Mô hình 'trạm làm mát' lan rộng tại các đô thị châu Á

Tại châu Á, nhiều thành phố đã bắt đầu triển khai các mô hình “trung tâm làm mát” và hạ tầng công cộng chống nóng nhằm bảo vệ sức khỏe người dân, đặc biệt là nhóm lao động ngoài trời và các cộng đồng dễ bị tổn thương.

Philippines xây 'trung tâm làm mát' đô thị

Tại thành phố Iloilo của Philippines, chính quyền địa phương đang triển khai kế hoạch xây dựng các “trung tâm làm mát” kết hợp tăng cường phân phối nước sạch tại những khu vực thường xuyên thiếu nước hoặc chịu ảnh hưởng nặng bởi nắng nóng.

Theo Thị trưởng Raisa Treñas-Chu, thành phố đang xây dựng đồng thời các giải pháp ứng phó trước mắt và chiến lược dài hạn nhằm giảm tác động của chỉ số nhiệt cao - hiện tượng ngày càng ảnh hưởng rõ rệt đến đời sống người dân trong những năm gần đây.

Bà cho biết các quan chức thuộc cơ quan nông nghiệp, quy hoạch phát triển và quản lý thiên tai của thành phố vừa tham gia một hội thảo tại Bangkok về quản lý rủi ro từ nhiệt độ cực đoan để học hỏi kinh nghiệm thích ứng khí hậu đô thị.

Về dài hạn, chính quyền thành phố dự kiến mở rộng các chương trình trồng cây xanh nhằm giảm nhiệt đô thị. Trong ngắn hạn, thành phố đang xem xét lắp đặt các trung tâm làm mát tạm thời tại nhiều vị trí chiến lược để hỗ trợ người dân, đặc biệt là người đi lại ngoài trời.

Khác với các mô hình phụ thuộc vào điều hòa nhiệt độ, những trung tâm này sẽ ưu tiên thông gió tự nhiên và cung cấp nước uống để giúp người dân thích nghi bền vững hơn với nhiệt độ cao.

Các khu vực công cộng như công viên, quảng trường được xác định là địa điểm lý tưởng, giúp người dân chờ phương tiện giao thông hoặc làm việc ngoài trời có thể nghỉ ngơi trong không gian mát mẻ và thông thoáng hơn.

Kế hoạch ứng phó nắng nóng của thành phố hiện đang được hoàn thiện với sự phối hợp của các cơ quan phụ trách nông nghiệp, môi trường, tài nguyên thiên nhiên, giảm nhẹ thiên tai và y tế địa phương.

Ấn Độ thử nghiệm 'trạm làm mát' Net Zero

Trong khi đó, tại Jaipur (Ấn Độ), mô hình “trạm làm mát phát thải ròng bằng 0” đầu tiên đang thu hút sự chú ý. Đây được xem là giải pháp thích ứng khí hậu chi phí thấp nhưng hiệu quả.

Giữa nền nhiệt ngoài trời lên tới 40 độ C, không gian bên trong trạm làm mát có thể thấp hơn khoảng 5-6 độ C dù không sử dụng điều hòa hay hệ thống làm lạnh thông thường.

Công trình vận hành hoàn toàn bằng năng lượng mặt trời, cung cấp điện cho hệ thống đèn, quạt và phun sương mà không phụ thuộc vào lưới điện truyền thống.

Hiệu quả làm mát được tạo ra nhờ thiết kế thông minh kết hợp các vật liệu truyền thống. Các tấm rèm làm từ cỏ khus (vetiver) liên tục được phun sương để giữ ẩm. Khi luồng không khí nóng đi qua lớp rèm này, nhiệt độ được hạ xuống đáng kể trước khi lưu thông vào bên trong công trình. Hệ thống tường phủ cỏ khus cùng tháp gió phía trên tiếp tục hỗ trợ thoát khí nóng tự nhiên.

Công trình do chính quyền đô thị Jaipur phối hợp với Quỹ Nhà ở Phụ nữ (Mahila Housing Trust), hướng đến hỗ trợ những nhóm lao động chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ nắng nóng như tài xế, nhân viên giao hàng, lao động thời vụ, người bán hàng rong và người cao tuổi.

Trạm làm mát được đặt gần bến xe buýt trên đường VT Road, mở cửa từ 7h - 17h30 mỗi ngày, có sức chứa khoảng 30 người và cung cấp nước uống, dung dịch bù điện giải (ORS) cùng sơ cứu cơ bản.

Không chỉ Jaipur, nhiều đô thị tại Ấn Độ cũng đang thử nghiệm các mô hình hạ nhiệt đô thị tương tự. Tại Ahmedabad, mô hình “trạm xe buýt làm mát” ở khu vực Lal Darwaza hiện hỗ trợ hơn 3.000 người tránh nóng mỗi ngày.