Văn bản hợp nhất số 77/2026/VBHN-NĐ-BNNMT về hoạt động viễn thám làm rõ việc thu nhận, quản lý, khai thác dữ liệu ảnh viễn thám, hướng tới phục vụ hiệu quả hơn công tác quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường, phòng chống thiên tai và phát triển kinh tế - xã hội.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa có Văn bản hợp nhất số 77/2026/VBHN-NĐ-BNNMT, hợp nhất Nghị định số 03/2019/NĐ-CP ngày 4/1/2019 của Chính phủ về hoạt động viễn thám và các nội dung sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 22/2023/NĐ-CP. Văn bản quy định toàn diện về hệ thống thu nhận dữ liệu ảnh viễn thám; thu nhận, lưu trữ, xử lý, cung cấp, khai thác, sử dụng dữ liệu và xây dựng cơ sở dữ liệu ảnh viễn thám.
Theo quy định, dữ liệu ảnh viễn thám phải được cập nhật thường xuyên, cung cấp đầy đủ, chính xác, kịp thời để phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, quan trắc, giám sát tài nguyên, môi trường, tìm kiếm cứu nạn, phòng chống thiên tai, quốc phòng và an ninh. Cơ sở dữ liệu ảnh viễn thám quốc gia cũng phải được duy trì, vận hành và cập nhật thường xuyên, đồng thời bảo đảm an toàn thông tin mạng.
Đáng chú ý, phạm vi ứng dụng của dữ liệu viễn thám được quy định khá rộng, từ quan trắc ô nhiễm đất, nước, không khí, kiểm kê khí nhà kính đến theo dõi diễn biến tài nguyên, môi trường; giám sát hạn hán, cảnh báo cháy rừng, theo dõi lũ lụt, cứu hộ cứu nạn và ứng phó biến đổi khí hậu. Dữ liệu cũng được sử dụng để theo dõi hiện trạng sản xuất nông nghiệp, xây dựng và cập nhật các bản đồ, cơ sở dữ liệu chuyên đề về tài nguyên thiên nhiên, môi trường và biến đổi khí hậu.
Nghị định đồng thời xác định nghiên cứu, phát triển, ứng dụng và chuyển giao công nghệ cao, công nghệ tiên tiến, công nghệ mới trong viễn thám là nhóm hoạt động khoa học và công nghệ được ưu tiên. Các hướng ứng dụng bao gồm điều tra cơ bản, quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường, phòng chống và giảm nhẹ thiên tai, ứng phó biến đổi khí hậu, khắc phục sự cố môi trường, tổ chức quản lý lãnh thổ và chỉ đạo điều hành sản xuất nông nghiệp.
Theo quy định, cơ sở dữ liệu ảnh viễn thám quốc gia là tập hợp dữ liệu thu nhận từ trạm thu dữ liệu viễn thám quốc gia, dữ liệu mua bằng ngân sách nhà nước, siêu dữ liệu từ các bộ, ngành, địa phương và các sản phẩm viễn thám đã được kiểm tra, đánh giá, quản lý và lưu trữ có hệ thống.
Đáng chú ý, dữ liệu ảnh viễn thám có độ phân giải cao được cập nhật hằng năm, trong khi dữ liệu có độ phân giải siêu cao được cập nhật 5 năm một lần, phủ trùm lãnh thổ Việt Nam. Bộ Tài nguyên và Môi trường có trách nhiệm xây dựng, vận hành cơ sở dữ liệu, bảo đảm kinh phí cập nhật thường xuyên, đồng thời thực hiện các giải pháp sao lưu, dự phòng và bảo mật.
Các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và UBND cấp tỉnh có trách nhiệm thu thập, cập nhật và sử dụng dữ liệu ảnh viễn thám thuộc phạm vi quản lý để xây dựng cơ sở dữ liệu ảnh viễn thám quốc gia.
Việc khai thác dữ liệu được thực hiện qua cổng thông tin điện tử, phiếu yêu cầu hoặc hợp đồng giữa đơn vị quản lý và bên khai thác, sử dụng. Với hình thức phiếu yêu cầu, cơ quan quản lý có thời hạn 5 ngày làm việc để tiếp nhận, kiểm tra và thông báo nghĩa vụ tài chính nếu có; sau khi hoàn thành nghĩa vụ tài chính, dữ liệu được cung cấp đầy đủ, chính xác theo quy định.