Những cơ hội mới phát triển hệ thống đê biển

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang lấy ý kiến xây dựng Quy hoạch đê điều hệ thống đê biển, đê cửa sông các tỉnh, thành phố từ Quảng Ninh đến Kiên Giang thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Báo cáo phục vụ xây dựng Quy hoạch nhận diện 8 cơ hội đối với phát triển hệ thống đê biển trong giai đoạn tới.

Phát triển hệ thống đê liên hoàn 

Trước hết là khung quy hoạch - thể chế đồng bộ sau sắp xếp đơn vị hành chính. Nghị quyết số 202/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, đã tái lập bản đồ ven biển khi nhiều tỉnh vốn nội đồng nay có "mặt tiền" Biển Đông như Hưng Yên, Ninh Bình, Gia Lai, Đắk Lắk, Lâm Đồng, Vĩnh Long, Cần Thơ, An Giang, Đồng Tháp.

Quy mô hành chính lớn hơn cho phép quy hoạch đê biển - đê cửa sông theo tuyến liên hoàn thay vì cắt khúc theo địa giới cũ. Cùng với đó là cơ hội tiêu chuẩn hóa, nâng cấp hệ thống theo quy hoạch quốc gia. Theo phương án quy hoạch, tổng chiều dài đê cửa sông nâng cấp hơn 400 km và đê biển nâng cấp hơn 600 km; đê cửa sông xây mới 29,11 km và đê biển xây mới hơn 200 km.

Các địa phương có khối lượng nâng cấp đê biển lớn nhất gồm Huế 158,65 km, Cần Thơ 94 km, Vĩnh Long 90 km, Nghệ An 46,88 km và Ninh Bình 36,11 km. Khối lượng đê biển xây mới tập trung tại Cà Mau 132 km, Đồng Tháp 15 km, Vĩnh Long 13 km và Ninh Bình 8,63 km.

Đê biển gắn với giao thông, đô thị và du lịch

Nguồn lực đầu tư gắn với hạ tầng cảng biển - khu kinh tế cũng được xác định là một cơ hội.Công trình bảo vệ bờ có thể được lồng ghép trực tiếp vào dự án cảng, như đê chắn sóng cảng Vũng Áng giai đoạn 2. Song song với đó, hệ thống cống qua đê được xây dựng, nâng cấp với tổng kinh phí 5.239 tỷ đồng, tương ứng hơn 300 cống. Khối lượng này tập trung tại Quảng Ninh với 61 cống, Hải Phòng 49 cống, Quảng Trị 33 cống, Huế 22 cống và Cà Mau 19 cống.

Một cơ hội khác là phát triển mô hình đê đa mục tiêu kết hợp giao thông, đô thị và du lịch. Việc hình thành tuyến đường bộ ven biển từ Bắc vào Nam tạo điều kiện thuận lợi để nghiên cứu, kết hợp chức năng bảo vệ bờ, phòng chống thiên tai của hệ thống đê với hạ tầng giao thông, không gian đô thị và du lịch. Qua đó, nâng cao hiệu quả sử dụng đất và tăng cường kết nối giữa các khu vực ven biển.

Phát triển "đê mềm"

Bên cạnh các giải pháp công trình, báo cáo xác định giải pháp dựa vào tự nhiên là một trong những cơ hội quan trọng. Trồng và phục hồi rừng ngập mặn, rừng phòng hộ ven biển làm "đê mềm" xuất hiện ở gần như toàn bộ 21 tỉnh.

Theo phương án quy hoạch, diện tích trồng bổ sung tại khu vực Quảng Ninh - Đà Nẵng khoảng 3.549,6 ha, nâng tổng diện tích cây chắn sóng khu vực này lên khoảng 25.601,2 ha. Khu vực Quảng Ngãi - An Giang dự kiến trồng bổ sung khoảng 905,7 ha, tập trung tại Cà Mau, An Giang, Cần Thơ, Đồng Tháp và Thành phố Hồ Chí Minh.

Cùng với giải pháp dựa vào tự nhiên là cơ hội tăng cường quan trắc số, mô hình số và hệ thống cảnh báo sớm. Mạng lưới quan trắc nước biển ven bờ đang từng bước được xây dựng, mở rộng, kết hợp mô hình dự báo, giám sát xâm nhập mặn tại các cửa sông chính vùng đồng bằng sông Cửu Long, góp phần nâng cao năng lực theo dõi, dự báo và cảnh báo sớm.

Kinh tế biển tạo nguồn lực trở lại cho hạ tầng

Hai cơ hội cuối cùng gắn trực tiếp với phát triển kinh tế biển. Trong đó, báo cáo đặt ra việc phân vùng chức năng biển và xây dựng cơ chế đặc thù; nghiên cứu, đề xuất hình thành các khu thương mại tự do và mô hình "cảng mở" tại một số địa phương trọng điểm nhằm phát huy lợi thế địa kinh tế, tăng cường kết nối thương mại, logistics và thúc đẩy kinh tế biển.

Đồng thời, tăng trưởng kinh tế biển có thể tạo thêm nguồn lực cho tái đầu tư. Trọng tâm là phát triển các ngành có tiềm năng và giá trị gia tăng cao như điện gió ngoài khơi, khí LNG, du lịch biển và nuôi biển công nghệ cao. Qua đó, tạo nguồn thu, huy động nguồn lực xã hội và tăng khả năng tái đầu tư cho hạ tầng, bảo vệ môi trường và thích ứng biến đổi khí hậu.

Từ những cơ hội được nhận diện, hướng phát triển hệ thống đê biển, đê cửa sông trong giai đoạn tới không chỉ nằm ở việc xây mới hay nâng cấp công trình. Quy hoạch còn đặt hệ thống đê trong mối quan hệ với tổ chức lại không gian ven biển, phát triển hạ tầng, ứng dụng công nghệ, bảo vệ hệ sinh thái và khai thác các động lực tăng trưởng của kinh tế biển.