Gia Lai quản lý khai thác khoáng sản từ cấp xã

Cấp xã là lực lượng “tuyến đầu”

Đó là chủ trương của tỉnh Gia Lai trong việc quản lý khoáng sản cũng như việc khai thác khoáng sản diễn ra trên địa bàn. Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Gia Lai, ông Nguyễn Tuấn Thanh khẳng định: “Cấp xã là lực lượng ‘tuyến đầu’, chịu trách nhiệm trực tiếp trước UBND tỉnh trong công tác quản lý khoáng sản trên địa bàn. Các địa phương phải ngăn chặn, xử lý dứt điểm các vi phạm ngay từ khi mới phát sinh, không để hình thành điểm nóng”. 

Cũng theo ông Nguyễn Tuấn Thanh, phải lấy hiệu quả quản lý, chống thất thoát tài nguyên, chống thất thu ngân sách làm thước đo, đồng thời siết chặt kỷ luật, kỷ cương, nêu cao trách nhiệm người đứng đầu.

Tỉnh Gia Lai hiện có 181 giấy phép khai thác khoáng sản đang còn hiệu lực. Qua công tác kiểm tra giám sát nhận thấy, hầu hết các doanh nghiệp khai thác khoáng sản đều chấp hành nghiêm các quy định về việc khai thác, cũng như công tác bảo vệ môi trường. Đặc biệt có không ít doanh nghiệp đã chủ động đầu tư nhà máy chế biến, nâng cao giá trị khoáng sản, theo đó thúc đẩy phát triển kinh tế- xã hội tại địa phương.

Tuy nhiên tại một số địa phương, việc quản lý khoáng sản còn buông lỏng, khi có trường hợp khai thác khoáng sản trái phép, địa phương chưa kịp thời xử lý triệt để. Đâu đó vẫn còn những biểu hiện đùn đẩy, né tránh trách nhiệm. Theo đó có không ít những trường hợp người dân, kể cả doanh nghiệp tổ chức khai thác khoáng sản trái phép, gây thất thoát tài nguyên, làm ảnh hưởng tiêu cực đến dòng chảy của sông, suối, uy hiếp đến vấn đề an toàn hồ đập...

Trường hợp khai thác cát trái phép trên lòng hồ thủy điện Ia Ly thuộc xã Ia Ly vào tháng 3/2026 là một minh chứng. Tại đây, qua công tác tuần tra kiểm soát, lực lượng chức năng xã Ia Ly  đã phát hiện một bãi tập kết khoảng 100m3 cát, ngoài ra còn có hệ thống ống hút đang được nối xuống lòng hồ. Đây là khu vực được lực lượng chức năng thường xuyên kiểm tra, tuy nhiên do lợi nhuận mang lại từ việc khai thác cát trái phép quá lớn, do vậy kẻ xấu vẫn liều lĩnh, bất chấp sự tuyên truyền, thậm chí là răn đe từ phía chính quyền địa phương.

Hiện trường vụ khai thác cát trái phép xảy ra trên lòng hồ công trình Thủy điện Ia Ly vào cuối tháng 3/2026. Ảnh: ĐL. 

“Nghiêm cấm việc né tránh, đùn đẩy trách nhiệm từ các địa phương. Đặc biệt không được viện dẫn bất kỳ một lý do nào cho việc buông lỏng quản lý như lực lưởng mỏng nên không kịp thời nắm tình hỉnh, hay như đơn vị không đủ thẩm quyền...”, ông Nguyễn Tuấn Thanh nhấn mạnh.

Chủ động nguồn vật liệu cho các dự án trọng điểm

Tỉnh Gia Lai hiện đang triển khai nhiều dự án lớn, mang tính trọng điểm của tỉnh, của quốc gia như Dự án Đầu tư xây dựng đường cất, hạ cánh số 2 Cảng Hàng không Phù Cát, Dự án cao tốc Bắc- Nam và đường sắt cao tốc Bắc - Nam, Dự án cao tốc Quy Nhơn - Pleiku... Theo đó, nguồn nguyên vật liệu phục vụ cho những dự án này là rất lớn. 

Trước thực trạng quản lý, khai thác khoáng sản nêu trên, cũng như trước nhu cầu nguyên vật liệu phục vụ cho các dự án trọng điểm là vô cùng lớn, UBND tỉnh Gia Lai đã có những chỉ đạo mang tính cấp thiết và cụ thể.

Đối với việc cấp phép các mỏ vật liệu phục vụ các dự án trọng điểm phải đảm bảo kịp thời, không ảnh hưởng đến tiến độ thi công các công trình. Tại tất cả các mỏ khai thác khoáng sản, bắt buộc phải lắp đặt hệ thống camera đúng quy định nhằm dễ dàng trong công tác giám sát, qua đó siết chặt việc quản lý khoáng sản.

Đối với chủ đầu tư các dự án, cần chủ động  xác định nguồn vật liệu ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư, tránh bị động dẫn đến tình trạng thiếu vật liệu trong quá trình triển khai các dự án, đặc biệt là các dự án lớn, dự án trọng điểm.

Một mỏ đá đang hoạt động trên địa bàn tỉnh Gia Lai. Ảnh: ĐL. 

Đối với Sở Nông nghiệp và Môi trường, UBND tỉnh giao sở này tập trung rà soát lại toàn bộ giấy phép khai thác khoáng sản đã được cấp trước đó. Với các mỏ chậm thực hiện thủ tục đất đai, chây ỳ nghĩa vụ tài chính hoặc có sai phạm trong quá trình hoạt động khai thác... cần phải thu hồi giấy phép, đình chỉ hoạt động, đồng thời xử phạt, không tiếp tục gia hạn giấy phép hoạt động...

Với các đơn vị quản lý hồ đập, cần nâng cao công tác kiểm tra, kịp thời phát hiện và ngăn chặn tình trạng khai thác khoáng sản trái phép nhằm đảm bảo an toàn hồ đập. Ông Đoàn Tiến Cường, Giám đốc Công ty Thủy điện Ia Ly cho biết, đơn vị thường xuyên dùng ca nô, tàu thuyền để kiểm tra trên lòng hồ. Trong phạm vi khoảng cách 300m cách chân đập, nhân viên thủy điện kiểm soát, đẩy đuổi khi có các tàu khai thác cát xuất hiện.

“Khi phát hiện tình trạng khai thác cát trái phép, đơn vị phối hợp với cơ quan chức năng và chính quyền địa phương sở tại kiên quyết ngăn chặn, nhằm hạn chế việc khai thác khoáng sản trái phép diễn ra trên lòng hồ, gây mất an toàn cho một công trình thủy điện lớn như Thủy điện Ia Ly”, Giám đốc Công ty Thủy điện Ia Ly, ông Đoàn Tiến Cường khẳng định.

Ông Nguyễn Tuấn Thanh, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Gia Lai yêu cầu các sở, ngành, địa phương khẩn trương chấn chỉnh, chuyển đổi tư duy quản lý hoạt động khoáng sản, từ ‘quản lý hành chính’ sang ‘quản lý thực chất’, kiểm soát chặt toàn bộ quy trình từ đầu vào, khai thác, vận chuyển đến tiêu thụ. Kiên quyết không nghiệm thu đối với khoáng sản không rõ nguồn gốc hợp pháp.