Đến tháng 4/2026, việc xây dựng cơ chế, chính sách và văn bản hướng dẫn thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035 đã cơ bản được triển khai đồng bộ; nhiều nhiệm vụ trọng tâm đã hoàn thành đúng tiến độ, tạo nền tảng để tổ chức thực hiện hiệu quả trong năm đầu của giai đoạn mới.
Thực hiện Chương trình công tác của Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chủ trì, phối hợp với Bộ Dân tộc và Tôn giáo cùng các bộ, cơ quan liên quan báo cáo kết quả triển khai Chương trình đến tháng 4/2026 và đề ra phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm cần tập trung thực hiện đến hết năm 2026.
Theo báo cáo, ở cấp trung ương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã phối hợp trình Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ban hành nhiều cơ chế, chính sách quan trọng phục vụ triển khai Chương trình; đồng thời hoàn thành thủ tục trình cấp có thẩm quyền xem xét, phê duyệt một số quyết định quan trọng liên quan đến OCOP và công nhận xã, tỉnh đạt chuẩn nông thôn mới giai đoạn 2026–2030. Bộ cũng đã ban hành Quyết định phê duyệt Chương trình giai đoạn I từ năm 2026 đến năm 2030.
Cùng với đó, nhiều bộ, ngành đã ban hành kế hoạch và văn bản hướng dẫn thực hiện các tiêu chí, chỉ tiêu thuộc Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới giai đoạn 2026–2030. Đến thời điểm hiện tại, các bộ, cơ quan liên quan cơ bản đã hoàn thành 100% nhiệm vụ theo tiến độ được Chính phủ giao tại Nghị quyết số 424/NQ-CP.
Ở địa phương, một số tỉnh, thành phố đã chủ động ban hành quyết định phân loại xã, kế hoạch triển khai Chương trình giai đoạn 2026–2030; đồng thời khẩn trương xây dựng nguyên tắc, tiêu chí, định mức phân bổ ngân sách nhà nước để làm cơ sở tổ chức thực hiện phù hợp với điều kiện thực tế.
Về tổ chức bộ máy, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã hoàn thiện hồ sơ gửi Bộ Nội vụ thẩm định việc thành lập Ban Chỉ đạo Trung ương và kiện toàn cơ quan giúp việc Ban Chỉ đạo Trung ương giai đoạn 2026–2030. Đây là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm bảo đảm công tác điều phối, phối hợp, chỉ đạo thực hiện Chương trình được thống nhất, thông suốt ngay từ đầu giai đoạn.
Báo cáo cho thấy, đến hết năm 2025, cả nước đã hoàn thành mục tiêu giảm nghèo và cơ bản hoàn thành mục tiêu xây dựng nông thôn mới theo yêu cầu của Quốc hội; Chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi cơ bản hoàn thành 6/9 nhóm mục tiêu. Bước sang năm 2026, các địa phương đang tập trung hoàn thiện văn bản triển khai, rà soát hiện trạng, xác định mục tiêu, nhiệm vụ và huy động nguồn lực để phấn đấu hoàn thành các chỉ tiêu năm 2026, trong đó tỷ lệ xã đạt chuẩn nông thôn mới tối thiểu 15% và mức giảm tỷ lệ hộ nghèo khoảng 1–1,5%.
Đối với công tác giải ngân, tổng vốn ngân sách trung ương năm 2025 của 3 Chương trình mục tiêu quốc gia được chuyển sang thực hiện năm 2026 khoảng 12.996 tỷ đồng. Tuy nhiên, tính đến hết ngày 31/3/2026, tỷ lệ giải ngân còn thấp: vốn đầu tư công đạt 4,2% kế hoạch kéo dài, kinh phí thường xuyên đạt 4,1% dự toán. Trước thực tế này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường xác định nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới là đẩy nhanh tiến độ giải ngân, đồng thời khẩn trương xây dựng phương án phân bổ kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 và kế hoạch, dự toán ngân sách trung ương năm 2026 để trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.
Bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình triển khai Chương trình vẫn còn một số khó khăn, vướng mắc như: một số văn bản hướng dẫn còn chậm ban hành; tiến độ giải ngân vốn chuyển tiếp còn thấp; việc rà soát đối tượng thụ hưởng, xác định nội dung hỗ trợ ở một số chương trình thành phần còn phức tạp; một số địa phương gặp khó khăn trong bố trí vốn đối ứng; việc kiện toàn Ban Chỉ đạo và cơ quan giúp việc ở các cấp chưa thật sự kịp thời, thống nhất.
Trên cơ sở đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường xác định 7 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm trong năm 2026. Trong đó, tập trung hoàn thiện hệ thống cơ chế, chính sách và văn bản hướng dẫn; đẩy mạnh công tác tuyên truyền, truyền thông, tập huấn nâng cao năng lực tổ chức thực hiện; đẩy nhanh giải ngân 100% nguồn vốn các năm trước chuyển sang năm 2026; tổ chức triển khai Chương trình có trọng tâm, trọng điểm, ưu tiên hỗ trợ hộ nghèo, hộ cận nghèo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, địa bàn đặc biệt khó khăn; khẩn trương thành lập Ban Chỉ đạo và kiện toàn cơ quan giúp việc ở các cấp; tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm người đứng đầu; đồng thời đẩy mạnh kiểm tra, giám sát, theo dõi và đánh giá kết quả thực hiện.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng kiến nghị Phó Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo sớm hoàn thiện thủ tục phê duyệt các quyết định còn lại liên quan đến Bộ tiêu chí OCOP và công nhận xã, tỉnh đạt chuẩn nông thôn mới; đẩy nhanh thẩm định hồ sơ thành lập Ban Chỉ đạo Trung ương; yêu cầu các bộ, cơ quan trung ương khẩn trương ban hành đầy đủ văn bản hướng dẫn trong quý II/2026; chỉ đạo các địa phương kiện toàn Ban Chỉ đạo, hoàn thiện kế hoạch thực hiện Chương trình; đồng thời tập trung đẩy nhanh giải ngân toàn bộ nguồn vốn ngân sách trung ương năm 2025 được kéo dài sang năm 2026.
Với ý nghĩa là năm khởi động của giai đoạn 2026-2035, việc triển khai đồng bộ, kịp thời và hiệu quả Chương trình ngay từ năm 2026 sẽ tạo nền tảng quan trọng để thực hiện thành công các mục tiêu xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển toàn diện vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi trong giai đoạn mới.