Liên hợp quốc ưu tiên hành động và cảnh báo sớm trong gói hỗ trợ 2026

4 Trọng tâm gói hỗ trợ năm 2026 của Liên hợp quốc

Ngày 3/3, tại trụ sở Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp làm việc với bà Pauline Tamesis, Điều phối viên thường trú của Liên hợp quốc về kế hoạch hoạt động của Đối tác giảm nhẹ rủi ro thiên tai (DRRP) 2026.

Tại cuộc họp, Điều phối viên Pauline báo cáo Thứ trưởng về gói hỗ trợ của Liên hợp quốc dành cho Việt Nam trong năm 2026. Gói hỗ trợ gồm ba cấu phần, được thiết kế bổ sung cho các hoạt động mà các cơ quan Liên hợp quốc sẽ triển khai theo thỏa thuận DRRP.

Bà cho biết, gói hỗ trợ được tiếp cận trên hai phương diện: ứng phó khẩn cấp và tăng cường công tác chuẩn bị ứng phó thiên tai. Ở trung và dài hạn, trọng tâm là nâng cao khả năng chống chịu, tạo cầu nối giữa ứng phó trước mắt và chiến lược phát triển bền vững.

Bên cạnh các cơ quan Liên hợp quốc đang hoạt động tại Việt Nam, hai đơn vị giữ vai trò quan trọng trong việc cung cấp chuyên môn, nguồn lực tài chính và năng lực kỹ thuật cho toàn bộ chu trình nhân đạo và phục hồi cộng đồng là Văn phòng Điều phối các vấn đề nhân đạo (OCHA) và Văn phòng Giảm nhẹ Rủi ro Thiên tai (UNDRR) của Liên hợp quốc. Cả hai đều đặt văn phòng khu vực tại Bangkok và đã phối hợp chặt chẽ với Việt Nam trong xây dựng các kế hoạch ứng phó chung thời gian qua.

Trong khuôn khổ gói hỗ trợ, bốn nhóm hoạt động chính được đề xuất. Thứ nhất, rà soát sau ứng phó (AAR) đối với Kế hoạch Ứng phó chung năm 2025, nhằm đánh giá toàn diện vai trò điều phối của Liên hợp quốc (LHQ) tại bảy lĩnh vực: nước sạch và vệ sinh; nơi ở; an ninh lương thực; sinh kế; giáo dục; y tế và bảo vệ. Hoạt động này được xem là bước quan trọng để rút kinh nghiệm và nâng cao hiệu quả phối hợp trong thời gian tới.

Thứ hai, cập nhật và hoàn thiện Kế hoạch dự phòng. Các ngành sẽ rà soát, điều chỉnh dự thảo kế hoạch nhằm bảo đảm tính khả thi trong vận hành; đồng thời tổ chức các phiên họp trực tuyến để thống nhất công cụ triển khai và theo dõi các hành động chuẩn bị tối thiểu (MPA). OCHA sẽ phối hợp thực hiện nội dung này ngay sau khi hoàn tất bước đầu.

Thứ ba, thúc đẩy Hành động dự báo (AA) thông qua nguồn lực từ Quỹ Ứng phó khẩn cấp của Liên hợp quốc (CERF). Văn phòng Điều phối viên Thường trú cùng các bên liên quan sẽ trao đổi quy trình tiếp cận nguồn lực, phối hợp với Chính phủ Việt Nam xác định rủi ro ưu tiên, xây dựng kịch bản, thiết lập ngưỡng kích hoạt và hoàn thiện mô hình phân tích với sự hỗ trợ kỹ thuật từ OCHA.

Thứ tư, tăng cường Hệ thống cảnh báo sớm (EWS) trong trung và dài hạn. Các bên sẽ tiến hành rà soát sau sự kiện (AER), lấy một cơn bão cụ thể làm cơ sở đánh giá mức độ chính xác, kịp thời và khả năng chuyển hóa cảnh báo thành hành động. Kết quả phân tích sẽ hỗ trợ thực hiện Chiến lược quốc gia về phòng, chống thiên tai đến năm 2030, Kế hoạch công tác của Đối tác Giảm nhẹ rủi ro thiên tai và các mục tiêu Sendai; đồng thời giúp Chính phủ xác định khoảng trống đầu tư, thiết kế và huy động nguồn lực, phấn đấu duy trì tổn thất do thiên tai ở mức dưới 1,2% GDP theo mục tiêu chiến lược quốc gia.

Phấn đấu hoàn thiện kế hoạch dự phòng trước mùa mưa bão 2026

Đánh giá cao các đề xuất từ Liên hợp quốc, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp cho rằng đây là hướng đi hợp lý nhất đối với Việt Nam trong giai đoạn hiện nay. Theo đó, năm 2026 sẽ tập trung đánh giá toàn diện kết quả năm 2025, làm cơ sở xây dựng kế hoạch dự phòng cho năm tiếp theo. Phía Việt Nam ghi nhận sự phối hợp giữa Liên hợp quốc, các đối tác và cơ quan quản lý trong nước khi xây dựng kế hoạch dự phòng từ cuối năm 2024, qua đó giúp đất nước chủ động ứng phó trong năm 2025.

Đối với công tác phòng, chống thiên tai, lãnh đạo Bộ NN-MT cho rằng cần lực lượng quy mô lớn hơn, nhất là lực lượng không chuyên trách tại chỗ. Hiện Việt Nam đang tập trung xây dựng năng lực để bảo đảm mỗi xã có ít nhất 100 người được trang bị kiến thức và trang thiết bị tối thiểu nhằm chủ động ứng phó thiên tai.

"Năm 2025 vẫn xảy ra một số trường hợp thiệt hại về người do không tiếp cận được thông tin kịp thời, vì vậy chúng ta cần tăng cường công tác dự báo và truyền tin. Trong bối cảnh nhiều lãnh đạo địa phương mới nhận nhiệm vụ, việc nắm chắc địa bàn, hiểu rõ các loại hình thiên tai, xây dựng chương trình hành động và phổ biến kế hoạch đến người dân là yêu cầu cấp thiết. Tôi đề nghị Kế hoạch dự phòng cần được hoàn thiện và phê duyệt trong tháng 4/2026, trước mùa mưa bão bắt đầu từ tháng 5.

Về hành động sớm, Việt Nam là một trong các quốc gia thụ hưởng Quỹ CERF - một cơ chế hiệu quả trong ứng phó lũ lụt và mưa bão. Tôi đề nghị các bên tiếp tục làm rõ hơn nội dung và phương thức triển khai để bảo đảm hiệu quả cao nhất", Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp nhấn mạnh

Trong dài hạn, Thứ trưởng nhấn mạnh yêu cầu tăng cường khả năng chống chịu thông qua Kế hoạch Đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030, với trọng tâm hạ tầng nhằm giảm thiểu chia cắt do lũ lụt. Tuy nhiên, lãnh đạo Bộ cũng thẳng thắn nhìn nhận việc kiên cố hóa nhà ở dân cư là một 'bài toán lớn', không thể giải quyết ngay bằng nguồn lực nhà nước. Vì vậy, Thứ trưởng đề xuất sự tham gia trực tiếp của người dân, cùng với sự hỗ trợ của Nhà nước và các tổ chức quốc tế. Để hiện thực hóa lộ trình này, ông yêu cầu rà soát tổng thể và sớm hoàn thiện hành lang pháp lý, tạo 'bệ đỡ' vững chắc khi triển khai tại địa phương.