Hiện nay, người dân và du khách có thể dễ dàng tra cứu thông tin thời tiết tức thời, cảnh báo dông sét tại các hòn đảo, khu vực biển trên vịnh Hạ Long.
Sau thời gian thử nghiệm 3 tháng, tháng 7/2026, Đài Khí tượng Thủy văn (KTTV) Bắc Bộ đã chính thức vận hành hệ thống cảnh báo dông, sét trên vịnh Hạ Long, vịnh Bái Tử Long và khu vực khác trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh tại địa chỉ https://halong.navy01.com/.
Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) giúp hệ thống tự động phân tích dữ liệu và hỗ trợ đưa ra các bản tin cảnh báo sớm tự động.
Giao diện trang chủ hệ thống cảnh báo dông, sét trên vịnh Hạ Long, vịnh Bái Tử Long với 9 vùng cụ thể. Ảnh: Trung Nguyên.
Cảnh báo trước cơn dông từ 10-30-60 và 90 phút
Thời tiết là yếu tố quyết định đối với hoạt động du lịch biển, đặc biệt tại Quảng Ninh. Số liệu quan trắc cho thấy mỗi năm vịnh Hạ Long có thể xuất hiện khoảng 350-400 cơn dông sét. Những ổ mây dông quy mô nhỏ thường hình thành và phát triển rất nhanh, gây ra nhiều rủi ro cho người dân, du khách và phương tiện hoạt động trên biển.
Xuất phát từ thực tiễn đó, Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh đã làm việc với Cục KTTV (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) nhằm xây dựng hệ thống dự báo, cảnh báo phù hợp với đặc thù địa phương, phục vụ công tác quản lý, điều hành, cũng như bảo đảm an toàn cho hoạt động du lịch, vận tải và khai thác thủy sản trên biển.
Sau thời gian triển khai, hệ thống đã hoàn thiện và đưa vào vận hành. Trên nền tảng web, người truy cập dễ dàng sử dụng điện thoại thông minh để tra cứu thông tin thời tiết tức thời ở bất kỳ vị trí nào trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh, cả ở đất liền và trên biển. Hệ thống cung cấp 4 lớp thông tin gồm: gió, dông sét, nhiệt độ và áp suất.
Ông Lê Ngọc Quyền, Phó Giám đốc Đài Khí tượng Thủy văn Bắc Bộ giới thiệu về hệ thống cảnh báo dông sét. Ảnh: Trung Nguyên.
Hệ thống tập trung dự báo, cảnh báo khu vực trên biển với bản đồ phân chia cụ thể thành 9 vùng trên vịnh Hạ Long và vịnh Bái Tử Long; kết hợp với 6 tuyến luồng hàng hải trọng yếu phục vụ vận tải biển và tàu du lịch: luồng Bài Thơ - Hòn Gai, lạch Đầu Xuôi, luồng Hạ Long, luồng sông Cái Tắt, luồng Vân Đồn - Cửa Đối và tuyến Tuần Châu - Gia Luận.
Giao diện hệ thống cho phép người dùng lựa chọn phạm vi dự báo theo vùng vịnh hoặc tuyến luồng để hiển thị chi tiết các thông số. Cụ thể, nền tảng cung cấp xác suất xuất hiện dông sét theo phần trăm, khả năng xuất hiện mưa và dự báo lượng mưa trong vòng 1 tiếng tới. Màn hình hiển thị thanh thời gian (timeline) dự báo hướng dịch chuyển của các khối mây dông trong vòng 2 tiếng tới có thể ảnh hưởng tới những xã, phường hay khu vực biển nào trên địa bàn tỉnh.
Thiết kế hệ thống tập trung phục vụ người dân và du khách có nhu cầu tra cứu thông tin. Nhờ định hướng này, phần mềm mang lại trải nghiệm sử dụng vô cùng thân thiện, đồng thời vẫn đảm bảo hệ thống dự báo, cảnh báo tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn của Việt Nam và hướng tới các chuẩn mực quốc tế.
Lần đầu tiên có nền tảng dự báo phát triển riêng cho địa phương
Theo ông Lê Ngọc Quyền, Phó Giám đốc Đài KTTV Bắc Bộ - đơn vị chủ trì xây dựng hệ thống: Thực hiện chỉ đạo của Cục KTTV, nhóm công nghệ của Đài KTTV Bắc Bộ, Đài KTTV Nam Bộ đã xây dựng Hệ thống cảnh báo cho Quảng Ninh dựa trên mô hình tương tự đã xây dựng và triển khai cho nghiệp vụ dự báo tại khu vực Nam Bộ, trong đó có TP. HCM.
Khác với hệ thống của TP.HCM vẫn vận hành trên nền tảng web chung của khu vực Nam Bộ, hệ thống của Quảng Ninh đánh dấu lần đầu tiên một nền tảng cảnh báo thời tiết cho địa phương vận hành hoàn toàn riêng biệt, được thiết kế theo đúng nhu cầu và bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.
Hệ thống mang đến những cải tiến vượt trội, tiêu biểu là khả năng dự báo chi tiết đến từng tọa độ, cung cấp thông tin chuẩn xác, bản tin cảnh báo tự động về nguy cơ dông sét, mưa cấp độ nguy hiểm và khung thời gian cho từng điểm tham quan như động Thiên Cung, hang Đầu Gỗ, hòn Chó Đá.. cũng như dọc theo các tuyến luồng hàng hải và bến cảng.
Về mặt kỹ thuật, hệ thống có khả năng đưa ra các bản tin cảnh báo dông sét liên tục với thời gian dự báo trước 10-30-60 và 90 phút. Khi phát hiện dấu hiệu thời tiết xấu, hệ thống sẽ tự động phân tích dữ liệu thời gian thực để khoanh vùng chính xác các khu vực chịu ảnh hưởng. Khoảng thời gian dự báo sớm trước khi sự kiện thời tiết diễn ra đủ để người dân, du khách, chủ phương tiện chủ động điều chỉnh hành trình, đưa tàu vào nơi trú ẩn an toàn hoặc tạm dừng các hoạt động ngoài trời.
Việc chia 9 vùng độc lập trên vịnh cũng hỗ trợ cơ quan chức năng đưa ra lệnh cấm hoặc cảnh báo phù hợp, tránh tình trạng phải tạm dừng hoạt động của tàu thuyền trên diện rộng như trước đây.
Bước đột phá trong ứng dụng AI
Với hiện tượng thời tiết cực đoan xảy ra nhanh, phạm vi hẹp như dông lốc, yêu cầu kỹ thuật để dự báo chuẩn xác đến từng khu vực nhỏ trong vịnh, từng hòn đảo hay tuyến luồng không đơn giản.
Theo ông Đinh Hữu Dương, Trưởng phòng Dự báo thời tiết, Đài KTTV Bắc Bộ, dựa trên bộ bản đồ số địa hình do tỉnh Quảng Ninh cung cấp, nhóm công nghệ đã ứng dụng công nghệ để định vị và tích hợp các nguồn dữ liệu theo thời gian thực từ mạng lưới quan trắc, ảnh mây vệ tinh, ảnh radar độ phân giải cao. Hệ thống cũng tích hợp kết quả từ mô hình dự báo thời tiết tiên tiến đang được ngành KTTV sử dụng.
Trong khi dữ liệu từ các mô hình dự báo cập nhật theo chu kỳ từ 6-12 giờ, dữ liệu ảnh radar - căn cứ quan trọng nhất để cảnh báo dông sét - được làm mới 10 phút một lần. Nhờ chu kỳ cập nhật nhanh chóng (dao động từ 10-30 phút/lần cho toàn bộ hệ thống), phần mềm có khả năng giám sát chặt chẽ những biến động thời tiết cực đoan tại địa phương.
Bản tin cảnh báo dông sét tự động cập nhật 10 phút/lần và chi tiết tới từng xã, phường, khu vực biển. Ảnh: Trung Nguyên.
Đặc biệt, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) đã giúp tăng hiệu suất tự động phân tích dữ liệu, hỗ trợ đưa ra các bản tin cảnh báo dông sét sớm trong bối cảnh số lượng điểm quan trắc thực tế còn khiêm tốn.
“Thông qua việc liên tục đối chiếu giữa lượng mưa, dông sét thực tế và dữ liệu học máy, hệ thống AI sẽ ngày càng hoàn thiện để những bản tin sau ngày càng đáng tin cậy hơn. Đây chính là yếu tố mang tính đột phá, giúp xây dựng hệ thống cảnh báo chuyên biệt về dông, lốc trên Vịnh Hạ Long, vịnh Bái Tử Long và các khu vực xung quanh”, ông Dương nhấn mạnh.
Trước mắt, Đài KTTV Bắc Bộ tiếp tục cải tiến và hoàn thiện để nâng cao độ tin cậy của cảnh báo chi tiết và cụ thể hơn cho 9 vùng trên và các tuyến luồng vận tải hàng hải cũng như các tàu du lịch.
Thời gian tới, nhóm nghiên cứu sẽ tiếp tục mở rộng ứng dụng AI dự báo mưa cho tỉnh Quảng Ninh, góp phần nâng cao hiệu quả công tác cảnh báo lũ, ngập lụt và sạt lở trên phạm vi toàn tỉnh và hướng tới sớm ứng dụng cho địa phương khác.