Người nông dân cần được đào tạo đủ kỹ năng để tự giới thiệu sản phẩm, kể được câu chuyện về sản phẩm và kết nối trực tiếp hơn với khách hàng.
Nằm dưới chân đèo Pha Đin, xã Bình Thuận, tỉnh Sơn La có nhiều lợi thế để phát triển nông nghiệp gắn với quảng bá sản phẩm và du lịch địa phương. Xã hiện có gần 700 ha chè, sản lượng khoảng 6.000 tấn búp chè tươi mỗi năm. Cùng với đó là trên 1.400 ha cà phê Arabica và hơn 400 ha cây ăn quả với bưởi Diễn, bưởi da xanh, thanh long ruột đỏ, vú sữa hoàng kim, na hoàng hậu... tạo nên bức tranh nông nghiệp đa dạng của vùng đất dưới chân Pha Đin.
Nông sản phong phú cũng mở ra nhu cầu quảng bá, kết nối thị trường thông qua môi trường số. Điện thoại thông minh, Facebook, Zalo, TikTok đã dần trở nên quen thuộc với người dân. Tuy nhiên, từ việc sở hữu thiết bị đến biết tạo nội dung, giới thiệu sản phẩm và bán hàng trên mạng vẫn là một khoảng cách.
Xã Bình Thuận, tỉnh Sơn La có nhiều lợi thế để phát triển nông nghiệp gắn với quảng bá sản phẩm và du lịch địa phương. Ảnh: Duy Học.Chị Hoàng Kim Ngân, xã Bình Thuận cho biết, người dân đã sử dụng điện thoại, máy ảnh để quay, chụp, quảng bá du lịch trên Facebook, TikTok. Tuy nhiên, do chủ yếu tự tìm hiểu nên kỹ năng còn hạn chế.
“Chúng tôi mới bắt đầu tiếp cận kỹ năng quay, chụp và công nghệ nên chưa đi sâu, hình ảnh làm ra vẫn chưa thực sự đẹp”, chị Ngân chia sẻ.
Với ông Hà Văn Mùi, khó khăn thậm chí bắt đầu từ một thao tác đơn giản hơn. Ông thường dùng điện thoại chụp ảnh cây cà phê nhưng chưa biết cách đăng lên mạng để giới thiệu.
“Mình cũng muốn làm nhưng chưa biết cách đăng. Nếu có người hướng dẫn cụ thể thì mình mới biết làm và dần tự làm được”, ông Mùi nói.
Những câu chuyện này cho thấy rào cản của người dân khi bước vào môi trường số không hẳn nằm ở việc thiếu thiết bị hay không muốn thay đổi. Nhiều người đã có điện thoại thông minh, biết chụp ảnh, sử dụng mạng xã hội và có nhu cầu quảng bá sản phẩm, nhưng chưa biết bắt đầu từ đâu và làm thế nào cho hiệu quả.
Từ thực tế trực tiếp đồng hành cùng người dân, bà Lò Thanh Bình, Tổ Khuyến nông cộng đồng - Trung tâm Khuyến nông và Chuyển đổi số tỉnh Sơn La cho rằng, khó khăn lớn nhất hiện nay không hẳn là thiếu thiết bị mà là thiếu kỹ năng để biến chiếc điện thoại thông minh thành công cụ phục vụ sản xuất và tiêu thụ nông sản.
Trước hết là kỹ năng tạo nội dung. Nhiều người chưa biết chụp ảnh sản phẩm sao cho rõ, đẹp; quay video ngắn, viết bài giới thiệu, kể câu chuyện về sản phẩm hay thực hiện một buổi livestream. Vì vậy, dù có sản phẩm tốt nhưng khi đưa lên mạng lại chưa thể hiện được chất lượng, nguồn gốc và giá trị.
Tiếp đến là kỹ năng bán hàng. Người dân còn lúng túng khi trả lời tin nhắn, chốt đơn, thanh toán, đóng gói, vận chuyển, xử lý đơn hàng hoặc phản hồi thắc mắc của khách. Một số người còn tâm lý e ngại, sợ thao tác sai hoặc gặp rủi ro trên môi trường mạng.
Theo bà Bình, một khó khăn khác nằm ở tư duy quảng bá. Trước đây, người nông dân chủ yếu tập trung làm ra sản phẩm. Nhưng trên môi trường số, bên cạnh chất lượng, người bán còn cần biết giới thiệu về vùng đất, quy trình sản xuất, con người và những giá trị phía sau sản phẩm để tạo niềm tin với khách hàng.
Theo bà Bình, với một người nông dân chưa biết nhiều về nội dung số, việc đào tạo không nên bắt đầu bằng những kiến thức công nghệ phức tạp mà phải bắt đầu từ chính sản phẩm và công việc hằng ngày của họ.
Trước hết, người dân cần hiểu việc làm nội dung số nhằm mục đích gì: Giới thiệu sản phẩm, tạo niềm tin và tìm kiếm khách hàng; từ đó, hướng dẫn những kỹ năng cơ bản nhất như: Chụp một bức ảnh rõ, đẹp; quay một video ngắn; viết vài câu giới thiệu rồi đăng lên Zalo, Facebook.
Bà Lò Thanh Bình, Tổ Khuyến nông cộng đồng - Trung tâm Khuyến nông và Chuyển đổi số tỉnh Sơn La cho rằng, khó khăn lớn nhất hiện nay của người nông dân là thiếu kỹ năng để biến chiếc điện thoại thông minh thành công cụ phục vụ sản xuất và tiêu thụ nông sản. Ảnh: Duy Học.Khi đã quen với những thao tác cơ bản, người dân mới từng bước tiếp cận kỹ năng cao hơn như xây dựng nội dung cho video, kể câu chuyện về sản phẩm, livestream, trả lời khách hàng và chốt đơn. Song song với đó là kỹ năng bảo vệ tài khoản, nhận biết thông tin giả, phòng tránh lừa đảo và giữ uy tín khi kinh doanh trên mạng.
Một buổi hướng dẫn, theo bà, có thể bắt đầu rất đơn giản, cùng người dân chụp một sản phẩm của gia đình. Sau đó quay một đoạn video, viết nội dung giới thiệu, đăng bài và theo dõi phản hồi. Thay vì chỉ nghe và ghi chép, người dân được trực tiếp thao tác trên chính chiếc điện thoại của mình và chính sản phẩm mình làm ra.
Cách làm này giúp người dân nhìn thấy ngay những điều mình có thể làm được. Một bức ảnh đẹp hơn, một video rõ ràng hơn hay một bài đăng bắt đầu có người quan tâm đều có thể tạo động lực để họ tiếp tục học.
Theo bà Bình, khi người dân tự đăng được sản phẩm, có người xem, có khách hỏi và bán được hàng, công nghệ số mới thực sự trở nên gần gũi. Vì vậy, việc trang bị kỹ năng không thể tách rời hiệu quả tiêu thụ sản phẩm.
Đích đến cũng không phải biến mỗi người nông dân thành một người làm truyền thông chuyên nghiệp. Điều cần thiết là giúp họ có đủ kỹ năng để tự giới thiệu sản phẩm, kể được câu chuyện về sản phẩm và kết nối trực tiếp hơn với khách hàng.