Du lịch nông nghiệp Thanh Hóa: Hành trình định hình bản sắc

Tiềm năng rộng mở nhưng chưa khai thác đồng đều

Theo Tiến sĩ Nguyễn Thị Trúc Quỳnh, Trưởng khoa Du lịch, Trường Đại học Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hóa, lợi thế nổi trội của địa phương nằm ở sự đa dạng về tài nguyên tự nhiên và văn hóa. Không chỉ có biển, Thanh Hóa còn sở hữu hệ sinh thái nông nghiệp phong phú cùng tri thức bản địa lâu đời - nền tảng quan trọng để phát triển các sản phẩm du lịch mang đậm dấu ấn riêng.

Bên cạnh đó, vị trí địa lý thuận lợi, khả năng kết nối với các trung tâm lớn cũng giúp Thanh Hóa dễ dàng xây dựng các tour kết hợp giữa du lịch biển, du lịch cộng đồng và du lịch nông nghiệp. Đây là yếu tố quan trọng để kéo dài thời gian lưu trú và tăng chi tiêu của du khách.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy du lịch nông nghiệp tại địa phương vẫn đang ở giai đoạn đầu, chưa phát triển tương xứng với tiềm năng. Hạ tầng nông thôn còn thiếu đồng bộ, từ giao thông, biển chỉ dẫn đến các dịch vụ cơ bản phục vụ khách du lịch. Nhiều mô hình còn mang tính tự phát, thiếu kịch bản trải nghiệm rõ ràng, dẫn đến sản phẩm chưa đủ sức cạnh tranh.

Đáng chú ý, nguồn nhân lực phục vụ du lịch vẫn hạn chế, đặc biệt là kỹ năng tổ chức trải nghiệm, thuyết minh và vận hành dịch vụ. Công tác quảng bá, xúc tiến cũng chưa thực sự hiệu quả, khiến nhiều điểm đến dù có tiềm năng nhưng vẫn chưa được biết đến rộng rãi.

Lấy con người làm trung tâm để tạo khác biệt

Một trong những yếu tố cốt lõi được Tiến sĩ Nguyễn Thị Trúc Quỳnh nhấn mạnh là con người - "chìa khóa" quyết định sự thành công của du lịch nông nghiệp. Theo đó, du lịch nông nghiệp không chỉ dừng lại ở việc “có ruộng, có vườn” mà phải tạo ra trải nghiệm thực sự cho du khách.

“Đến vì cảnh - ở lại vì trải nghiệm - quay lại vì con người và dịch vụ” được xem là công thức cốt lõi. Bởi lẽ, tài nguyên tự nhiên có thể tương đồng giữa các địa phương, nhưng cách kể chuyện, cách làm nông, văn hóa ẩm thực và sự hiếu khách lại là những giá trị không thể sao chép.
Để hiện thực hóa điều này, Thanh Hóa cần xác định rõ định hướng phát triển: Lấy nông nghiệp làm nền tảng, du lịch là giá trị gia tăng. Điều này giúp đảm bảo tính bền vững, tránh tình trạng “du lịch hóa” làm mất đi bản chất sản xuất nông nghiệp.

Bên cạnh đó, việc quy hoạch sản phẩm cần được thực hiện bài bản, lựa chọn những khu vực có lợi thế đặc thù để đầu tư trọng điểm thay vì phát triển dàn trải. Mỗi mô hình cần xây dựng kịch bản trải nghiệm rõ ràng: Du khách đến mùa nào, tham gia hoạt động gì, thưởng thức món ăn gì và mang về sản phẩm gì.

Hạ tầng cũng là yếu tố không thể bỏ qua. Từ giao thông, điện nước, viễn thông đến vệ sinh môi trường đều cần được đầu tư đồng bộ nhằm nâng cao chất lượng trải nghiệm. Đồng thời, cần xác định rõ vai trò của các bên trong hệ sinh thái, trong đó chính quyền đóng vai trò kiến tạo, hỗ trợ chính sách và kết nối.

Đặc biệt, phát triển nguồn nhân lực phải đặt người dân vào vị trí trung tâm. Các chương trình đào tạo ngắn hạn, mang tính thực hành như kỹ năng đón tiếp, thuyết minh, chế biến ẩm thực hay bán sản phẩm địa phương cần được triển khai thường xuyên để chuẩn hóa dịch vụ.

Song song với đó, yếu tố môi trường và quản lý sức chứa cũng cần được chú trọng nhằm đảm bảo phát triển lâu dài. Việc hạn chế rác thải nhựa, bảo vệ cảnh quan canh tác và kiểm soát lượng khách tại các điểm nhạy cảm là yêu cầu bắt buộc.

Cuối cùng, xây dựng thương hiệu du lịch nông nghiệp Thanh Hóa phải dựa trên giá trị thật của cộng đồng, với hệ thống nhận diện rõ ràng và cơ chế kiểm soát chất lượng. Đây không chỉ là công cụ quảng bá mà còn là nền tảng để điều phối lợi ích và nâng cao uy tín điểm đến.