực được thực hiện bài bản, bảo đảm nguyên tắc không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng.
"Đặc biệt, tỉnh quan tâm đến công tác điều tra cơ bản, quan trắc và cảnh báo sớm. Hệ thống theo dõi, giám sát tài nguyên nước từng bước được đầu tư, kết nối dữ liệu với cơ quan chuyên môn trung ương, tạo nền tảng cho quản lý thông minh, minh bạch và hiệu quả hơn", ông Lực nói.
Triển khai Luật Tài nguyên nước không dừng ở hoàn thiện thủ tục hành chính mà hướng tới mục tiêu cao hơn: bảo vệ, phục hồi và sử dụng bền vững nguồn nước.
Ông Nguyễn Công Lực cho biết, Nghệ An xác định rõ các khu vực cần bảo vệ nghiêm ngặt, đặc biệt là vùng sinh thủy đầu nguồn, hồ chứa nước sinh hoạt, khu vực có nguy cơ suy thoái, cạn kiệt. Việc khoanh định, công bố danh mục nguồn nước phải lập hành lang bảo vệ được thực hiện đồng bộ, làm cơ sở để kiểm soát các hoạt động xây dựng, khai thác, xả thải.
Cùng với đó, tỉnh tăng cường kiểm soát ô nhiễm nguồn nước từ các khu, cụm công nghiệp, làng nghề và khu dân cư tập trung. Hoạt động xả nước thải vào nguồn nước được giám sát chặt chẽ, yêu cầu lắp đặt hệ thống quan trắc tự động đối với các cơ sở có lưu lượng lớn. Dữ liệu quan trắc được kết nối, chia sẻ với cơ quan quản lý để kịp thời phát hiện, xử lý vi phạm.
Hoạt động xả thải đang được kiểm soát chặt chẽ. Ảnh: Đình Tiệp.Trong lĩnh vực nông nghiệp - ngành sử dụng nước lớn nhất, Nghệ An đẩy mạnh áp dụng các mô hình tưới tiết kiệm, chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp điều kiện nguồn nước từng vùng. Các hồ đập thủy lợi được rà soát, nâng cấp nhằm nâng cao hiệu quả trữ nước, điều tiết nước trong mùa khô, giảm thiểu rủi ro thiếu nước và xâm nhập mặn.
Tỉnh Nghệ An cũng chú trọng hợp tác, phối hợp liên vùng trong quản lý lưu vực sông, nhất là với các địa phương thượng nguồn và hạ nguồn sông Cả. Việc chia sẻ thông tin, phối hợp vận hành hồ chứa, ứng phó thiên tai được xác định là yếu tố then chốt bảo đảm an ninh nguồn nước trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp.
Một nội dung quan trọng khác là thúc đẩy xã hội hóa trong bảo vệ tài nguyên nước. Tỉnh khuyến khích doanh nghiệp đầu tư công nghệ xử lý, tái sử dụng nước; vận động cộng đồng tham gia bảo vệ nguồn nước, không xả rác, chất thải xuống sông, suối, kênh mương. Các phong trào “dòng sông không rác”, “khu dân cư bảo vệ nguồn nước” từng bước lan tỏa, tạo chuyển biến tích cực từ nhận thức đến hành động.
Có thể thấy, sự chủ động của Nghệ An trong triển khai Luật Tài nguyên nước thể hiện ở cả ba phương diện: hoàn thiện thể chế, tăng cường quản lý và thúc đẩy sử dụng bền vững. Không chờ đợi, không bị động, tỉnh đã sớm cụ thể hóa quy định của Luật thành chương trình, kế hoạch hành động sát thực tiễn.