Khởi động dự án bảo vệ tầng ozone

Ngày 2/4, tại Hà Nội, Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đã tổ chức cuộc họp khởi động Dự án “Quản lý bền vững các chất được kiểm soát theo Nghị định thư Montreal” (Dự án SMS-MP).

Dự án do Quỹ Đa phương thi hành Nghị định thư Montreal tài trợ, được ủy thác qua Ngân hàng Thế giới (WB) và Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP), nhằm hỗ trợ Việt Nam thực hiện các cam kết quốc tế trong quản lý, loại trừ các chất được kiểm soát. Dự án có thời gian thực hiện từ năm 2026 đến năm 2031, với tổng vốn hơn 13 triệu USD (tương đương khoảng 332 tỷ đồng).

Ông Lê Ngọc Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Biến đổi khí hậu thông tin về Dự án SMS-MP. Ảnh: Minh Tuấn.

Theo ông Lê Ngọc Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Biến đổi khí hậu, Cục hiện là cơ quan đầu mối quốc gia trong thực hiện Nghị định thư Montreal, chịu trách nhiệm quản lý nhà nước đối với các chất được kiểm soát. Thời gian qua, Cục đã phối hợp chặt chẽ với Ngân hàng Thế giới, UNEP và các cơ quan liên quan như Cục Hải quan (Bộ Tài chính), Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên (Bộ Giáo dục và Đào tạo), Cục Đường sắt Việt Nam (Bộ Xây dựng) và Tổng công ty Đường sắt Việt Nam để xây dựng và đề xuất Dự án SMS-MP.

Dự án đặt mục tiêu hỗ trợ Việt Nam loại trừ 97,5% mức tiêu thụ cơ sở các chất HCFC vào năm 2030 và giảm 10% mức tiêu thụ cơ sở các chất HFC từ năm 2029, theo đúng lộ trình của Nghị định thư Montreal về các chất làm suy giảm tầng ozone, qua đó bảo đảm Việt Nam thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ của quốc gia thành viên.

Cụ thể, dự án sẽ loại trừ 97,5% lượng tiêu thụ cơ sở HCFC-22 trong lĩnh vực dịch vụ sửa chữa, bảo dưỡng thiết bị lạnh từ ngày 1/1/2030; đồng thời duy trì mức tiêu thụ cơ sở HFC trong giai đoạn 2024–2028 và bắt đầu giảm 10% từ ngày 1/1/2029.

Đại diện các đơn vị tham gia dự án tại cuộc họp. Ảnh: Minh Tuấn.

Các hoạt động trọng tâm của dự án bao gồm: tăng cường năng lực cho cơ quan quản lý nhà nước; xây dựng và lồng ghép tài liệu đào tạo vào hệ thống tiêu chuẩn nghề và chương trình đào tạo tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp; đào tạo, đánh giá và cấp chứng chỉ cho đội ngũ kỹ thuật viên trong lĩnh vực lạnh và điều hòa không khí.

Bên cạnh đó, dự án sẽ thí điểm áp dụng công nghệ thay thế trong một số lĩnh vực như giao thông đường sắt; triển khai các hoạt động nâng cao nhận thức; tăng cường kiểm soát xuất nhập khẩu các chất HCFC và HFC; thúc đẩy sử dụng các công nghệ thân thiện với khí hậu, góp phần giảm phát thải khí nhà kính và nâng cao hiệu quả năng lượng.

Đại diện Ngân hàng Thế giới, bà Mary Ellen Foley cho biết: Dự án tập trung trọng tâm vào lĩnh vực bảo trì, bảo dưỡng thiết bị lạnh, do đó hiệu quả triển khai sẽ phụ thuộc lớn vào sự phối hợp chặt chẽ giữa hệ thống các cơ sở giáo dục nghề nghiệp và Cục Biến đổi khí hậu.

Bên cạnh đó, một hợp phần quan trọng của dự án là hợp tác với Cục Đường sắt Việt Nam nhằm thí điểm, kiểm chứng và chuyển đổi các hệ thống điều hòa không khí trên toa tàu theo hướng thân thiện hơn với khí hậu. Dự án cũng thúc đẩy phối hợp với Cục Hải quan thông qua các hỗ trợ kỹ thuật, góp phần nâng cao năng lực giám sát, kiểm soát hoạt động xuất nhập khẩu các chất HCFC và HFC.

Đại diện Ngân hàng Thế giới, bà Mary Ellen Foley nhấn mạnh vai trò hợp tác của các bên sẽ giúp dự án đạt mục tiêu như kỳ vọng. Ảnh: Minh Tuấn. 

Theo lộ trình, dự án sẽ kết thúc vào cuối năm 2031 với mục tiêu hỗ trợ Việt Nam giảm dần việc sử dụng các chất HCFC và HFC, tiến tới chỉ còn duy trì một tỷ lệ rất nhỏ HCFC phục vụ cho công tác sửa chữa, bảo trì. Kết quả kỳ vọng của dự án là cắt giảm được lượng phát thải tương đương 6,1 triệu tấn CO2.

Tại cuộc họp, đại diện Cục Biến đổi khí hậu đã trình bày chi tiết các hợp phần của dự án. Các đại biểu đã thảo luận về lộ trình triển khai, cơ chế phối hợp và giải pháp nhằm bảo đảm dự án thực hiện đúng tiến độ, đạt hiệu quả như kỳ vọng.

Trong thời gian tới, Cục Biến đổi khí hậu dự kiến ký kết các bản ghi nhớ hợp tác với các đơn vị liên quan nhằm cụ thể hóa kế hoạch và tổ chức triển khai các hoạt động theo lộ trình của dự án.