Đà Nẵng 'tính đường' đưa tín chỉ các-bon rừng ra thị trường vào năm 2030

Tiềm năng các-bon từ rừng gỗ lớn

Từ khi khái niệm trồng rừng bền vững chưa phổ biến, người dân ở xã Hiệp Đức, TP. Đà Nẵng đã từng bước thay đổi cách làm lâm nghiệp, chuyển từ trồng rừng ngắn ngày sang phát triển rừng gỗ lớn, kéo dài chu kỳ khai thác và hướng đến quản lý rừng bền vững.

Đây cũng là hướng đi được Hợp tác xã (HTX) Nông nghiệp Hiệp Thuận theo đuổi nhiều năm qua. HTX hiện quản lý gần 1.500 ha rừng trồng, với sự tham gia của khoảng 260 hộ dân, đồng thời phối hợp bảo vệ hơn 1.000 ha rừng tự nhiên.

Ông Nguyễn Hữu Dương, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc HTX Nông nghiệp Hiệp Thuận cho biết, trước đây người dân chủ yếu trồng rừng dựa vào kinh nghiệm, với chu kỳ ngắn để sớm thu hồi vốn. Từ năm 2019, HTX bắt đầu liên kết với người dân triển khai mô hình trồng rừng gỗ lớn theo tiêu chuẩn FSC. Việc kéo dài chu kỳ sinh trưởng không chỉ nâng giá trị gỗ mà còn góp phần giữ nước, hạn chế xói mòn, rửa trôi đất và bảo vệ hệ sinh thái rừng.

“Nếu một ha keo trồng 3 - 4 năm chỉ thu được khoảng 35 - 40 triệu đồng thì khi kéo dài chu kỳ lên 6 - 8 năm, giá trị có thể cao hơn từ 1,5 - 3 lần”, ông Dương nói.

Theo ông Dương, bên cạnh gỗ, rừng còn mang lại nhiều giá trị về môi trường, đa dạng sinh học và đặc biệt là khả năng hấp thụ, lưu giữ các-bon.

Từ thực tế này, phát triển rừng gỗ lớn đang trở thành một hướng đi phù hợp với định hướng phát triển lâm nghiệp của Đà Nẵng. Thành phố khuyến khích người dân chuyển sang trồng rừng gỗ lớn, cây bản địa, cây gỗ quý có giá trị kinh tế cao, đồng thời nâng cao chất lượng quản lý và cấp chứng chỉ rừng bền vững.

Ông Trần Út, Phó giám đốc Sở NN-MT TP. Đà Nẵng cho biết, sau sáp nhập, thành phố có tổng diện tích rừng và diện tích đã trồng cây rừng khoảng 745.027 ha, trong đó diện tích rừng trồng khoảng 241.639 ha. Quy mô rừng lớn tạo dư địa để Đà Nẵng phát triển kinh tế lâm nghiệp gắn với bảo vệ môi trường và từng bước tham gia thị trường các-bon toàn cầu.

Để phát huy lợi thế này, Sở NN-MT TP. Đà Nẵng đề nghị UBND các xã, phường hỗ trợ doanh nghiệp, HTX liên kết với người dân tổ chức sản xuất theo chuỗi, từ sản xuất giống, trồng rừng đến chế biến và tiêu thụ sản phẩm. Thành phố cũng định hướng mở rộng diện tích liên kết trồng rừng gỗ lớn và cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững.

Cùng với đó, địa phương được yêu cầu đẩy nhanh giao đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lâm nghiệp cho hộ gia đình, cá nhân; hỗ trợ xây dựng vườn ươm và phát triển nguồn giống cây lâm nghiệp theo chính sách đầu tư trong lâm nghiệp.

Về phía doanh nghiệp và HTX, thành phố định hướng đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu sản phẩm theo hướng nâng cao giá trị gia tăng, đáp ứng yêu cầu về tiêu chuẩn, chất lượng và an toàn của thị trường trong nước, xuất khẩu; đồng thời tăng đầu tư chế biến sâu để nâng cao giá trị sản phẩm gỗ.

Đặt nền móng cho thị trường các-bon

Trên nền tảng phát triển rừng gỗ lớn và quản lý rừng bền vững, Đà Nẵng đang tiếp tục xây dựng cơ chế để chuyển hóa giá trị hấp thụ các-bon của rừng thành nguồn lực tài chính.

Mới đây, UBND TP. Đà Nẵng ban hành Quyết định số 3688/QĐ-UBND phê duyệt Đề án phát triển và quản lý tín chỉ các-bon rừng trên địa bàn thành phố giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2035.

Theo đề án, trong giai đoạn 2026 - 2030, thành phố sẽ điều tra, rà soát, xác định hiện trạng rừng, tính toán trữ lượng các-bon và phân loại 100% diện tích rừng có tiềm năng triển khai dự án các-bon rừng.

Đồng thời, thành phố xây dựng cơ sở dữ liệu nền, xác lập đường cơ sở (baseline) và mức tham chiếu phát thải rừng (FREL/FRL). Đây là cơ sở quan trọng để hình thành hệ thống quản lý các-bon rừng minh bạch, phục vụ đo đạc, báo cáo, thẩm định và xác minh (MRV).

Từ nền tảng dữ liệu này, Đà Nẵng đặt mục tiêu đến năm 2030 có 1 - 3 dự án các-bon rừng được cấp có thẩm quyền phê duyệt; hợp tác với ít nhất 2 đối tác trong nước và quốc tế; hoàn thành tối thiểu 1 - 2 hồ sơ đăng ký dự án và tín chỉ các-bon rừng.

Đặc biệt, thành phố phấn đấu ký ít nhất một hợp đồng mua bán tín chỉ các-bon trong nước hoặc quốc tế, bảo đảm tuân thủ đầy đủ các quy định pháp luật.

Cùng với việc tạo nguồn cung, Đà Nẵng cũng đặt vấn đề quản lý và phân chia lợi ích từ tín chỉ các-bon. Theo đó, cơ chế quản lý, giám sát và phân chia lợi ích được định hướng theo nguyên tắc công khai, minh bạch, đúng đối tượng và đúng mục đích.

Nguồn lực từ tín chỉ các-bon rừng sẽ được tái đầu tư cho quản lý, bảo vệ và phát triển rừng, bảo tồn đa dạng sinh học, đồng thời góp phần cải thiện sinh kế cho người dân.

Để người trồng rừng có thể tham gia vào chuỗi giá trị mới này, thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030 đào tạo, tập huấn chuyên sâu về kiểm kê khí nhà kính, MRV và thị trường các-bon cho 100% cán bộ làm công tác quản lý nhà nước về lâm nghiệp và các-bon rừng.

Đồng thời, thành phố hướng dẫn để tối thiểu 70% chủ rừng là tổ chức, hộ gia đình và cộng đồng dân cư có rừng đủ điều kiện tham gia các hoạt động liên quan đến các-bon rừng.

Trên cơ sở đó, Đà Nẵng phấn đấu hoàn thiện các điều kiện về kỹ thuật, quản lý và pháp lý để tín chỉ các-bon rừng đủ điều kiện tham gia thị trường các-bon trong nước; từng bước xem xét tiếp cận thị trường quốc tế phù hợp với lộ trình của Chính phủ.

Đến năm 2035, thành phố định hướng hoàn thiện và vận hành ổn định hệ thống quản lý các-bon rừng, nâng cao chất lượng cơ sở dữ liệu, hệ thống MRV và năng lực quản lý nhà nước trong phê duyệt dự án, cấp tín chỉ các-bon rừng.

Đồng thời, thành phố chủ động kết nối nguồn cung tín chỉ các-bon rừng với thị trường các-bon trong nước, gắn với định hướng phát triển Trung tâm Tài chính quốc tế tại Đà Nẵng và hệ thống giao dịch các-bon theo lộ trình của Chính phủ.

Từ những cánh rừng gỗ lớn đang được người dân kiên trì gầy dựng, Đà Nẵng có cơ hội hình thành thêm một dòng giá trị mới cho lâm nghiệp. Khi giá trị các-bon được đo đếm, xác minh và giao dịch minh bạch, việc giữ rừng không chỉ mang lại giá trị từ gỗ mà còn có thể tạo thêm nguồn thu, góp phần hình thành sinh kế bền vững cho người trồng rừng.