Siết chặt thanh tra, kiểm tra hoạt động khoáng sản trên cả nước

Vẫn còn tình trạng khai thác trái phép, vi phạm môi trường

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, thời gian qua, công tác quản lý nhà nước về địa chất và khoáng sản tại các địa phương đã có chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, thực tế vẫn còn tồn tại nhiều bất cập.

Tại một số địa phương, tình trạng khai thác khoáng sản trái phép vẫn xảy ra; việc chấp hành các quy định về bảo vệ tài nguyên, môi trường trong hoạt động thăm dò, khai thác, chế biến khoáng sản chưa nghiêm. Những tồn tại này không chỉ tiềm ẩn nguy cơ thất thoát tài nguyên mà còn có thể phát sinh các vi phạm pháp luật, ảnh hưởng đến trật tự quản lý và môi trường đầu tư. 

Trước yêu cầu siết chặt kỷ cương pháp luật trong quản lý tài nguyên, Bộ đề nghị các địa phương cần chủ động hơn, quyết liệt hơn trong công tác kiểm tra, giám sát hoạt động khoáng sản.

Thanh tra có trọng tâm, tập trung vào “điểm nóng”

Một trong những yêu cầu trọng tâm được Bộ đặt ra là tổ chức thanh tra, kiểm tra hoạt động khoáng sản theo đúng quy định của Luật Địa chất và Khoáng sản năm 2024 và các văn bản hướng dẫn thi hành.

Trong đó, công tác thanh tra phải được thực hiện có trọng tâm, trọng điểm, tránh dàn trải, tập trung vào các khu vực có nguy cơ cao như: khu vực hoạt động khoáng sản phức tạp, khu vực giáp ranh giữa các địa phương, nơi thường xuyên xảy ra khai thác trái phép, các khu vực nhạy cảm về môi trường, an ninh, trật tự. 

Đặc biệt, Bộ yêu cầu kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, nhất là: Khai thác khoáng sản trái phép; Khai thác không đúng nội dung giấy phép; Không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính; Vi phạm quy định về bảo vệ môi trường. 

Đối với các trường hợp vi phạm nghiêm trọng, cần thực hiện thu hồi, chấm dứt hiệu lực giấy phép theo quy định; nếu có dấu hiệu tội phạm thì chuyển hồ sơ đến cơ quan có thẩm quyền để xử lý. 

Tránh chồng chéo, không gây cản trở hoạt động hợp pháp

Bên cạnh yêu cầu siết chặt quản lý, Bộ cũng lưu ý việc xây dựng kế hoạch thanh tra, kiểm tra phải phù hợp với thực tiễn địa phương, bảo đảm không chồng chéo, trùng lặp, không gây ảnh hưởng không cần thiết đến hoạt động sản xuất, kinh doanh hợp pháp của doanh nghiệp. 

Đây là điểm nhấn quan trọng nhằm bảo đảm cân bằng giữa quản lý chặt chẽ và tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp hoạt động đúng pháp luật.

Tăng cường phối hợp liên ngành, nâng cao hiệu quả giám sát

Bộ Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu các địa phương chỉ đạo tăng cường phối hợp giữa các cơ quan chức năng, bao gồm cơ quan chuyên môn về khoáng sản, cơ quan thanh tra, lực lượng công an và chính quyền các cấp trong công tác kiểm tra, giám sát.

Việc phối hợp phải gắn với phân công trách nhiệm cụ thể, tránh tình trạng chồng chéo hoặc bỏ sót nhiệm vụ; đồng thời nâng cao khả năng phát hiện sớm, phòng ngừa vi phạm ngay từ cơ sở. 

Cùng với đó, các địa phương phải thực hiện đầy đủ chế độ thông tin, báo cáo định kỳ hoặc đột xuất về công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực địa chất và khoáng sản, bảo đảm kịp thời tổng hợp, xử lý các vấn đề phát sinh.

Gắn khai thác với công nghệ, môi trường và giá trị gia tăng

Không chỉ dừng ở kiểm tra, xử lý vi phạm, Bộ cũng định hướng các địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện đúng quy định pháp luật; đồng thời khuyến khích đổi mới công nghệ trong khai thác, chế biến khoáng sản.

Theo đó, hoạt động khoáng sản cần chuyển mạnh theo hướng: Khai thác gắn với chế biến sâu; Tăng cường thu hồi khoáng sản đi kèm; Giảm thiểu tác động môi trường; Nâng cao giá trị gia tăng; Tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị khoáng sản trong nước. Đây là định hướng quan trọng nhằm chuyển từ khai thác tài nguyên thô sang phát triển kinh tế khoáng sản theo hướng bền vững, hiệu quả hơn. 

Siết quản lý để bảo vệ tài nguyên và môi trường

Việc tăng cường thanh tra, kiểm tra hoạt động khoáng sản trong giai đoạn hiện nay không chỉ nhằm xử lý vi phạm trước mắt mà còn góp phần thiết lập lại kỷ cương trong quản lý tài nguyên.

Trong bối cảnh nhu cầu khai thác tài nguyên phục vụ phát triển ngày càng lớn, nếu không kiểm soát tốt sẽ dẫn đến thất thoát tài nguyên, suy thoái môi trường và phát sinh nhiều hệ lụy xã hội.

Do đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là “kiểm tra nhiều hơn”, mà là “kiểm tra đúng trọng tâm, xử lý đúng bản chất và quản lý theo hướng bền vững”.

Đây cũng chính là nền tảng để xây dựng một ngành công nghiệp khoáng sản hiện đại, minh bạch, hiệu quả và có trách nhiệm với môi trường trong giai đoạn phát triển mới.