UBND tỉnh Thanh Hóa vừa có Văn bản 17605/UBND-NNMT để triển khai mô hình “Tổ tự quản bảo vệ môi trường” tại các xã, phường, hướng tới đưa công tác bảo vệ môi trường trở thành nhiệm vụ thường xuyên, thiết thực ngay từ từng thôn, tổ dân phố và khu dân cư.
Theo định hướng của UBND tỉnh, 100% UBND cấp xã xây dựng kế hoạch thành lập, kiện toàn và nhân rộng mô hình phù hợp với điều kiện thực tế; 100% thôn, tổ dân phố, khu dân cư có Tổ tự quản hoặc mô hình tự quản phù hợp được bổ sung, lồng ghép nhiệm vụ bảo vệ môi trường.
Điểm đáng chú ý là mô hình không nhất thiết phải thành lập tổ chức mới. Các địa phương có thể kiện toàn tổ tự quản đã có hoặc lồng ghép nhiệm vụ bảo vệ môi trường vào những mô hình đang hoạt động hiệu quả. Với địa bàn nhỏ, liền kề hoặc khó khăn, có thể bố trí một tổ phụ trách nhiều khu dân cư; đối với địa bàn rộng, dân số đông hoặc có nguy cơ ô nhiễm cao, có thể thành lập nhiều tổ.
Tỉnh Thanh Hóa sẽ triển khai mô hình “Tổ tự quản bảo vệ môi trường” tại các xã, phường. Ảnh: Thu Thủy.Mỗi Tổ tự quản có ít nhất 7 thành viên, gồm tổ trưởng, tổ phó và các thành viên được lựa chọn từ những người có uy tín, trách nhiệm, am hiểu địa bàn và có khả năng tuyên truyền, vận động Nhân dân. Thành phần có thể gồm đại diện Ban công tác Mặt trận, trưởng thôn, các đoàn thể, người có uy tín, đại diện cơ sở sản xuất, kinh doanh và cá nhân tự nguyện tham gia.
Tổ tự quản sẽ tập trung tuyên truyền phân loại rác tại nguồn, vận động người dân giữ gìn vệ sinh, tổ chức tổng vệ sinh, chỉnh trang cảnh quan, trồng cây xanh; đồng thời theo dõi, phát hiện, ghi nhận và phản ánh kịp thời những hành vi có nguy cơ gây ô nhiễm đến UBND cấp xã hoặc cơ quan có thẩm quyền để xử lý.
Đặc biệt, Tổ tự quản hoạt động trên nguyên tắc tự nguyện, tự quản, dân chủ, công khai, minh bạch và không làm thay chức năng quản lý nhà nước, không thanh tra, kiểm tra hoặc xử phạt vi phạm hành chính. Đây là lực lượng nòng cốt hỗ trợ chính quyền phát hiện vấn đề từ sớm, từ cơ sở.
UBND các xã, phường được yêu cầu xây dựng kế hoạch triển khai và gửi Sở Nông nghiệp và Môi trường trước ngày 30/9/2026. Các địa phương đồng thời thiết lập kênh tiếp nhận phản ánh phù hợp như Zalo, điện thoại, ứng dụng số, hòm thư góp ý hoặc thông qua trưởng thôn, Ban công tác Mặt trận để kịp thời xử lý các vấn đề phát sinh.
Với cách làm này, tỉnh Thanh Hóa kỳ vọng từng khu dân cư sẽ trở thành một “mắt xích” chủ động trong bảo vệ môi trường, góp phần hạn chế vi phạm, ngăn ngừa ô nhiễm kéo dài và từng bước xây dựng không gian sống xanh, sạch, đẹp, bền vững.