Theo dự báo của cơ quan khí tượng thủy văn, trong giai đoạn từ tháng 9-11/2026, hiện tượng ENSO sẽ chuyển sang trạng thái El Nino với xác suất trên 90%. Điều này đồng nghĩa lượng mưa trên lưu vực sông Mekong có xu hướng giảm, dòng chảy về đồng bằng suy giảm và mùa lũ năm 2026 được dự báo thấp hơn trung bình nhiều năm.
Lũ mùa nước nổi năm 2026 được dự báo xuất hiện muộn, đỉnh lũ thấp hơn trung bình nhiều năm, làm giảm lượng nước trong nội đồng, gia tăng nguy cơ xâm nhập mặn. Ảnh: Trung Chánh.
Theo dự báo, lũ đầu nguồn sông Cửu Long xuất hiện muộn, đỉnh lũ tại Tân Châu dao động từ 3,5-3,8m, thấp hơn đỉnh lũ trung bình nhiều năm từ 0,06-0,36m, tại Châu Đốc đạt khoảng 3,1-3,4m, thấp hơn trung bình nhiều năm từ 0,07-0,37m. Đỉnh lũ chính vụ được dự báo xuất hiện vào cuối tháng 9 đến nửa đầu tháng 10/2026.
Trong khi đó, triều cường năm 2026 lại được dự báo ở mức cao và tăng dần từ đầu đến cuối mùa lũ. Sự kết hợp giữa triều cường cao và nước trong nội đồng thấp sẽ làm gia tăng nguy cơ xâm nhập mặn đối với khu vực ven biển, đặc biệt trong các đợt triều cường cuối tháng 10 và đầu tháng 11.
Sau khi kết thúc mùa mưa, các cơ quan chuyên môn nhận định El Nino vẫn tiếp tục duy trì, người dân vùng ven biển ĐBSCL tích trữ nước mưa để phòng chống hạn, mặn xâm nhập. Ảnh: Trung Chánh.
Đáng chú ý hơn, sau khi kết thúc mùa mưa, các cơ quan chuyên môn nhận định El Nino vẫn tiếp tục duy trì với xác suất trên 90%, trong khi mùa lũ kết thúc sớm, lượng mưa tháng 10 thấp hơn trung bình nhiều năm. Đây là những yếu tố làm gia tăng nguy cơ thiếu hụt nguồn nước ngay từ đầu mùa khô 2026-2027.
Viện Quy hoạch thủy lợi miền Nam nhận định, nguồn nước trên lưu vực sông Mekong có khả năng thuộc nhóm năm ít nước, lượng nước tích trữ tại Biển Hồ thấp và rút nhanh hơn bình thường. Những yếu tố này sẽ trực tiếp tác động đến khả năng cấp nước cho sản xuất nông nghiệp, sinh hoạt và phòng, chống xâm nhập mặn toàn vùng ĐBSCL.
Trước nguy cơ thiếu nước, Cty TNHH MTV Khai thác Thủy lợi miền Nam đã xây dựng ba kịch bản nguồn nước cho mùa khô 2026-2027 để chủ động vận hành các công trình thủy lợi.
Ở kịch bản thứ nhất, nguồn nước thấp hơn trung bình nhiều năm không quá 5%, ranh mặn 4g/l trên các cửa sông Cửu Long dự báo xâm nhập sâu hơn khoảng 10-15km so với trung bình nhiều năm 2013-2025.
Trước nguy cơ thiếu nguồn cung nước ngọt, người dân vùng ĐBSCL được khuyến cáo tuân thủ lịch thời vụ, tránh gieo sạ kéo dài để tránh nguy cơ thiếu nước vào cuối vụ. Ảnh: Trung Chánh.
Kịch bản thứ hai được đánh giá nghiêm trọng hơn khi nguồn nước thấp hơn trung bình nhiều năm từ 15-20%, tương tự mùa khô 2015-2016. Khi đó, ranh mặn 4g/l có thể lấn sâu thêm 15-25km và xuất hiện sớm từ cuối tháng 12/2026.
Kịch bản thứ ba là tình huống cực đoan, tương tự mùa khô lịch sử 2019-2020. Mặc dù khả năng xảy ra không cao nhưng vẫn được đưa vào phương án điều hành nhằm chủ động các giải pháp quản lý rủi ro.
Ông Lê Tường Minh, Phó Giám đốc Chi nhánh ĐBSCL Công ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi miền Nam cho biết, để ứng phó với nguy cơ thiếu hụt nguồn nước theo các tình huống nêu trên, đơn vị đã xây dựng kế hoạch vận hành linh hoạt các hệ thống công trình trọng điểm gồm Cái Lớn - Cái Bé - Xẻo Rô, Vũng Liêm và cống âu thuyền Ninh Quới theo diễn biến thực tế của độ mặn, nguồn nước và nhu cầu sản xuất.
Đối với hệ thống Cái Lớn - Cái Bé, việc đóng mở cống sẽ được điều chỉnh theo diễn biến độ mặn nhằm vừa kiểm soát xâm nhập mặn, vừa bảo đảm cấp nước ngọt phục vụ sản xuất. Khi độ mặn tăng cao tại các vùng nuôi tôm thuộc tỉnh An Giang, các cống sẽ được phối hợp vận hành để bổ sung nước ngọt pha loãng, giảm thiệt hại cho người dân.
Hệ thống cống Vũng Liêm sẽ linh hoạt đóng mở nhằm cấp nước ngọt, trữ nước hoặc ngăn mặn tùy theo chất lượng nguồn nước. Trong khi đó, cống âu thuyền Ninh Quới tiếp tục đóng vai trò điều tiết mặn, lấy nước ngọt từ sông Hậu bổ sung cho vùng Quản Lộ - Phụng Hiệp khi xuất hiện nguy cơ hạn hán, thiếu nước.
Hệ thống cống ven biển tại tỉnh An Giang được đóng để giữ nước ngọt trong nội đồng, phục vụ sản xuất nông nghiệp và đời sống dân sinh. Ảnh: Trung Chánh.
Bên cạnh các giải pháp kỹ thuật, Công ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi miền Nam cũng đề nghị các cơ quan chuyên môn, địa phương thường xuyên cập nhật dự báo khí tượng thủy văn, tiến độ sản xuất và diễn biến nguồn nước để điều chỉnh phương án vận hành theo từng tháng, từng đợt xuất hiện hạn hán hoặc xâm nhập mặn.
Theo kế hoạch, việc phối hợp giữa các đơn vị quản lý công trình thủy lợi với ngành nông nghiệp các tỉnh An Giang, Cần Thơ, Cà Mau và Vĩnh Long sẽ được tăng cường nhằm bảo đảm vận hành đồng bộ các hệ thống thủy lợi, phục vụ sản xuất nông nghiệp, dân sinh và chủ động ứng phó với các diễn biến bất thường của thiên tai trong mùa mưa 2026 và mùa khô 2026-2027.