Phát triển điện gió, điện mặt trời song hành với tiết kiệm điện, nâng hiệu suất thiết bị đang tạo thêm dư địa để Cà Mau giảm phát thải từ sử dụng năng lượng.
Từ 16 dự án điện gió đến 382 triệu kWh điện tiết kiệm
Phát triển nguồn năng lượng tái tạo và sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả là hai hướng được Cà Mau triển khai song song trong quá trình chuyển đổi xanh. Hiện sản lượng khí thương phẩm của tỉnh đạt 7,876 tỷ m3, khí hóa lỏng gần 635 nghìn tấn, điện 34.496 triệu kWh và đạm 5,385 triệu tấn.
Trong bức tranh năng lượng đó, năng lượng tái tạo đã hình thành một quy mô đáng kể. Cà Mau đã hoàn thành, đưa vào vận hành 16 dự án điện gió với tổng công suất 870,2 MW. Bên cạnh đó là 2.827 hệ thống điện mặt trời mái nhà với tổng công suất 295,494 MWp.
Cà Mau đã hoàn thành, đưa vào vận hành 16 dự án điện gió với tổng công suất hơn 870 MW. Ảnh: Trọng Linh.Nếu phát triển năng lượng tái tạo tạo thêm nguồn cung điện mới thì tiết kiệm năng lượng tác động trực tiếp vào phía nhu cầu. Trong giai đoạn 2020 - 2025, tỉnh đã triển khai các chương trình, chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả thông qua các kế hoạch của địa phương. Hằng năm, kế hoạch triển khai tiếp tục được ban hành, với một trong những trọng tâm là tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho cán bộ, công chức, người dân và doanh nghiệp.
Đối tượng được chú trọng gồm các cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm, cơ sở sản xuất và cơ quan, đơn vị sử dụng ngân sách nhà nước có mức sử dụng điện từ 100.000 kWh/năm. Không chỉ tuyên truyền, tỉnh còn tổ chức đào tạo người quản lý năng lượng cho một số doanh nghiệp; tổ chức hội nghị, hội thảo về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả; hỗ trợ một phần kinh phí cho một số doanh nghiệp thuộc nhóm cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm thực hiện kiểm toán năng lượng.
Các chương trình hỗ trợ cũng đi vào sản xuất của người dân. Một số ngư dân, nông dân được hỗ trợ triển khai các dự án sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả như lắp đặt hệ thống biogas, đèn năng lượng mặt trời và tấm pin năng lượng mặt trời.
Mô hình nuôi tôm công nghệ cao bằng điện năng lượng mặt trời tại xã Vĩnh Hậu. Ảnh: Trọng Linh.Đây là điểm cho thấy tiết kiệm năng lượng không chỉ mang ý nghĩa giảm chi phí sử dụng điện. Khi lượng điện tiêu thụ được cắt giảm, kết quả còn được phản ánh thành lượng phát thải CO2 giảm tương ứng theo hệ số phát thải được sử dụng để tính toán.
Đưa tiết kiệm năng lượng vào sản xuất và đời sống
Dư địa tiết kiệm năng lượng của Cà Mau hiện diện ở nhiều khu vực, từ nông nghiệp, công nghiệp đến sinh hoạt. Trong nông nghiệp, ứng dụng điện mặt trời vào nuôi trồng thủy sản đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Theo thông tin trong Đề án, các mô hình này giúp giảm chi phí điện từ 30 - 50%, đồng thời góp phần giảm phát thải khí nhà kính. Các mô hình sử dụng hầm biogas trong chăn nuôi cũng tạo ra hai giá trị cùng lúc: xử lý chất thải và tạo nguồn năng lượng tái tạo phục vụ sinh hoạt.
Đối với công nghiệp, một số doanh nghiệp đã từng bước cải tiến công nghệ, thay thế những thiết bị tiêu hao nhiều năng lượng bằng thiết bị có hiệu suất cao. Kết quả là giảm tiêu hao điện năng và giảm chi phí sản xuất.
Tuy nhiên, việc áp dụng hệ thống quản lý năng lượng hiện vẫn chủ yếu tập trung tại các doanh nghiệp lớn. Điều này cho thấy dư địa để mở rộng các giải pháp tiết kiệm và quản lý năng lượng trong khu vực sản xuất vẫn còn đáng kể. Trong đời sống, các thiết bị tiết kiệm điện như đèn LED và thiết bị điện hiệu suất cao ngày càng phổ biến. Nhưng thói quen sử dụng năng lượng tiết kiệm vẫn chưa trở thành phổ biến trong toàn xã hội.
Bên cạnh điện gió và điện mặt trời, điện sinh khối được xác định là một hướng còn nhiều tiềm năng. Cà Mau có nguồn nguyên liệu từ phụ phẩm nông nghiệp, lâm nghiệp và trữ lượng khoảng 14,1 triệu tấn than bùn tại khu vực U Minh Hạ. Tuy nhiên, các dự án điện sinh khối và điện rác hiện vẫn ở giai đoạn chuẩn bị, được xác định là nhóm dự án tiềm năng và sẽ triển khai sau khi được cấp có thẩm quyền cập nhật vào Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia.
Mô hình nuôi tôm tuần hoàn nước giảm phát thải. Ảnh: Trọng Linh.Định hướng của tỉnh là tích hợp điện sinh khối vào các quy trình sản xuất nông nghiệp công nghệ cao và kinh tế tuần hoàn, nhằm đồng thời giải quyết vấn đề chất thải và tạo nguồn năng lượng tại chỗ.
Nhìn từ những kết quả đã đạt được, giảm phát thải từ năng lượng tại Cà Mau đang hình thành theo hai hướng bổ trợ nhau. Một phía là mở rộng nguồn năng lượng tái tạo với điện gió, điện mặt trời và định hướng phát triển điện sinh khối. Phía còn lại là giảm lượng năng lượng cần sử dụng thông qua tiết kiệm điện, kiểm toán năng lượng, nâng hiệu suất thiết bị và thay đổi cách thức sử dụng năng lượng trong sản xuất, sinh hoạt.
Con số hơn 382 triệu kWh điện tiết kiệm trong 5 năm, tương ứng với hơn 257 nghìn tấn CO₂ được tính toán giảm, cho thấy hiệu quả sử dụng năng lượng có thể trở thành một nguồn giảm phát thải cụ thể.
Từ nền tảng đó, bài toán của giai đoạn tiếp theo không chỉ là Cà Mau có thể sản xuất thêm bao nhiêu năng lượng tái tạo, mà còn là mỗi đơn vị năng lượng được sử dụng như thế nào để mang lại hiệu quả cao hơn cho sản xuất và đời sống.