PGS.TS Bùi Thị An: Phát triển xanh là con đường độc đạo

Thưa bà, Đại hội Đảng lần thứ XIV diễn ra trong bối cảnh đất nước đã đạt nhiều kết quả quan trọng sau Đại hội XIII, đồng thời đang triển khai mô hình chính quyền hai cấp với nhiều thay đổi về tư duy và tổ chức bộ máy. Theo bà, bối cảnh này đặt ra yêu cầu gì cho Đại hội lần này?

Bà Bùi Thị An là nhà khoa học, Phó Giáo sư, Tiến sĩ, nguyên Đại biểu Quốc hội (ĐBQH) Khóa XIII (2011-2016). Ảnh: Hà Trang.

Đại hội Đảng lần thứ XIV diễn ra trong một bối cảnh rất đặc biệt. Một mặt, chúng ta đã có những thành quả rất rõ ràng sau Đại hội XIII, từ việc vượt qua đại dịch, thiên tai liên tiếp, cho đến việc giữ vững ổn định chính trị - xã hội và ổn định kinh tế trong bối cảnh quốc tế nhiều biến động. Đây là điều không phải quốc gia nào cũng làm được.

Mặt khác, đất nước đang bước vào một giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ về mô hình quản trị, tiêu biểu là việc triển khai chính quyền hai cấp. Đây không chỉ là câu chuyện tổ chức bộ máy, mà là sự thay đổi về tư duy điều hành, tư duy phân cấp, phân quyền và trách nhiệm giải trình. Điều này đòi hỏi Đại hội XIV phải có tầm nhìn dài hạn hơn, quyết sách rõ ràng hơn và đặc biệt là phải gắn chặt lý luận với thực tiễn đang vận động rất nhanh.

Trong bối cảnh đó, Đại hội không thể chỉ tổng kết hay định hướng chung, mà phải trả lời được câu hỏi: Làm thế nào để những đổi mới về tổ chức, thể chế thực sự tạo động lực phát triển, không đứt gãy trong quản lý và đời sống xã hội.

Từ thực tiễn đó, theo bà, đâu là những điểm đột phá cốt lõi mà Đại hội Đảng lần thứ XIV cần tập trung để tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển mới?

Việc triển khai mô hình chính quyền hai cấp trong thời gian qua không chỉ đơn thuần là sự điều chỉnh về tổ chức bộ máy, mà phản ánh một bước chuyển căn bản trong tư duy quản trị quốc gia - từ quản lý hành chính sang quản trị kiến tạo phát triển, từ phân tán sang tinh gọn, nâng cao hiệu lực và hiệu quả. Chính sự chuyển động này đã và đang tạo ra “độ chín” cần thiết để Đại hội Đảng lần thứ XIV đưa ra những quyết sách mang tầm chiến lược, có giá trị dài hạn cho giai đoạn phát triển mới.

Trên nền tảng đó, theo tôi, điểm nổi bật nhất của Đại hội lần này là việc xác định rõ những trụ cột đột phá mang tính cốt lõi, nhằm chuyển hóa tư duy đổi mới thành hành động thực tiễn.

Đột phá thứ nhất và quan trọng nhất là thể chế và thực thi pháp luật. Điều đáng nói là chúng ta không chỉ dừng ở định hướng, mà đã bắt đầu hành động cụ thể, như việc sửa một luật để điều chỉnh nhiều luật, tháo gỡ những điểm nghẽn đang cản trở phát triển. Đây là biểu hiện rõ của tư duy đổi mới thực chất.

Đột phá thứ hai là xây dựng đội ngũ cán bộ. Đại hội XIV nhấn mạnh rất rõ yêu cầu về những cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, liêm chính và vì dân. Trong bối cảnh bộ máy được tinh gọn, chính quyền hai cấp được triển khai, thì chất lượng cán bộ càng trở thành yếu tố quyết định thành bại của mọi chủ trương.

Đột phá thứ ba là định hướng phát triển xanh, tăng trưởng xanh, dựa trên khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo. Đây không chỉ là lựa chọn chiến lược, mà là cách để chúng ta bảo đảm phát triển nhanh hơn nhưng vẫn bền vững và bao trùm trong dài hạn.

Theo bà, vấn đề phát triển xanh, tăng trưởng xanh, bảo vệ môi trường cần được đặt ra như thế nào trong các văn kiện Đại hội XIV?

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, tôi cho rằng phát triển xanh là con đường độc đạo, không có lựa chọn thay thế. Nếu không đi theo con đường này, chúng ta sẽ tự đánh mất cơ hội và thậm chí bị loại khỏi các chuỗi giá trị toàn cầu.

Điểm rất mới và rất đáng chú ý trong các văn kiện Đại hội XIV là bảo vệ môi trường đã được xác định là một nhiệm vụ trọng tâm, chứ không còn là nội dung hỗ trợ hay đi kèm. Điều này cho thấy môi trường đã được đặt đúng vị trí - một trong ba trụ cột của phát triển bền vững.

Việc nâng tầm môi trường phản ánh một nhận thức rất căn bản: môi trường không chỉ là vấn đề sinh thái, mà trực tiếp gắn với sức khỏe nhân dân, chất lượng sống, chất lượng nguồn nhân lực và năng lực cạnh tranh quốc gia. Nói cách khác, bảo vệ môi trường chính là bảo vệ nền tảng của phát triển lâu dài.

Đặc biệt, tinh thần này không chỉ thể hiện trong văn kiện Đại hội XIV, mà còn được khẳng định nhất quán trong các nghị quyết lớn, trong đó có Nghị quyết 57, khi xác định khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực đột phá cho phát triển đất nước. Không có khoa học - công nghệ thì không thể phát triển xanh, không thể nâng cao năng suất và càng không thể bảo vệ môi trường một cách bền vững.

Bảo vệ môi trường chính là bảo vệ nền tảng của phát triển lâu dài. Ảnh minh hoạ. 

Văn kiện Đại hội XIV đặt ra nhiều mục tiêu và đột phá lớn. Theo bà, yếu tố nào mang tính quyết định để những định hướng đó được chuyển hóa thành kết quả cụ thể trong thực tiễn phát triển đất nước?

Theo tôi, tất cả các mục tiêu, đột phá hay nghị quyết, dù được xây dựng công phu đến đâu, đều quy về yếu tố con người. Văn kiện có thể rất đúng, rất trúng, nhưng nếu không có con người đủ năng lực, đủ bản lĩnh và đủ trách nhiệm để tổ chức thực hiện thì cũng khó đi vào cuộc sống.

Tư tưởng này không phải là mới. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định rất rõ: “Cán bộ là cái gốc của công việc”. Trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng ta luôn nhất quán quan điểm coi công tác cán bộ là then chốt của then chốt.

Vì vậy, tôi kỳ vọng Đại hội Đảng lần thứ XIV sẽ lựa chọn được đội ngũ cán bộ thực sự có tâm, có tầm và đặt lợi ích của nhân dân lên trên hết. Trong bối cảnh đất nước đang đổi mới mạnh mẽ mô hình quản trị, tinh gọn bộ máy, triển khai chính quyền hai cấp, thì yêu cầu đối với cán bộ không chỉ là phẩm chất chính trị, mà còn là năng lực thực tiễn, dám nghĩ, dám làm và dám chịu trách nhiệm.

Nếu chọn đúng con người, chúng ta sẽ có đủ bản lĩnh và năng lực để hiện thực hóa các mục tiêu lớn mà Đại hội XIV đã xác định: phát triển nhanh hơn nhưng không đánh đổi, tăng trưởng mạnh hơn nhưng bền vững hơn, gắn tăng trưởng kinh tế với tiến bộ xã hội và bảo vệ môi trường.

Quan trọng hơn cả, những thành quả đó phải được người dân cảm nhận rõ ràng và thụ hưởng một cách thực chất. Suy cho cùng, niềm tin và sự đồng thuận của nhân dân chính là thước đo cao nhất cho thành công của mọi nghị quyết và cũng là thành công của Đại hội.

Trân trọng cảm ơn bà!