Nước ngọt về cù lao Linh

Đây là dự án thí điểm thuộc chương trình hợp tác phát triển bền vững lưu vực sông Mekong theo cách tiếp cận “nước - năng lượng - lương thực”, do Ủy hội sông Mekong quốc tế phối hợp với phía Hàn Quốc triển khai.

Dự án được thực hiện từ năm 2023, với tổng kinh phí khoảng 9 tỷ đồng, hướng đến mục tiêu tăng cường khả năng tiếp cận nước sạch cho cộng đồng dân cư dễ bị tổn thương.

Trước khi có hệ thống lọc nước, câu chuyện thiếu nước sinh hoạt tại cù lao Linh diễn ra hằng năm và trở nên gay gắt hơn vào cao điểm nắng nóng. Người dân chủ yếu sử dụng nước mưa tích trữ để ăn uống, trong khi nước sông chỉ dùng cho tắm giặt. Mỗi hộ gia đình phải chuẩn bị nhiều thùng nhựa để trữ nước, song nguồn dự trữ này thường không đủ duy trì trong suốt mùa khô.

“Nước mưa để uống, còn nước sông thì tắm giặt. Đến mùa hạn là phải chờ ghe đổi nước hoặc nhờ nhà hảo tâm hỗ trợ”, ông Nguyễn Văn Thẻ, Trưởng ấp Quý Điền A chia sẻ. Theo ông, có những thời điểm nguồn nước bị gián đoạn, người dân phải mua nước hoặc vận chuyển từ nơi khác về, chi phí tăng cao nhưng vẫn không bảo đảm nhu cầu sinh hoạt.

Trong điều kiện thiếu nước kéo dài, nhiều hộ buộc phải sử dụng nước mặn cho sinh hoạt hằng ngày, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe. “Thiếu nước thì tắm bằng nước mặn, rồi múc nước mưa xối lại cho đỡ ngứa”, chị Lê Thị Ngọc Xuyến - người dân cồn Linh nói, cho thấy rõ những bất tiện kéo dài trong đời sống người dân vùng cồn.

Hệ thống lọc nước RO được đưa vào vận hành đã giúp gần 700 hộ dân với khoảng 2.000 nhân khẩu trên cù lao Linh có nước ngọt sinh hoạt ổn định. Sự xuất hiện của hệ thống lọc nước RO đã tạo ra thay đổi đáng kể. Nguồn nước mặn tại chỗ được xử lý thành nước ngọt, có thể sử dụng trực tiếp cho ăn uống và sinh hoạt, giúp người dân chủ động hơn trong điều kiện hạn mặn.

“Bà con rất phấn khởi, chất lượng nước nhìn chung đảm bảo”, ông Thẻ cho biết. Với người dân, việc có nước sạch tại chỗ không chỉ giúp cải thiện sinh hoạt mà còn mang lại cảm giác yên tâm. “Hút nước mặn ngoài sông vô mà lọc ra ngọt, còn sạch hơn nước đóng thùng. Có nước này mừng dữ lắm, uống cũng yên tâm”, chị Xuyến chia sẻ.

Theo ghi nhận, nước sau xử lý có độ trong cao, không mùi, có thể sử dụng trực tiếp. Tuy nhiên, trong giai đoạn đầu vận hành, hệ thống vẫn còn một số vấn đề kỹ thuật như độ pH nước có thời điểm thấp, khiến vị nước chưa hoàn toàn ổn định. Theo địa phương, đây là yếu tố có thể khắc phục khi hệ thống vận hành đồng bộ và được điều chỉnh phù hợp.

Theo ông Bùi Văn Thắm, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long, khu vực ĐBSCL đang bước vào giai đoạn cao điểm mùa khô, nguồn nước trên các sông lớn, trong đó có sông Hàm Luông, chịu tác động rõ rệt của xâm nhập mặn. Điều này khiến nhu cầu nước sinh hoạt của người dân tăng cao, đặc biệt tại các khu vực cồn, ven sông - nơi điều kiện tiếp cận hạ tầng cấp nước còn hạn chế.

“Ngành chức năng đã chỉ đạo Trung tâm Nước sạch nông thôn vận hành hệ thống theo đúng quy trình kỹ thuật, đồng thời phối hợp với chính quyền địa phương để bảo đảm cung cấp nước kịp thời, ổn định cho người dân trong suốt mùa khô”, ông Thắm cho biết.

Xã Tân Hào hiện có 7.461 hộ dân, trong đó chỉ 3.467 hộ được sử dụng nước sạch từ hệ thống cấp nước tập trung, đạt 46,47% - mức thấp so với mặt bằng chung của tỉnh. Nguyên nhân chủ yếu do Nhà máy nước Tân Hào chưa đáp ứng đủ công suất, đòi hỏi phải sớm đầu tư nâng cấp để bảo đảm nhu cầu thực tế.

Trong bối cảnh đó, mô hình xử lý nước mặn thành nước ngọt tại cồn Linh cho thấy hiệu quả rõ rệt của giải pháp cấp nước tại chỗ, nhất là ở những khu vực khó tiếp cận hạ tầng. Không chỉ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt trước mắt, mô hình còn góp phần giảm áp lực lên hệ thống cấp nước tập trung, tăng tính chủ động cho người dân.

Từ thực tế này có thể thấy, cùng với đầu tư nâng cấp hạ tầng cấp nước, việc phát triển các giải pháp công nghệ phù hợp theo từng địa bàn sẽ là hướng đi cần thiết, góp phần bảo đảm an ninh nguồn nước và nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu cho khu vực ĐBSCL.