VCCI góp ý hoàn thiện Luật Đất đai sửa đổi

Ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký kiêm Trưởng ban Pháp chế VCCI cho rằng Nghị quyết số 21-NQ/TW xác định đất đai trở thành nguồn lực chiến lược, lợi thế cạnh tranh và động lực phát triển; thị trường bất động sản và thị trường quyền sử dụng đất trở thành kênh phân phối đất đai hợp lý, công bằng, hiệu quả.

Theo ông, nguyên tắc xuyên suốt cần được giữ vững là khơi thông nguồn lực đất đai nhưng không buông lỏng quản lý, thúc đẩy phát triển nhưng không để thất thoát tài sản công.

Đất đai phải trở thành đầu vào hợp lý của sản xuất

Từ góc độ doanh nghiệp, ông Đậu Anh Tuấn  đánh giá dự thảo đang đi theo hướng chuyển mạnh từ tư duy quản lý hành chính sang quản trị hiện đại, giảm đầu mối, giảm trung gian, giảm thủ tục; hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với nguồn lực, dữ liệu, cán bộ và kiểm soát quyền lực.

Dự thảo mới gồm khoảng 106 điều, được thiết kế theo mô hình luật khung, cắt giảm nhiều trình tự, thủ tục và trao quyền chủ động hơn cho địa phương. VCCI ủng hộ định hướng này nhưng lưu ý cần bảo đảm tính thống nhất, nhất là trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp lớn hoạt động trên nhiều địa bàn. Trong đó có nhiều quy định về thẩm quyền quản lý nhà nước về đất đai, giá đất và nghĩa vụ tài chính là những thay đổi lớn đối với chi phí đầu vào của doanh nghiệp. Vì vậy, VCCI đề nghị làm rõ trong luật các nguyên tắc về thời hạn áp dụng, thời điểm điều chỉnh bảng giá, căn cứ và mức độ biến động của thị trường làm cơ sở điều chỉnh, thẩm quyền và cách xác định các tỷ lệ thu.

Về chống găm giữ đất, dự thảo đã đưa ra công cụ tài chính tại Điều 37, trong đó có khoản thu khi chậm sử dụng đất, với mốc 18 tháng đối với đất canh tác và 24 tháng đối với đất lâm nghiệp, đồng thời loại trừ trường hợp bất khả kháng.

Tuy nhiên, doanh nghiệp đề nghị làm rõ tiêu chí phân biệt giữa đất trống, đất thuộc dự án đang triển khai bình thường với hành vi giữ đất chờ chênh lệch. Thời gian chậm do thủ tục hành chính, giải phóng mặt bằng, thay đổi quy hoạch có được loại trừ hay không và khoản thu thêm được xác định thế nào cũng cần được quy định rõ...

Trao đổi tại hội thảo hội thảo, ông Đào Trung Chính, Cục trưởng Cục Quản lý đất đai cho biết, dự thảo Luật được xây dựng theo hướng luật chỉ quy định những nguyên tắc chung, do đó Luật Đất đai 2024 có 260 điều thì dự thảo lần này chỉ còn khoảng 110 điều.  Vì vậy, nhiều điều khoản trước đây được quy định cụ thể sẽ được chuyển xuống nghị định của Chính phủ và các quy định của các bộ, ngành.

Theo ông Đào Trung Chính, hiện nay, người dân và doanh nghiệp nhiều khi cho rằng giá đất được xác định còn cao, chưa khuyến khích được phát triển sản xuất. Do đó, dự thảo lần này, giá đất do Nhà nước xác định trên cơ sở bảng giá và hệ số, Nhà nước sẽ quy định mức giá đất cho doanh nghiệp và người dân.

Về quy hoạch sử dụng đất, ông Đào Trung Chính cho biết, hiện nay đang tiến tới việc trên một phạm vi đơn vị hành chính chỉ lập một quy hoạch. Hiện có quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, quy hoạch đô thị và nông thôn cùng các quy hoạch ngành như giao thông, thủy lợi.

Theo ông Chính, về mặt chủ trương, việc chỉ lập một quy hoạch trên một đơn vị hành chính là rất tiến bộ. Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là hiện nay phân loại đất của Luật Đất đai khác với phân loại đất của pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn. Do đó, cần nghiên cứu sửa đổi để khớp nối giữa quy hoạch sử dụng đất với quy hoạch đô thị và nông thôn, qua đó cơ quan quản lý đất đai có thể giám sát việc lấy đất, sử dụng đất có đúng quy hoạch hay không.

Chuyển từ bồi thường sang tái thiết cuộc sống

Đối với bồi thường, tái định cư, ông Đào Trung Chính cho biết định hướng mới là chuyển từ tư duy bồi thường thiệt hại về đất sang tái thiết cuộc sống cho người có đất bị thu hồi, tập trung vào sinh kế, việc làm và thu nhập. Có ý kiến cho rằng các quy định về bồi thường, hỗ trợ hiện quá chi tiết, làm giảm tính chủ động của địa phương. Vì vậy, sẽ nghiên cứu quy định nguyên tắc chung để địa phương căn cứ điều kiện thực tế quyết định mức hỗ trợ phù hợp.

Về đất chậm đưa vào sử dụng, ông Đào Trung Chính cho biết cần nghiên cứu cách tiếp cận theo hướng áp dụng tiền lũy tiến đối với trường hợp chậm sử dụng đất, đồng thời cho doanh nghiệp thêm thời gian để khắc phục trước khi xem xét thu hồi. Đặc biệt, cần nghiên cứu trường hợp doanh nghiệp chỉ chậm một phần dự án. Nếu thu hồi phần đất này có thể khiến toàn bộ dự án không thể thực hiện, do đó cần có cơ chế xử lý phù hợp.

Ông Đào Trung Chính cũng đặt vấn đề phối hợp giữa lĩnh vực đất đai với lĩnh vực tài chính, đầu tư trong xử lý việc chậm đưa đất vào sử dụng. Một bên là dự án, một bên là đất đai nhưng cách xử lý hiện nay chưa khớp nhau. Đặc biệt, đối với thủ tục chuyển nhượng dự án đầu tư hoặc chuyển nhượng một phần dự án đầu tư, giữa cơ quan đầu tư, cơ quan đất đai và cơ quan thuế hiện có những quy trình khác nhau. Vì vậy, lần này cần nghiên cứu một quy trình thống nhất cho doanh nghiệp.

Về cải cách hành chính và chuyển đổi số, dự thảo đã bỏ quy định về công chứng hợp đồng khỏi luật theo hướng coi đây là một nội dung thuộc trình tự, thủ tục. Ông Đào Trung Chính nhấn mạnh việc không quy định trong luật không đồng nghĩa với việc bỏ ngay công chứng; nội dung này tiếp tục được quy định tại các nghị định và sẽ tiếp tục được lấy ý kiến.

Ông Đào Trung Chính mong muốn tiếp tục lắng nghe các ý kiến đóng góp cho quá trình xây dựng dự thảo Luật Đất đai. Đồng thời, khẳng định cơ quan soạn thảo sẽ nghiêm túc tiếp thu các ý kiến, trong đó VCCI là đầu mối để tổng hợp đầy đủ những đóng góp của cộng đồng doanh nghiệp và chuyên gia, phục vụ trực tiếp quá trình xây dựng luật.