Quốc hội thảo luận việc cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh lĩnh vực Nông nghiệp và Môi trường

Chiều 12/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất, Quốc hội khóa XVI thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường.

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng phát biểu giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội nêu.

Tại phiên thảo luận, 25 ý kiến phát biểu tại hội trường cơ bản đánh giá cao định hướng cải cách của dự thảo, nhất là việc cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm.

Tuy nhiên, các đại biểu cũng lưu ý cải cách chỉ thực sự có ý nghĩa khi đi cùng cơ chế kiểm soát hiệu quả, chia sẻ dữ liệu và xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan được giao quyền.

Phân cấp phải đi cùng trách nhiệm

Đại biểu Nguyễn Đình Xuân (đoàn ĐBQH Tây Ninh) cho rằng khi đã phân cấp thì phải gắn với trách nhiệm của cơ quan được giao quyền. Địa phương được giao thẩm quyền cần chủ động giải quyết công việc, không để hồ sơ cuối cùng vẫn phải quay lại xin ý kiến cấp trên. Theo đại biểu, cùng với phân cấp, cần ứng dụng công nghệ thông tin để các cơ quan có thể giám sát lẫn nhau, qua đó hạn chế tình trạng hồ sơ kéo dài.

Đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú (đoàn ĐBQH Nghệ An) đề nghị xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung theo nguyên tắc "một lần cung cấp thông tin, nhiều cơ quan cùng sử dụng". Theo đó, doanh nghiệp không phải kê khai lại những dữ liệu mà Nhà nước đã có.

Đại biểu Trịnh Xuân An (đoàn Đồng Nai) đề nghị kế thừa những kết quả đánh giá đã có, không buộc doanh nghiệp thực hiện lại các thủ tục tương tự. Theo ông, những gì thị trường có thể làm được thì để thị trường làm; Nhà nước tập trung vào xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn và năng lực giám sát.

Trong khi đó, đại biểu Phạm Văn Hòa (đoàn Đồng Tháp) lưu ý cắt giảm thủ tục không chỉ được tính bằng số lượng thủ tục được bỏ mà còn phải tính đến những rủi ro có thể phát sinh. Phân cấp cũng phải đi cùng con người, phương tiện và điều kiện thực hiện. Nếu không bảo đảm các yếu tố này, việc phân cấp khó đạt hiệu quả.

Đại biểu Trần Mạnh Huy (đoàn Đà Nẵng) mạnh yêu cầu rút ngắn thời gian ra quyết định trong vận hành hồ chứa, đồng thời tăng cường kết nối giữa hệ thống khí tượng, thủy văn và phòng chống thiên tai. Thông tin về xả nước, theo đại biểu, phải đến với người dân "đúng, sớm, đủ, tin cậy và rõ ràng để có thể hành động".

Các ý kiến tại phiên thảo luận cùng hướng đến yêu cầu cải cách thủ tục hành chính phải thực chất; phân cấp phải gắn với trách nhiệm; còn hậu kiểm phải đủ năng lực để kiểm soát rủi ro. Khi đó, cải cách mới thực sự giúp giảm thời gian, chi phí và tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp.

Không mở rộng phạm vi, tập trung luật hóa Nghị quyết 66.19

Báo cáo trước Quốc hội, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng thay mặt cơ quan soạn thảo cảm ơn các đại biểu đã đóng góp ý kiến tâm huyết, trách nhiệm đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật có liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường.

Bộ trưởng cho biết cơ quan soạn thảo đã có Báo cáo số 9093/BC-BNNMT ngày 11/8/2026 gửi các đại biểu Quốc hội về tiếp thu, giải trình bước đầu ý kiến của cơ quan thẩm tra và các đại biểu Quốc hội.

Về đề nghị mở rộng phạm vi điều chỉnh, sửa đổi thêm một số nội dung ngoài phạm vi của Nghị quyết số 66.19/2026/NQ-CP của Chính phủ, Bộ trưởng cho biết Kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội yêu cầu dự án Luật chỉ tập trung luật hóa Nghị quyết số 66.19/2026/NQ-CP và chỉ sửa đổi, bổ sung nội dung về thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, không phát sinh chính sách mới.

Việc mở rộng, bổ sung chính sách mới sẽ không bảo đảm tính chất của dự án luật sửa đổi, bổ sung nhiều luật theo Kết luận số 09-KL/TW của Bộ Chính trị và không phù hợp với Nghị quyết số 206/2025/QH15 của Quốc hội.

Cơ quan soạn thảo ghi nhận ý kiến đại biểu để tổng kết thực tiễn, đánh giá tác động và đề xuất xử lý khi sửa đổi toàn diện các luật trong thời gian tới.

Theo Bộ trưởng, năm 2027, Chính phủ sẽ trình Quốc hội 7 dự án luật gồm: Luật Địa chất và Khoáng sản, Luật Chăn nuôi và Thú y (gộp Luật Chăn nuôi và Luật Thú y), Luật Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (gộp Luật Trồng trọt và Luật Bảo vệ và kiểm dịch thực vật), Luật Thủy sản, Luật Khí tượng thủy văn, Luật Đê điều, Luật Phòng chống thiên tai.

Hậu kiểm gắn với thanh tra, kiểm tra và dữ liệu dùng chung

Trước đề nghị quy định rõ cơ chế hậu kiểm, giám sát và chuyển đổi số, cơ sở dữ liệu gắn với thực hiện thủ tục hành chính, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng cho biết dự thảo Luật và dự thảo văn bản quy định chi tiết đã quy định các phương thức quản lý thay thế tương ứng với từng điều kiện, thủ tục được bãi bỏ hoặc phân quyền.

Các quy định này được xây dựng theo hướng thống nhất với quy định về thanh tra, kiểm tra và gắn với đẩy mạnh chuyển đổi số, kết nối cơ sở dữ liệu trong thực hiện thủ tục hành chính.

Về cơ chế hậu kiểm, ngoài quy định trách nhiệm kiểm tra, giám sát, pháp luật chuyên ngành hiện đã có đầy đủ các quy định về thanh tra, kiểm tra, kiểm toán, giám sát.

Về chuyển đổi số và cơ sở dữ liệu, Luật Chuyển đổi số, Luật Dữ liệu đã quy định trách nhiệm xây dựng, liên thông và chia sẻ cơ sở dữ liệu quốc gia dùng chung, cơ sở dữ liệu chuyên ngành, ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số phục vụ giải quyết thủ tục hành chính.

Đồng thời, thực hiện nguyên tắc không yêu cầu tổ chức, cá nhân cung cấp lại thông tin, dữ liệu đã có trong cơ sở dữ liệu theo yêu cầu của Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Bỏ điều kiện kinh doanh không có nghĩa buông quản lý phân bón, giống cây trồng

Đối với Luật Trồng trọt, một số đại biểu đề nghị cân nhắc việc bỏ hành vi buôn bán phân bón, giống cây trồng không đủ điều kiện ra khỏi hành vi bị nghiêm cấm và bãi bỏ toàn bộ điều kiện buôn bán phân bón, giống cây trồng.

Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng cho biết dự án Luật Đầu tư dự kiến bãi bỏ ngành nghề buôn bán phân bón, giống cây trồng. Vì vậy, dự án Luật này bãi bỏ điều kiện đầu tư kinh doanh tương ứng để bảo đảm thống nhất, đồng bộ.

Việc bãi bỏ điều kiện kinh doanh không đồng nghĩa với việc không quản lý nhà nước đối với hoạt động này.

Khoản 2 Điều 35, khoản 2 Điều 51 Luật Trồng trọt quy định nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân buôn bán giống cây trồng, phân bón, trong đó có nghĩa vụ cung cấp chứng từ hợp pháp để truy xuất nguồn gốc giống cây trồng, phân bón và chấp hành việc thanh tra, kiểm tra của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Tổ chức, cá nhân buôn bán phân bón, giống cây trồng còn có trách nhiệm tuân thủ đầy đủ các quy định của pháp luật có liên quan về chất lượng sản phẩm, hàng hóa, sở hữu trí tuệ, thương mại, quảng cáo.

Theo Nghị định số 214/2026/NĐ-CP, các hành vi kinh doanh giống cây trồng không có quyết định công nhận lưu hành hoặc chưa thực hiện tự công bố lưu hành; kinh doanh phân bón không có quyết định công nhận lưu hành tại Việt Nam; kinh doanh giống cây trồng, phân bón giả hoặc không đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật.

Tiếp thu ý kiến đại biểu về trách nhiệm lưu giữ hồ sơ, tài liệu chứng minh nội dung tự công bố, hậu kiểm và truy xuất nguồn gốc sản phẩm, dự thảo Luật đã quy định tổ chức, cá nhân tự công bố lưu hành giống cây trồng phải chịu trách nhiệm về tính đầy đủ, chính xác của thông tin đã tự công bố, công khai.

Dự thảo đồng thời giao Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường quy định nội dung thông tin phải công bố và hình thức công khai; quy định việc lưu giữ hồ sơ, tài liệu chứng minh và cung cấp khi có yêu cầu, tạo cơ sở cho việc tra cứu, giám sát và phục vụ công tác hậu kiểm.

Trường hợp phát hiện giống cây trồng không đáp ứng yêu cầu hoặc có vi phạm, cơ quan quản lý nhà nước thực hiện kiểm tra, xử lý theo quy định của pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa, xử lý vi phạm hành chính và các quy định pháp luật có liên quan.

Thức ăn chăn nuôi phải cập nhật thông tin khi có thay đổi

Đối với sửa đổi Luật Chăn nuôi, một số ý kiến đề nghị quy định trách nhiệm của tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thức ăn chăn nuôi sau khi tự công bố thông tin về sản phẩm.

Theo đó, doanh nghiệp phải kịp thời cập nhật những thay đổi về thành phần, tiêu chuẩn chất lượng và quy trình sản xuất.

Các đại biểu cũng đề nghị quy định rõ việc tự công bố phải gắn với truy xuất nguồn gốc, công khai cảnh báo và thu hồi khi sản phẩm không còn đáp ứng chất lượng, qua đó bảo vệ người chăn nuôi và nâng hiệu quả của cơ chế hậu kiểm.

Tiếp thu ý kiến này, Bộ trưởng cho biết dự thảo Nghị định quy định chi tiết Luật đã quy định về hồ sơ, tài liệu, thông tin về sản phẩm mà tổ chức, cá nhân phải thực hiện công bố, bao gồm các tài liệu liên quan đến điều kiện sản xuất, chất lượng sản phẩm, tiêu chuẩn áp dụng, giấy tờ chứng minh nguồn gốc xuất xứ.

Đồng thời, dự thảo quy định trách nhiệm của tổ chức, cá nhân phải cập nhật thông tin khi có sự thay đổi.

Phân quyền cấp phép khoáng sản: tỉnh có diện tích lớn nhất giải quyết

Đối với Luật Địa chất và Khoáng sản, một trong những vấn đề được đại biểu quan tâm là cơ chế phối hợp trong cấp phép hoạt động khoáng sản trên địa bàn từ 2 tỉnh trở lên và thẩm quyền cấp phép hoạt động khoáng sản tại khu vực biển chưa phân định rõ ranh giới quản lý hành chính.

Tiếp thu ý kiến đại biểu, dự thảo Luật phân quyền cấp phép cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh nơi có diện tích chiếm tỷ lệ lớn nhất.

Chủ tịch UBND cấp tỉnh có thẩm quyền giải quyết thủ tục hành chính có trách nhiệm lấy ý kiến các địa phương còn lại.

Dự thảo Nghị định quy định chi tiết dự kiến quy định rõ thời hạn trả lời khi được lấy ý kiến. Trường hợp các địa phương có ý kiến khác nhau hoặc không đồng thống nhất, các địa phương tổ chức làm việc, trao đổi để thống nhất, đồng thuận.

Nếu vẫn còn ý kiến khác nhau thì báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định.

Đối với thẩm quyền cấp phép hoạt động khoáng sản tại khu vực biển nằm ngoài và chưa xác định ranh giới quản lý trên biển, dự thảo Luật quy định giao Chính phủ quy định chi tiết để thống nhất về thẩm quyền đối với khu vực biển nằm ngoài và chưa xác định ranh giới quản lý trên biển của địa phương.

Quy định này nhằm bảo đảm đồng bộ giữa Luật Địa chất và Khoáng sản với Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo, phù hợp với thẩm quyền của Chính phủ và tránh phát sinh khoảng trống pháp luật.

Dự thảo Nghị định sẽ giao Chủ tịch UBND tỉnh, thành phố gần nhất với khu vực khoáng sản cấp phép, lấy ý kiến các địa phương có liên quan trước khi cấp phép.

Trường hợp các địa phương có ý kiến khác nhau hoặc không đồng thống nhất thì thực hiện như trường hợp hoạt động khoáng sản trên địa bàn 2 tỉnh trở lên.

Khoáng sản chiến lược do Trung ương quản lý

Trước ý kiến đề nghị đối với một số khoáng sản chiến lược, quan trọng cần có cơ chế giám sát hoặc có ý kiến của cơ quan Trung ương nhằm kiểm soát rủi ro thất thoát tài nguyên chiến lược, bảo đảm an ninh quốc gia, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng cho biết Luật Địa chất và Khoáng sản quy định việc quản lý khoáng sản chiến lược, quan trọng do Trung ương quản lý.

Dự thảo Luật chỉ quy định việc phân quyền một số thủ tục thứ sinh như cấp lại, gia hạn, điều chỉnh, chấp thuận trả lại giấy phép thăm dò khoáng sản, chuyển nhượng quyền thăm dò khoáng sản cho địa phương thực hiện.

Về đề nghị khi phân quyền phải tính toán đến năng lực của địa phương, nhất là trong điều kiện thiếu tài liệu, số liệu, hạ tầng kỹ thuật còn hạn chế và cần có lộ trình chuyển giao hồ sơ, dữ liệu, Bộ trưởng cho biết các thủ tục được phân quyền tại dự án Luật đều đã và đang được địa phương thực hiện trong những năm qua.

Các địa phương hiện đang thực hiện các thủ tục tương tự đối với khoáng sản nhóm II, III và IV. Dự thảo Luật chỉ phân quyền bổ sung một số thủ tục đối với khoáng sản nhóm I, bảo đảm phù hợp với năng lực của địa phương.

Theo Bộ trưởng, thực tế các địa phương đang thực hiện bình thường nội dung phân quyền tại dự thảo Luật theo Nghị quyết số 66.19/2026/NQ-CP.

Về chuyển giao hồ sơ, dữ liệu, thực hiện Nghị quyết số 66.19/2026/NQ-CP, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã và đang khẩn trương tổ chức bàn giao để địa phương đủ hồ sơ, tài liệu phục vụ quản lý, thực hiện các thủ tục hành chính được phân quyền.

Chưa thay tên Bộ trong dự án luật lần này

Một số ý kiến đề nghị rà soát, thay thế tên gọi Bộ Nông nghiệp và Môi trường bằng cụm từ "Bộ quản lý chuyên ngành" hoặc "Bộ theo phân công của Chính phủ", nhằm tránh phải sửa đổi luật khi có sự thay đổi phân công nhiệm vụ, tổ chức bộ máy trong lĩnh vực địa chất và khoáng sản.

Về nội dung này, cơ quan chủ trì soạn thảo cho rằng đây là chính sách mới liên quan đến tổ chức bộ máy. Việc bổ sung nội dung này chưa phù hợp với tính chất của dự án luật sửa đổi, bổ sung nhiều luật theo tinh thần Kết luận số 09-KL/TW của Bộ Chính trị và chưa phù hợp với Kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Mặt khác, việc thay đổi phân công nhiệm vụ, tổ chức bộ máy của các Bộ có thể được thực hiện theo Luật Tổ chức Chính phủ, Nghị quyết số 190/2025/QH15, Nghị quyết số 206/2025/QH15, không nhất thiết phải sửa đổi ngay Luật Địa chất và Khoáng sản.

Theo kế hoạch, Luật Địa chất và Khoáng sản sẽ được sửa đổi toàn diện trong năm 2027.

Kết thúc phần giải trình, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng cho biết đây là những nội dung được các đại biểu Quốc hội quan tâm và cơ quan soạn thảo tiếp tục tiếp thu, làm rõ để hoàn thiện dự án Luật.