Chặn rác từ gốc
Bàn về giải pháp giải quyết vấn đề rác trôi dạt vào bờ biển Vũng Tàu, PGS.TS Đỗ Văn Quang - Giám đốc Phân hiệu trường đại học thủy lợi tại Bình Dương cho rằng, cần xây dựng các kế hoạch, chuẩn bị phương tiện ... đảm bảo chủ động thực hiện thu gom lượng rác trôi dạt vào bờ biến theo các thời điểm, mùa rác trôi dạt vào bờ biển.
Việc thu gom rác chỉ giải quyết phần ngọn chứ chưa xử lý triệt để phần gốc. Ảnh: Thục Vy.
Đồng thời, có thể xây dựng hệ thống giám sát, cảnh báo sớm rác trôi dạt vào bờ biển tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ) thông qua ứng dụng hệ thống camera cố định, UAV và mô hình toán mô phỏng. Khi xây dựng hệ thống này sẽ giúp dự báo được thời điểm rác (lượng rác và thành phần rác ...) trôi dạt vào bờ biển. Bên cạnh đó, nghiên cứu các hệ thống, giải pháp thu gom rác thải các loại và lục bình hiệu quả (tiết kiệm, tận dụng dòng chảy, thủy triều lên xuống) từ các hệ thống sông, kênh rạch nhỏ, nơi phát sinh nhiều lục bình để giảm chi phí thu gom, vận chuyển. Nghiên cứu điều chỉnh quy trình vận hành các kênh, hệ thống đê bao, điều chỉnh chế độ dòng chảy, môi trường nước (nếu có thể) các sông, kênh rạch nhằm giảm thiểu sự sinh trưởng của lục bình…
Về phía Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM, trước thực trạng rác thải dạt vào bờ, đơn vị đề nghị lắp đặt hệ thống phao thu gom rác thải ngoài biển ở khu vực Bãi trước, với thời gian dự kiến lắp đặt trong tháng 5 và tháng 6/2026. Mục đích chặn rác và lục bình ngay từ ngoài xa, không để trôi dạt, tấp vào bãi tắm làm ảnh hưởng đến du lịch.
Ngoài giải pháp trước mắt nói trên, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM đề nghị các giải pháp lâu dài. Đó là lựa chọn đơn vị có khả năng nghiên cứu sử dụng dùng các giải pháp thiên địch để giảm thiểu sự sinh trưởng của lục bình tại nguồn. Đồng thời nghiên cứu lắp đặt hệ thống ngăn lục bình, rác thải tại đầu nguồn sông, kênh, rạch để hạn chế lục bình trôi dạt về hạ nguồn, ra biển.
Tương tự, Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM cũng đề xuất triển khai nhiều giải pháp để bảo vệ bờ biển Vũng Tàu trước sự tấn công của rác thải, ngăn chặn rác thải ngay từ đầu nguồn. Trong giai đoạn tháng 5 đến tháng 7, cần phải giảm phát thải rác và lục bình đổ vào các hệ thống sông Đồng Nai - Sài Gòn, Vàm Cỏ. Qua đó, cần có sự chung tay của TP.HCM, Đồng Nai và Tây Ninh trong việc ngăn ngừa phát thải ra các dòng sông.
Còn trong giai đoạn tháng 8 đến tháng 10, các địa phương thuộc Đồng bằng sông Cửu Long cần giảm thiểu lượng rác ở đầu nguồn trôi về phía biển trong thời gian này. Ngoài ra, các địa phương ở TP.HCM cần tổ chức tuyên truyền rộng rãi đến các cá nhân, tập thể có khả năng gia tăng phát thải rác thải nhựa ra các sông, kênh rạch; giảm thiểu rác thải nhựa từ các hoạt động sinh hoạt; xử lý các trường hợp xả thải ra môi trường theo quy định.
Đồng bộ nhiều giải pháp
Mới đây, UBND TP.HCM ban hành văn bản chỉ đạo về giải pháp phối hợp xử lý lục bình và rác đại dương trôi dạt vào các bãi biển trên địa bàn thành phố. Theo đó, UBND thành phố chỉ đạo triển khai đồng bộ các giải pháp phối hợp tập trung vào 3 nhóm nhiệm vụ: tuyên truyền; quản lý, phòng ngừa, giảm thiểu; và thu gom, xử lý hằng năm.
UBND TP.HCM yêu cầu các ban ngành, địa phương tập trung vào 3 nhóm nhiệm vụ: tuyên truyền; quản lý, phòng ngừa, giảm thiểu; và thu gom, xử lý hằng năm để xử lý lục bình và rác đại dương trôi dạt vào các bãi biển. Ảnh: Thục Vy.
Cụ thể, giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì phối hợp Đài Phát thanh và Truyền hình thành phố và các đơn vị liên quan xây dựng chuyên trang, chuyên mục nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, không xả rác nơi công cộng, xuống sông, kênh rạch và biển.
Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố vận động nhân dân giữ gìn vệ sinh môi trường tại gia đình, khu dân cư, tích cực tham gia các đợt tổng vệ sinh. UBND các phường, xã, đặc khu tăng cường tuyên truyền pháp luật, nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi xả thải ra môi trường.
Để quản lý, phòng ngừa, giảm thiểu, các đơn vị nghiên cứu đặt hàng đề tài khoa học nhằm hạn chế sinh trưởng lục bình tại nguồn. Sở Xây dựng nghiên cứu lắp đặt hệ thống ngăn lục bình, rác thải tại đầu nguồn sông, kênh rạch và trước cầu, cống để tổ chức thu gom, hạn chế trôi về hạ lưu. Chính quyền cơ sở tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi xả rác trái quy định.
Về thu gom, xử lý, Sở Xây dựng và Sở Nông nghiệp và Môi trường rà soát, tham mưu sửa đổi các quyết định, kế hoạch liên quan để áp dụng sau sáp nhập địa giới. Phối hợp các tỉnh giáp ranh tổ chức thu gom đồng bộ trên các sông, kênh đầu nguồn. Chính quyền địa phương duy trì vệ sinh, nạo vét, vớt rác, lục bình.
Đối với rác trôi dạt vào bãi biển, giao Sở Khoa học và Công nghệ phối hợp thí điểm lắp đặt hệ thống phao ngăn, thu gom ngoài biển tại khu vực Bãi Trước, Vũng Tàu; nếu hiệu quả sẽ nhân rộng. Bên cạnh đó, tăng cường quản lý tàu cá, cơ sở nuôi trồng thủy sản; bố trí điểm tiếp nhận rác tại cảng cá; tổ chức đấu thầu dịch vụ thu gom rác, lục bình trôi dạt; và xử lý nghiêm hành vi xả rác ra biển.