Khi người dân coi động vật hoang dã là bạn

Người dân tự nguyện bàn giao động vật hoang dã cho lực lượng chức năng. Ảnh: Thanh Tiến.

Trong những năm qua, công tác bảo tồn đa dạng sinh học và bảo vệ động vật hoang dã tại tỉnh Lào Cai đã có những thay đổi tích cực. Thay vì tình trạng săn bắt hay nuôi nhốt trái phép, đã xuất hiện ngày càng nhiều người dân tự nguyện bàn giao các cá thể động vật quý hiếm cho lực lượng Kiểm lâm và chính quyền địa phương. Điều này giúp cứu sống nhiều cá thể động vật có nguy cơ tuyệt chủng và khẳng định hiệu quả của công tác tuyên truyền, dân vận từ các cơ quan chức năng.

Vào ngày 13/4/2026, ông Sùng A Nủ ở thôn Păng Dê, xã Phình Hồ đã phát hiện ở góc vườn có 2 cá thể chim cú lợn lưng nâu còn non, tình trạng sức khỏe yếu, trọng lượng mỗi con khoảng 0,5 kg. Ngay sau khi phát hiện, ông Nủ đã đưa hai cá thể chim này về nhà để chăm sóc. Qua tìm hiểu được biết đây là loài động vật hoang dã cần được bảo vệ, ông Nủ đã chủ động báo cáo với chính quyền địa phương và Trạm Kiểm lâm Trung tâm để xử lý theo đúng quy định.

2 cá thể cú mèo được ông Nủ bàn giao cho lực lượng Kiểm lâm. Ảnh: Thanh Tiến.

Ngay sau khi nhận được thông tin, cơ quan chức năng đã hướng dẫn ông Nủ hoàn thiện các thủ tục pháp lý và tổ chức tiếp nhận để đưa các cá thể này về đơn vị chuyên môn chăm sóc trước khi tái thả.

Một trường hợp khác, chiều ngày 15/4 tại xã Thượng Bằng La. Người dân địa phương phát hiện một cá thể khỉ xuất hiện tại khu vực đông dân cư, gần hệ thống lưới điện, gây nguy hiểm cho cả con người và chính cá thể động vật này. Nhận thức được đây là động vật hoang dã cần bảo vệ, người dân đã kịp thời báo cáo sự việc tới chính quyền địa phương, lực lượng Công an và Kiểm lâm.

Đến sáng ngày 16/4, khi cá thể khỉ di chuyển ra khu vực thôn Nông trường, người dân đã phối hợp với các lực lượng chức năng để bắt giữ an toàn. Qua xác minh, đây là cá thể khỉ mặt đỏ, nặng khoảng 13 kg, thuộc Nhóm IIB - nhóm động vật hoang dã nguy cấp, quý hiếm. Dưới sự chứng kiến của chính quyền địa phương, người dân và các lực lượng chức năng đã tiến hành bàn giao cá thể khỉ này cho Hạt kiểm lâm khu vực Nghĩa Lộ để chuyển giao cho Trung tâm Du lịch và Bảo tồn sinh vật Hoàng Liên thực hiện cứu hộ, chăm sóc.

Cá thể khỉ được người dân bàn giao cho cơ quan chức năng. Ảnh: Thanh Tiến.

Theo ông Nguyễn Việt Hà, Chi cục trưởng Chi cục Kiểm Lâm tỉnh Lào Cai, từ đầu năm 2025 đến nay, người dân đã tự nguyện giao nộp cho các xã, phường và lực lượng Kiểm lâm 85 cá thể động vật rừng. Trong đó, có nhiều loại quý hiếm như khỉ mốc, khỉ vàng, khỉ đuôi dài, rùa sa nhân, chim họa mi, khướu bạc má…

Sau khi tiếp nhận, Chi cục đã phân loại và tái thả về môi trường tự nhiên đối với các cá thể chim, đồng thời chuyển giao nhiều cá thể khác cho Trung tâm Du lịch và Bảo tồn sinh vật Hoàng Liên để nuôi dưỡng, chăm sóc trước khi tái thả.

Việc người dân tự nguyện giao nộp động vật hoang dã là tín hiệu rất đáng mừng, thể hiện sự chuyển biến rõ nét trong nhận thức của cộng đồng. Người dân ngày càng hiểu và tuân thủ các quy định pháp luật; đồng thời nhận thức đầy đủ hơn về tầm quan trọng của việc bảo vệ đa dạng sinh học, từ đó dần từ bỏ thói quen săn bắt, nuôi nhốt trái phép để chuyển sang hành động chung tay bảo vệ. Những hành động này giúp giảm áp lực cho công tác kiểm tra, xử lý vi phạm, đồng thời góp phần quan trọng trong việc bảo tồn nguồn gen quý hiếm đang có nguy cơ tuyệt chủng, duy trì cân bằng sinh thái.

Từ đầu năm 2025 đến nay, người dân trên địa bàn tỉnh đã bàn giao nhiều cá thể động vật quý hiếm. Ảnh: Thanh Tiến.

Ông Hà cho biết thêm, thời gian qua, ngành Kiểm lâm đã đa dạng hóa hình thức tuyên truyền, phổ biến pháp luật thông qua các cuộc họp thôn bản, các nhóm mạng xã hội như Zalo, Facebook, hệ thống loa truyền thanh và pano, áp phích… Lực lượng chức năng còn thực hiện tuyên truyền lưu động đến tận các thôn bản xa xôi hoặc trong các ngày chợ phiên.

Đối với các cơ sở kinh doanh và nhà hàng, lực lượng chức năng tổ chức cho các đơn vị ký cam kết tuyệt đối không mua bán, tiêu thụ, trưng bày hay quảng cáo động vật hoang dã và chim di cư không có nguồn gốc hợp pháp. Ngành Kiểm lâm quán triệt nghiêm việc không để các nhà hàng lợi dụng tâm lý thích ăn đặc sản của khách hàng để quảng cáo sai sự thật, biến động vật nuôi hợp pháp thành động vật hoang dã nhằm trục lợi.