Cua Cà Mau: Gỡ điểm nghẽn từ vùng nuôi đến thị trường

Với khoảng 380.000 ha nuôi cua, sản lượng khoảng 40.000 tấn mỗi năm, Cà Mau là địa phương có vùng nguyên liệu cua lớn. Cua được nuôi rộng khắp tại nhiều địa phương trong tỉnh, chủ yếu theo hình thức kết hợp với tôm và lúa. 

Tuy nhiên, từ vùng nguyên liệu lớn đến một ngành hàng có giá trị cao vẫn còn khoảng cách. Đầu ra chưa ổn định, liên kết giữa người nuôi với doanh nghiệp còn hạn chế, trong khi chi phí logistics và yêu cầu kỹ thuật tại các thị trường xuất khẩu ngày càng cao đang đặt ra yêu cầu tổ chức lại chuỗi giá trị.

Tại HTX Nông nghiệp tổng hợp Ba Đình, xã Vĩnh Lộc, câu chuyện đầu ra là một trong những vấn đề được quan tâm. Theo ông Nông Văn Thạch, Giám đốc HTX, việc kết nối với các doanh nghiệp thu mua, chế biến còn ít, khiến sản phẩm của thành viên phần lớn phải tiêu thụ qua thương lái địa phương.

“Đa phần hợp tác xã hiện nay cũng chủ yếu giới thiệu bà con bán qua các thương lái địa phương, nên việc tiêu thụ còn rất khó khăn”, ông Thạch chia sẻ.

Thực tế này cho thấy liên kết trực tiếp, ổn định giữa vùng nuôi và doanh nghiệp đang là yêu cầu quan trọng đối với ngành cua Cà Mau.

Thời gian qua, tỉnh tăng cường xúc tiến đầu tư, thương mại thông qua các hội nghị, hội thảo, lễ hội, festival và hoạt động kết nối doanh nghiệp. Không gian kết nối được mở rộng để người nuôi, hợp tác xã, doanh nghiệp, ngân hàng và các đơn vị liên quan tìm kiếm cơ hội hợp tác, hướng tới xây dựng chuỗi từ sản xuất đến tiêu thụ, xuất khẩu.

Cà Mau thường xuyên tổ chức các hoạt động xúc tiến thương mại, kết nối tiêu thụ cua. Ảnh: Văn Vũ.

Theo ông Phạm Văn Mười, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau, một số hoạt động kết nối đã đi đến các hợp đồng, biên bản ghi nhớ giữa ngân hàng, người mua, hợp tác xã, doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhà nước.

Ông Mười cho rằng liên kết cần thực hiện đồng bộ, trong đó các bên cùng tham gia hỗ trợ sản xuất, ứng dụng khoa học kỹ thuật, vốn và tiêu thụ sản phẩm.

“Các bên phối hợp liên kết thành một chuỗi giá trị trong sản xuất, tiêu thụ và xuất khẩu ngành cua của tỉnh Cà Mau”, ông Mười nhấn mạnh.

Cùng với tổ chức lại liên kết, yêu cầu về chất lượng và truy xuất nguồn gốc cũng ngày càng cao, nhất là khi cua Cà Mau hướng đến các thị trường có tiêu chuẩn khắt khe.

Tại xã Năm Căn, Công ty TNHH Dư Thái Bình hiện xuất khẩu khoảng 300 tấn cua mỗi năm sang thị trường Trung Quốc. Doanh nghiệp đã triển khai truy xuất nguồn gốc bằng mã QR từ năm 1999.

Ông Dư Thái Bình, Phó Giám đốc Công ty TNHH Dư Thái Bình, nhận định truy xuất nguồn gốc vừa đáp ứng yêu cầu thị trường, vừa giúp doanh nghiệp chủ động xây dựng vùng nguyên liệu và thương hiệu sản phẩm.

Khi chất lượng và nguồn gốc được kiểm soát, doanh nghiệp có thêm cơ sở để chủ động nguồn hàng và đáp ứng các đơn hàng lớn. Dù vậy, quá trình đưa cua từ vùng nuôi đến thị trường vẫn gặp điểm nghẽn về chi phí vận chuyển và sự thiếu đồng bộ trong chuỗi cung ứng.

Ông Bình đánh giá, chi phí logistics đang làm tăng áp lực cho doanh nghiệp, trong khi các đơn vị thu mua chưa có sự kết nối thường xuyên.

“Khó khăn của ngành cua ở Cà Mau hiện tại là chi phí logistics cao. Các doanh nghiệp mua hàng còn rời rạc, manh mún, chưa kết nối được với nhau để tạo sức mạnh chung cho những đơn hàng lớn”, ông Bình nhận định.

Theo doanh nghiệp, đầu tư tốt hơn cho các khâu tập kết, bảo quản và vận chuyển sẽ nâng khả năng cung ứng, tạo điều kiện để mở rộng quy mô.

Không chỉ giải quyết những vấn đề trong chuỗi cung ứng, doanh nghiệp Cà Mau cũng đang tìm kiếm thêm dư địa tại các thị trường quốc tế. Nhu cầu đối với sản phẩm cua ở một số thị trường khá lớn, nhưng để tiếp cận sâu hơn, doanh nghiệp phải đáp ứng những yêu cầu kỹ thuật tương ứng.

Từ thực tế xúc tiến thị trường, ông Dư Thái Bình đánh giá cua Cà Mau vẫn còn nhiều cơ hội mở rộng thị trường xuất khẩu.

“Cua Cà Mau sẽ còn đi xa hơn nữa ở những thị trường mới. Hiện chúng tôi đang xúc tiến ở nhiều thị trường quốc tế có nhu cầu cao về cua nhưng đang vướng rào cản kỹ thuật, như thị trường Hàn Quốc”, ông Bình cho biết.

Doanh nghiệp Cà Mau đang xúc tiến mở rộng thị trường xuất khẩu, hướng đến những thị trường có nhu cầu cao về sản phẩm cua. Ảnh: Văn Vũ.

Những yêu cầu từ thị trường đang đặt ngành cua Cà Mau trước bài toán không chỉ nâng sản lượng mà còn nâng chất lượng, kiểm soát an toàn thực phẩm và nguồn gốc. Đây cũng là điều kiện để doanh nghiệp xây dựng những đơn hàng ổn định và phát triển thị trường lâu dài.

Với vùng nguyên liệu khoảng 380.000 ha và sản lượng khoảng 40.000 tấn mỗi năm, lợi thế của Cà Mau nằm ở quy mô vùng nuôi và điều kiện sinh thái.  Bài toán là kết nối lợi thế ấy thành chuỗi có khả năng tạo giá trị cao hơn.

Việc tiếp tục thu hút doanh nghiệp vào vùng nguyên liệu, đầu tư cho chế biến và logistics, tăng cường truy xuất nguồn gốc và mở rộng thị trường sẽ là những yếu tố quan trọng để nâng sức cạnh tranh của cua Cà Mau.

Khi các mắt xích từ vùng nuôi, doanh nghiệp đến thị trường được kết nối chặt chẽ hơn, ngành cua Cà Mau có điều kiện nâng giá trị và mở rộng thị trường trong nước, quốc tế.