Đà Nẵng: 'Số hóa' để nâng cao năng lực thu gom, xử lý rác thải

“Mắt thần” xóa “điểm đen” rác thải

Vài tháng trước, nhiều khu đất trống, tuyến đường và điểm tập kết rác tự phát tại các phường Hòa Khánh, Liên Chiểu, Hải Vân thường xuyên ngập rác sinh hoạt, xà bần, gây ô nhiễm môi trường và mất mỹ quan đô thị. Thực hiện chỉ đạo của lãnh đạo thành phố Đà Nẵng, chính quyền địa phương phối hợp với Công ty TNHH MTV Môi trường đô thị Hà Nội - Chi nhánh Miền Trung (Urenco 15) đồng loạt ra quân thu dọn, xử lý, từng bước xóa bỏ nhiều “điểm đen” tồn tại kéo dài.

Tuy nhiên, việc thu gom chỉ giải quyết phần ngọn. Để ngăn tình trạng đổ trộm tái diễn, Urenco 15 phối hợp với các địa phương lắp đặt camera tại những khu vực thường xuyên phát sinh hành vi xả rác không đúng quy định, trước mắt tập trung tại phường Hòa Khánh. Hình ảnh từ camera được sử dụng để theo dõi, phát hiện và làm căn cứ xử lý vi phạm về bảo vệ môi trường.

Theo ông Ngô Lê Quảng, Giám đốc Urenco 15, sau khi camera được đưa vào hoạt động tại các điểm tập kết rác trên đường 245 Âu Cơ và Trần Quang Long, tình trạng đổ rác trái quy định đã giảm rõ rệt. Một số hộ kinh doanh nhỏ lẻ như bán nước mía, nước dừa, không còn tùy tiện mang chất thải đến các điểm tập kết. Thay vào đó, các hộ chủ động lưu giữ rác tại cơ sở, đăng ký và đóng phí thu gom, vận chuyển, xử lý theo quy định. Nhờ vậy, các điểm tập kết được duy trì sạch sẽ hơn, đồng thời giảm áp lực cho lực lượng vệ sinh môi trường.

“Việc kết hợp camera giám sát với kiểm tra thực địa đã giúp tình trạng đổ rác không đúng nơi quy định tại nhiều khu vực giảm khoảng 70%. Camera không chỉ ghi nhận hành vi vi phạm mà còn tạo hiệu ứng răn đe, từng bước thay đổi thói quen xả rác của người dân”, ông Quảng cho biết.

Tại nhiều khu vực khác của Đà Nẵng như phường Ngũ Hành Sơn, Liên Chiểu, xã Nam Phước… hệ thống camera hoạt động liên tục 24/24 giờ cũng hỗ trợ lực lượng chức năng theo dõi các điểm nóng, kịp thời phát hiện hành vi đổ rác trái quy định và thu thập căn cứ xử lý.

Không chỉ giám sát hành vi xả rác, camera còn giúp địa phương theo dõi quá trình thu gom, vận chuyển và thực hiện các yêu cầu về vệ sinh môi trường theo phương án đã thống nhất. Qua đó, những trường hợp thu gom chậm, bỏ sót vị trí hoặc để rác tồn đọng được phát hiện, chấn chỉnh kịp thời.

Hướng đến quản trị môi trường thông minh

Cùng với hệ thống camera cố định tại các điểm tập kết rác, Urenco 15 còn lắp đặt thiết bị định vị GPS và camera trên xe chuyên dụng. Các thiết bị này ghi nhận đầy đủ vị trí, vận tốc, thời gian hoạt động và lộ trình di chuyển của từng phương tiện.

Toàn bộ dữ liệu hành trình, thời gian làm việc và hình ảnh từ xe được truyền về trung tâm quản lý, điều hành tập trung. Nhờ đó, đơn vị có thể theo dõi tiến độ thu gom, kiểm soát khối lượng công việc, đánh giá chất lượng dịch vụ và kịp thời xử lý những tình huống phát sinh.

Thông qua phần mềm quản lý, thời gian thu gom, lộ trình phương tiện, khối lượng rác và mức độ hoàn thành công việc tại từng khu vực đều được cập nhật, đối chiếu. Đây là cơ sở để tối ưu thời gian, giảm chi phí vận hành, đồng thời hạn chế tình trạng bỏ sót tuyến hoặc thu gom không đúng lịch.

Ứng dụng công nghệ cũng được triển khai tại các khu xử lý chất thải. Tại Khu liên hợp xử lý chất thải rắn Khánh Sơn, phường Hòa Khánh, hệ thống giám sát và trạm cân được duy trì hoạt động ổn định. Mỗi phương tiện ra, vào khu xử lý đều được ghi nhận thời gian, khối lượng rác và hình ảnh, phục vụ công tác thống kê, kiểm tra và điều hành.

Sau khi hợp nhất địa giới hành chính, Trung tâm Quan trắc và Quản lý hạ tầng nông nghiệp và môi trường thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục bổ sung trạm cân, thiết bị giám sát tại các khu xử lý rác trên địa bàn tỉnh Quảng Nam cũ.

Ông Nguyễn Trần Quân, Phó Giám đốc Trung tâm Quan trắc và Quản lý hạ tầng nông nghiệp và môi trường cho biết, lãnh đạo sở đã chỉ đạo hoàn thiện hạ tầng, thiết bị cần thiết tại các khu xử lý rác Tam Xuân 2, Tam Nghĩa và Đại Hiệp.

“Hiện các khu xử lý rác đã được đấu nối điện, lắp đặt và đưa trạm cân vào vận hành, phục vụ theo dõi khối lượng rác tiếp nhận cũng như giám sát hoạt động xử lý”, ông Quân cho hay.

Việc đầu tư hệ thống giám sát, trạm cân và nền tảng dữ liệu phù hợp với định hướng tăng cường ứng dụng công nghệ trong quản lý môi trường của thành phố. Tại Chỉ thị số 12/CT-UBND ngày 13/7/2026 về tăng cường công tác bảo vệ môi trường trên địa bàn, thành phố yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong kiểm soát ô nhiễm, quan trắc, dự báo và cảnh báo sớm; đồng thời xây dựng nền tảng dữ liệu, hạ tầng số phục vụ công tác quản lý.

Hoạt động thu gom, vận chuyển và xử lý rác tại Đà Nẵng đang dần chuyển từ cách làm thụ động, chỉ xử lý khi rác phát sinh sang quản lý chủ động dựa trên dữ liệu và công nghệ. Đây là nền tảng để thành phố nâng cao hiệu quả quản lý chất thải, hướng đến mục tiêu xây dựng đô thị xanh, sạch, thông minh và đáng sống.