Đảm bảo việc điều hành sản xuất và tiêu thụ lúa gạo trong tình hình mới

Công điện gửi Bộ trưởng các Bộ: Nông nghiệp và Môi trường, Công Thương, Tài chính; Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam; Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Việt Nam; Chủ tịch Hiệp hội ngành hàng Lúa gạo Việt Nam; Chủ tịch, Tổng giám đốc Tổng Công ty Lương thực miền Bắc, Tổng Công ty Lương thực miền Nam.

Thời gian qua, sản xuất, kinh doanh và xuất khẩu lúa gạo của Việt Nam tiếp tục đạt được nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, tình hình thế giới và khu vực đang diễn biến phức tạp, khó lường; xung đột địa chính trị tại một số khu vực; biến động giá năng lượng, chi phí logistics và vận tải biển gia tăng, cùng với việc một số quốc gia điều chỉnh chính sách thương mại và dự trữ lương thực có thể tác động đến cung cầu và giá gạo trên thị trường thế giới. Trong nước, các tỉnh Đồng bằng Sông Cửu Long đang thu hoạch rộ lúa vụ Đông Xuân nên có hiện tượng giá thu mua lúa cho nông dân giảm so với cùng kỳ năm 2025.

Để đảm bảo việc điều hành sản xuất và tiêu thụ lúa gạo trong tình hình mới, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Bộ trưởng các Bộ, Thủ trưởng các cơ quan ngang bộ, cơ quan liên quan, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, các Hiệp hội và doanh nghiệp kinh doanh, xuất khẩu gạo khẩn trương thực hiện các nhiệm vụ sau:

Kết nối doanh nghiệp chủ động thu mua, chế biến và xuất khẩu gạo

1. Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường:

- Chỉ đạo các địa phương theo dõi, dự báo và nắm chắc tình hình sản xuất, tăng cường phòng chống sinh vật gây hại, chủ động ứng phó với các diễn biến bất lợi của thời tiết để bảo vệ an toàn các vụ sản xuất để đảm bảo năng suất, sản lượng theo kế hoạch và chi phí thấp.

- Chủ trì, phối hợp với các cơ quan, địa phương có liên quan xử lý kịp thời các rào cản kỹ thuật để đảm bảo gia tăng khối lượng và mở rộng thị trường xuất khẩu gạo của Việt Nam.

- Phối hợp với Bộ Công Thương, Hiệp hội Lương thực Việt Nam, Hiệp hội ngành hàng lúa gạo Việt Nam và các Hiệp hội, doanh nghiệp trong lĩnh vực kinh doanh lúa, gạo kết nối doanh nghiệp chủ động thu mua, chế biến và xuất khẩu gạo, bảo đảm tiêu thụ lúa hàng hóa cho nông dân.

- Phối hợp với các Bộ, ngành và địa phương theo dõi sát diễn biến thị trường gạo thế giới để cung cấp, cập nhật thông tin tới các địa phương, doanh nghiệp để có những điều chỉnh kịp thời kế hoạch sản xuất, xuất khẩu phù hợp với diễn biến thị trường.

Theo dõi chặt chẽ và dự báo sát tình hình xuất, nhập khẩu; nhu cầu tiêu thụ; giá cả lương thực

2. Bộ trưởng Bộ Công Thương

- Chủ trì theo dõi chặt chẽ và dự báo sát tình hình xuất, nhập khẩu; nhu cầu tiêu thụ; giá cả lương thực trong khu vực và trên thị trường thế giới để có các biện pháp chủ động, linh hoạt điều tiết việc kinh doanh, xuất nhập khẩu gạo để đảm bảo nâng cao hiệu quả xuất khẩu.

- Chủ trì, phối hợp Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Ủy ban nhân dân các địa phương thành lập đoàn kiểm tra liên ngành để kiểm tra việc thực hiện việc thu mua, xuất nhập khẩu lúa gạo góp phần làm lành mạnh thị trường đặc biệt là khả năng dự trữ bắt buộc theo quy định tại Nghị định số 107/2018/NĐ-CP ngày 15 tháng 8 năm 2018 và Nghị định số 01/2025/NĐ-CP ngày 01 tháng 01 năm 2025.

- Chủ trì tăng cường xúc tiến thương mại, thúc đẩy xuất khẩu tại các thị trường lớn, thị trường tiềm năng, còn nhiều dư địa nhằm đa dạng hóa thị trường, giảm dần phụ thuộc vào các quốc gia nhập khẩu truyền thống; cung cấp thông tin, hướng dẫn cho các doanh nghiệp về thời điểm tập trung xuất khẩu có lợi về giá và tính cạnh tranh trên thị trường quốc tế; tăng cường các giải pháp thúc đẩy tiêu thụ gạo trong nước, đa dạng hóa các sản phẩm từ gạo phục vụ tiêu dùng trong nước và xuất khẩu.

Nghiên cứu giảm chi phí logistics và chi phí xuất khẩu cho doanh nghiệp  

3. Bộ trưởng Bộ Tài chính

- Chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành liên quan theo dõi diễn biến giá cả thị trường; triển khai các giải pháp bình ổn thị trường theo thẩm quyền.

- Chủ trì nghiên cứu các giải pháp giảm chi phí logistics và chi phí xuất khẩu cho doanh nghiệp trong bối cảnh chi phí vận tải quốc tế tăng cao. Xem xét, triển khai các biện pháp hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu gạo, tạo điều kiện thuận lợi trong hoàn thuế và thông quan.

- Xây dựng kế hoạch mua dự trữ gạo quốc gia phù hợp để góp phần ổn định giá lúa gạo trong nước.

Bố trí nguồn vốn với lãi suất hợp lý để hỗ trợ doanh nghiệp thu mua lúa gạo

4. Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam

- Chỉ đạo các tổ chức tín dụng bố trí nguồn vốn với lãi suất hợp lý để hỗ trợ doanh nghiệp thu mua lúa gạo, nhất là trong giai đoạn thu hoạch rộ.

- Nghiên cứu chỉ đạo có cơ chế tín dụng ưu đãi cho doanh nghiệp có hệ thống kho chứa và năng lực thu mua lớn, tạo điều kiện để tăng cường thu mua tạm trữ lúa gạo cho nông dân.

5. Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố:

- Chỉ đạo các cơ quan chuyên môn theo dõi sát tình hình sản xuất lúa tại địa bàn; chủ động và linh hoạt trong điều hành sản xuất lúa gạo đảm bảo đạt và vượt các mục tiêu năng suất, sản lượng theo kế hoạch trên cơ sở tuân thủ đúng các quy định kỹ thuật và an toàn thực phẩm của Việt Nam cũng như nước nhập khẩu.

- Chỉ đạo các cơ quan chức năng phối hợp với doanh nghiệp và hợp tác xã tổ chức thu mua lúa kịp thời, tránh tình trạng lúa chín nhưng không được thu mua. Có giải pháp hỗ trợ các doanh nghiệp trong việc thu mua, vận chuyển lúa, gạo về kho chứa của các doanh nghiệp.

- Đẩy mạnh công tác quản lý thị trường; tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát tình hình mua bán của các doanh nghiệp đầu mối, thương lái, tránh tình trạng lợi dụng tình hình để ép giá, trục lợi; cạnh tranh không lành mạnh giữa các doanh nghiệp.

Tăng cường thu mua lúa gạo cho nông dân

6. Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Việt Nam, Chủ tịch Hiệp hội ngành hàng Lúa gạo Việt Nam, Chủ tịch, Tổng giám đốc Tổng công ty Lương thực miền Bắc, Tổng công ty Lương thực miền Nam và các doanh nghiệp kinh doanh xuất khẩu gạo:

- Tăng cường thu mua lúa gạo cho nông dân, đặc biệt tại các vùng sản xuất lớn ở Đồng bằng sông Cửu Long.

- Chủ động tận dụng hệ thống kho chứa và năng lực chế biến để thu mua, tạm trữ lúa gạo, góp phần ổn định thị trường.

- Tăng cường cập nhật, theo dõi, dự báo, cung cấp thông tin diễn biến tình hình sản xuất và thị trường lúa gạo trong nước và thế giới để điều chỉnh kịp thời kế hoạch kinh doanh phù hợp với diễn biến thị trường.

8. Giao Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà tiếp tục theo dõi, chỉ đạo việc điều hành sản xuất và tiêu thụ lúa gạo; Văn phòng Chính phủ theo dõi, đôn đốc việc thực hiện Công điện này theo chức năng, nhiệm vụ được giao./.