Trong tiến trình phát triển đô thị và xây dựng nông thôn mới, hạ tầng thoát nước và xử lý nước thải đang trở thành một trong những “điểm nghẽn” cần được tháo gỡ tại nhiều địa phương. Trước yêu cầu cấp thiết đó, tỉnh Đắk Lắk đã ban hành quy định mới nhằm chuẩn hóa toàn diện hoạt động quản lý, đầu tư và vận hành hệ thống thoát nước, xử lý nước thải, tạo nền tảng cho phát triển bền vững.
Trong quy định về quản lý hoạt động thoát nước và xử lý nước thải vừa được UBND tỉnh Đắk Lắk ban hành, có nội dung quan trọng là yêu cầu đồng bộ hóa ngay từ khâu quy hoạch, đầu tư xây dựng. Theo đó, mọi dự án có liên quan đến hệ thống thoát nước, từ giao thông, thủy lợi đến hạ tầng đô thị đều phải đảm bảo phù hợp với quy hoạch đã được phê duyệt, tránh tình trạng đầu tư manh mún, chồng chéo.
Việc đấu nối vào hệ thống thoát nước chung cũng được siết chặt. Theo UBND tỉnh Đắk Lắk, chủ đầu tư các dự án phải có ý kiến thỏa thuận bằng văn bản của cơ quan chuyên môn trước khi triển khai, qua đó nâng cao tính kiểm soát và hạn chế rủi ro trong vận hành hệ thống.
Khơi thông hệ thống thoát nước tại phường Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk. Ảnh: Trần Thọ.Đối với việc đầu tư hệ thống thoát nước và xử lý nước thải, tỉnh Đắk Lắk đặt ra yêu cầu rất cao về tính đồng bộ. Từ mạng lưới thu gom cấp 1, 2, 3 đến nhà máy xử lý và cửa xả ra môi trường đều phải được thiết kế, xây dựng theo một tổng thể thống nhất. Trường hợp phân kỳ đầu tư, vẫn phải bảo đảm tính liên kết, tránh phát sinh “điểm nghẽn” mới trong tương lai.
Cùng với đó, việc lựa chọn công nghệ xử lý nước thải được định hướng theo tiêu chí phù hợp điều kiện kinh tế - xã hội, ưu tiên công nghệ thân thiện môi trường. Quy định của UBND tỉnh Đắk Lắk cũng yêu cầu tăng cường tham vấn cộng đồng trong quá trình lập dự án, nhằm bảo đảm tính minh bạch và sự đồng thuận xã hội.
Không trong khâu đầu tư, tỉnh Đắk Lắk còn thiết lập rõ ràng quy định về cơ chế quản lý, vận hành hệ thống. Theo đó, chủ sở hữu hệ thống thoát nước có trách nhiệm lựa chọn đơn vị vận hành theo đúng quy định pháp luật, đồng thời thực hiện giám sát, kiểm tra định kỳ. Trong khi đó, đơn vị thoát nước phải đảm bảo cung cấp dịch vụ ổn định, duy trì chất lượng hệ thống và kịp thời xử lý sự cố phát sinh.
Những quy định này cho thấy định hướng của tỉnh Đắk Lắk trong việc chuyển từ quản lý phân tán sang quản lý chuyên nghiệp, có sự phân công, phân cấp rõ ràng, góp phần nâng cao hiệu quả khai thác hệ thống hạ tầng kỹ thuật.
Cùng với việc hoàn thiện khung quản lý, tỉnh Đắk Lắk đặc biệt chú trọng kiểm soát môi trường trong hoạt động thoát nước và xử lý nước thải. Đây được xem là yếu tố then chốt nhằm hạn chế ô nhiễm, bảo vệ nguồn nước và hệ sinh thái.
Theo UBND tỉnh Đắk Lắk, nước thải từ các đô thị, khu công nghiệp phải được thu gom và xử lý tập trung trước khi xả ra môi trường. Trường hợp chưa có điều kiện kết nối hệ thống tập trung, việc xử lý phi tập trung vẫn được cho phép nhưng phải đảm bảo đạt quy chuẩn kỹ thuật.
UBND tỉnh Đắk Lắk yêu cầu thu gom, xử lý nước thải trước khi xả ra môi trường. Ảnh: Trần Thọ.Đồng thời, hệ thống thoát nước mưa, nước thải được yêu cầu quản lý chặt chẽ, thường xuyên kiểm tra, nạo vét, duy tu để bảo đảm dòng chảy thông suốt, hạn chế ngập úng. Các hồ điều hòa cũng được kiểm soát nghiêm ngặt, không để xảy ra tình trạng xả thải trực tiếp gây ô nhiễm môi trường.
Đối với bùn thải, quy định của UBND tỉnh Đắk Lắk đưa ra các yêu cầu cụ thể về thu gom, vận chuyển và xử lý. Theo đó, chỉ các đơn vị đủ điều kiện mới được phép thực hiện dịch vụ và phương tiện vận chuyển phải đảm bảo kín, không rò rỉ, không phát tán mùi. Đặc biệt, tỉnh khuyến khích áp dụng công nghệ tái chế bùn thải thành các sản phẩm hữu ích, giảm thiểu việc chôn lấp trực tiếp. Đây là hướng đi phù hợp với xu thế kinh tế tuần hoàn, góp phần tận dụng tài nguyên và giảm áp lực lên môi trường.
Việc chuẩn hóa công tác quản lý hoạt động thoát nước và xử lý nước thải còn thể hiện ở quy định bắt buộc đấu nối đối với các tổ chức, cá nhân nằm trong khu vực đã có hệ thống thoát nước. Theo quy định, việc đấu nối phải đảm bảo đúng kỹ thuật, chống rò rỉ, đồng thời các trường hợp đấu nối chưa đạt chuẩn phải được điều chỉnh trong thời hạn quy định.
Bên cạnh đó, UBND tỉnh Đắk Lắk phân công rõ ràng trách nhiệm của các sở, ngành liên quan. Cụ thể, Sở Xây dựng giữ vai trò đầu mối quản lý, Sở Nông nghiệp và Môi trường giám sát chất lượng nước thải. Các cơ quan khác phối hợp kiểm tra, xử lý vi phạm, tạo nên cơ chế quản lý đồng bộ, liên ngành.
Từng bước chuẩn hóa và hoàn thiện quy định về quản lý hoạt động thoát nước và xử lý nước thải, tỉnh Đắk Lắk thể hiện quyết tâm trong việc nâng cao chất lượng môi trường sống, hướng tới phát triển bền vững. Trong bối cảnh tốc độ đô thị hóa ngày càng nhanh, đây sẽ là công cụ quan trọng giúp địa phương kiểm soát hiệu quả các nguồn thải, bảo vệ tài nguyên nước và xây dựng môi trường sống an toàn, lành mạnh cho người dân.