Cải cách thủ tục hành chính hướng tới doanh nghiệp chỉ nộp giấy tờ một lần

Cải cách thủ tục hành chính phải tạo chuyển biến thực chất trong giải quyết công việc, giảm chi phí tuân thủ và tháo gỡ những vướng mắc cản trở hoạt động sản xuất, kinh doanh. Đó là định hướng xuyên suốt trong dự thảo Kế hoạch của Bộ Nông nghiệp và Môi trường thực hiện Nghị quyết số 258/NQ-CP ngày 31/8/2026 của Chính phủ về nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, góp phần thúc đẩy tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026-2030.

Dự thảo xác định 33 nhiệm vụ thuộc 8 nhóm nội dung, với đơn vị chủ trì, sản phẩm và thời hạn thực hiện cụ thể. Trọng tâm là kiểm soát việc ban hành thủ tục, cắt giảm yêu cầu không cần thiết, đổi mới phương thức quản lý và đẩy mạnh chuyển đổi số. Kết quả thực hiện được gắn với trách nhiệm người đứng đầu, bảo đảm cải cách đi vào từng quy trình và từng hồ sơ.

Cung cấp giấy tờ một lần, giảm gánh nặng cho doanh nghiệp

Theo dự thảo kế hoạch, năm 2027, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đặt mục tiêu 100% thông tin, giấy tờ, tài liệu trong các thủ tục liên quan đến sản xuất, kinh doanh chỉ phải cung cấp một lần cho cơ quan hành chính nhà nước. Các đơn vị phải xác định rõ tài liệu được tái sử dụng, thời hạn giá trị và giá trị pháp lý thay thế bản giấy.

Mục tiêu này đặt trách nhiệm khai thác, chia sẻ dữ liệu lên cơ quan giải quyết thủ tục. Thông tin đã được cung cấp và đủ điều kiện tái sử dụng cần được khai thác cho những lần giải quyết tiếp theo, giúp doanh nghiệp giảm chuẩn bị hồ sơ, kê khai trùng lặp và thời gian chờ đợi.

Để triển khai, các đơn vị phải rà soát từng thủ tục, xác định dữ liệu và thành phần hồ sơ có thể khai thác từ cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành. Trên cơ sở đó, công bố danh mục dữ liệu được chia sẻ, các thủ tục được thay thế thành phần hồ sơ bằng dữ liệu và cập nhật trên hệ thống giải quyết thủ tục hành chính.

Việc thay thế, cắt giảm giấy tờ phải phù hợp với mức độ hoàn thành, đưa vào vận hành của các cơ sở dữ liệu. Hoàn thiện dữ liệu vì vậy cần thực hiện đồng thời với rà soát, chuẩn hóa quy trình, bảo đảm thông tin sẵn có được sử dụng trong giải quyết công việc.

Cũng trong năm 2027, Bộ đặt mục tiêu cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình đối với 100% thủ tục đủ điều kiện. Các đơn vị phải tái cấu trúc quy trình, xây dựng quy trình điện tử trên hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính và tích hợp với Cổng Dịch vụ công quốc gia.

Hồ sơ, giấy tờ được số hóa khi tiếp nhận, giải quyết; kết quả được lưu vào Kho quản lý dữ liệu điện tử của tổ chức, cá nhân trên Cổng Dịch vụ công quốc gia để tái sử dụng. Đồng thời, 100% báo cáo doanh nghiệp đủ điều kiện được thực hiện điện tử; thủ tục nội bộ đủ điều kiện giữa các cơ quan hành chính được xử lý trên môi trường điện tử.

Rà soát toàn bộ chuỗi công việc, xử lý thủ tục chồng chéo

Cùng với chuyển đổi số, dự thảo kế hoạch yêu cầu đổi mới cách rà soát, cắt giảm thủ tục hành chính theo toàn bộ chuỗi công việc, từ triển khai dự án đến sản xuất, kinh doanh, khai thác, sử dụng tài nguyên và bảo vệ môi trường. Trọng tâm là xử lý yêu cầu trùng lặp, khâu trung gian và chồng chéo giữa các cơ quan.

Giai đoạn 2027-2028, các đơn vị trực thuộc Bộ phải lập danh mục chuỗi thủ tục, xây dựng sơ đồ quy trình, xác định thủ tục có thể bãi bỏ, tích hợp, liên thông hoặc rút ngắn. Việc rà soát phải làm rõ những khâu kéo dài thời gian giải quyết, đề xuất phương án xử lý đồng bộ.

Giai đoạn 2029-2030, dự thảo đề ra việc thí điểm rà soát một số chuỗi lớn theo sự kiện của doanh nghiệp, người dân, hướng tới thiết kế lại toàn bộ quy trình. Hiệu quả cải cách cần được đánh giá qua khả năng hoàn thành công việc, mức độ thuận tiện và thời gian giải quyết cho người sử dụng dịch vụ.

Để duy trì kết quả cắt giảm, thủ tục mới phải được kiểm soát ngay từ khâu soạn thảo, chỉ ban hành khi thật sự cần thiết, hợp pháp, hợp lý và có chi phí thấp hơn lợi ích. Các văn bản điều chỉnh cùng một hoạt động phải được rà soát đồng bộ, tránh cắt giảm ở văn bản này nhưng lại phát sinh ở văn bản khác. Điểm nghẽn trong thực thi phải được tiếp nhận, phân loại, xử lý thường xuyên.

Dự thảo đồng thời yêu cầu chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm trên cơ sở quản lý rủi ro. Năm 2027, các đơn vị rà soát thủ tục đang yêu cầu cấp phép, chấp thuận trước; giai đoạn 2027-2028, xây dựng tiêu chí phân loại rủi ro, mức độ tuân thủ để đề xuất chuyển sang thông báo, đăng ký, tự công bố hoặc hậu kiểm khi đủ điều kiện pháp lý.

Người dân, doanh nghiệp được tham vấn trước và sau khi sửa đổi thủ tục. Ảnh: Việt Anh.

Trong giai đoạn 2028-2030, dữ liệu được ứng dụng để theo dõi tuân thủ, cảnh báo sớm và xác định đối tượng cần kiểm tra, giúp tập trung nguồn lực vào những nguy cơ cần kiểm soát.

Cắt giảm điều kiện phải đi cùng hoàn thiện tiêu chuẩn, quy chuẩn hoặc biện pháp quản lý thay thế. Các đơn vị phối hợp với Vụ Khoa học và Công nghệ, Vụ Pháp chế rà soát, sửa đổi, bổ sung các công cụ này, bảo đảm đơn giản hóa thủ tục gắn với hiệu quả quản lý chuyên ngành.

Gắn tiến độ cải cách với trách nhiệm người đứng đầu

Để các nhiệm vụ đi vào thực tế, dự thảo gắn kết quả cải cách thủ tục hành chính với đánh giá thủ trưởng đơn vị hằng năm. Người đứng đầu có trách nhiệm tổ chức thực hiện nhiệm vụ được giao, bảo đảm tiến độ, chất lượng và chịu trách nhiệm trước Bộ trưởng về kết quả.

Công tác kiểm tra tập trung phát hiện yêu cầu ngoài quy định, tình trạng né tránh, đùn đẩy hoặc chậm giải quyết thủ tục. Kết quả kiểm tra phải xác định vi phạm và biện pháp xử lý, qua đó tăng kỷ luật thực thi, hạn chế cơ chế xin - cho và bảo đảm các phương án đơn giản hóa được áp dụng thống nhất.

Phân cấp, phân quyền tiếp tục được rà soát theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Việc chuyển giao nhiệm vụ phải gắn với xác định nhân lực, dữ liệu, hệ thống và kinh phí cần thiết, bảo đảm địa phương có điều kiện tiếp nhận, giải quyết thủ tục, tránh phát sinh điểm nghẽn sau phân cấp.

Dự thảo đồng thời mở hướng cung cấp dịch vụ công không phụ thuộc địa giới hành chính và dịch vụ công chủ động khi đủ dữ liệu. Giai đoạn 2027-2030, các đơn vị rà soát dịch vụ thiết yếu có thể tiếp nhận trên phạm vi toàn quốc; giai đoạn 2028-2030, xác định thủ tục có thể chuyển sang cơ quan chủ động cung cấp. Tiếng nói của người dân, doanh nghiệp cũng được đưa vào quá trình cải cách. Việc tham vấn được thực hiện trước và sau khi sửa đổi thủ tục; đối thoại chuyên đề theo nhóm ngành, lĩnh vực được tổ chức ít nhất mỗi năm một lần.

Đến năm 2030, dự thảo đặt mục tiêu 100% phản ánh, kiến nghị được phân loại, xử lý đúng hạn và sử dụng làm đầu vào rà soát thủ tục. Ảnh: NNMT.

Để cải cách sát thực tiễn, người dân, doanh nghiệp được tham vấn trước và sau khi sửa đổi thủ tục. Đối thoại chuyên đề theo nhóm ngành, lĩnh vực được tổ chức ít nhất hằng năm. Đến năm 2030, dự thảo đặt mục tiêu 100% phản ánh, kiến nghị được phân loại, xử lý đúng hạn và sử dụng làm đầu vào rà soát thủ tục.

Vụ Pháp chế là đầu mối theo dõi, đôn đốc, tổng hợp kết quả, báo cáo khó khăn và đề xuất giải pháp xử lý. Yêu cầu đặt ra là kết quả cải cách phải đo được bằng số liệu cụ thể: giấy tờ được cắt giảm, quy trình được liên thông và hồ sơ được giải quyết thuận lợi, góp phần khơi thông nguồn lực cho sản xuất, kinh doanh.