Chính sách tín dụng: “đòn bẩy” giúp người dân tạo sinh kế, ổn định việc làm và vươn lên thoát nghèo bền vững

Thực tiễn cho thấy, nếu chính sách an sinh tạo “lưới an toàn” thì tín dụng chính sách chính là “cần câu” giúp người dân chủ động vươn lên. Từ vốn sản xuất nhỏ của hộ nghèo, hộ mới thoát nghèo; khoản vay học sinh, sinh viên; đến vốn tạo việc làm, nước sạch nông thôn, nhà ở xã hội… mỗi nhóm chính sách đều hướng tới mục tiêu kép: giảm nghèo đa chiều và ngăn tái nghèo thông qua tạo sinh kế, nâng chất lượng sống và tăng khả năng chống chịu trước rủi ro.

1) Chủ trương và kế hoạch triển khai tín dụng chính sách xã hội

Nền tảng định hướng của giai đoạn mới được xác lập tại Chỉ thị số 39-CT/TW ngày 30/10/2024 của Ban Bí thư về nâng cao hiệu quả tín dụng chính sách xã hội. Trên cơ sở đó, Quyết định số 1560/QĐ-TTg ngày 18/7/2025 của Thủ tướng Chính phủ ban hành kế hoạch triển khai Chỉ thị 39, yêu cầu tăng hiệu quả quản lý vốn, nâng chất lượng tín dụng, bảo đảm đúng đối tượng thụ hưởng và gắn chặt với mục tiêu giảm nghèo bền vững.

2) Nhóm chính sách cho vay chủ lực theo đối tượng và nhu cầu thiết yếu

(1) Cho vay hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo

Đây là nhóm chính sách “xương sống”, hỗ trợ vốn ưu đãi để phát triển sản xuất, dịch vụ nhỏ, chăn nuôi, trồng trọt, tạo sinh kế tại chỗ:

• Nghị định số 78/2002/NĐ-CP (04/10/2002) về tín dụng đối với người nghèo và các đối tượng chính sách khác.

• Quyết định số 15/2013/QĐ-TTg (23/02/2013) về tín dụng đối với hộ cận nghèo.

• Quyết định số 28/2015/QĐ-TTg (21/7/2015) về tín dụng đối với hộ mới thoát nghèo.

• Quyết định số 02/2021/QĐ-TTg (21/01/2021) sửa đổi, bổ sung một số điều của Quyết định 28/2015/QĐ-TTg.

(2) Cho vay học sinh, sinh viên

Nhằm bảo đảm cơ hội học tập, giảm nguy cơ bỏ học vì khó khăn tài chính:

• Quyết định số 157/2007/QĐ-TTg (27/9/2007) về tín dụng đối với học sinh, sinh viên.

• Quyết định số 05/2022/QĐ-TTg (23/3/2022) sửa đổi, bổ sung một số điều của Quyết định 157/2007/QĐ-TTg.

(3) Cho vay hỗ trợ tạo việc làm, duy trì và mở rộng việc làm

Nhóm này gắn trực tiếp với mục tiêu tạo việc làm bền vững, thúc đẩy tự tạo việc làm và mở rộng hoạt động sản xuất – kinh doanh:

• Luật Việc làm năm 2013.

• Nghị định số 61/2015/NĐ-CP (09/7/2015) về chính sách hỗ trợ tạo việc làm và Quỹ quốc gia về việc làm.

• Nghị định số 74/2019/NĐ-CP (23/9/2019) sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 61/2015/NĐ-CP.

(4) Cho vay hộ gia đình sản xuất, kinh doanh tại vùng khó khăn

Hỗ trợ vốn để duy trì sản xuất – kinh doanh và cải thiện thu nhập ở địa bàn khó khăn:

• Quyết định số 31/2007/QĐ-TTg (05/3/2007).

• Quyết định số 17/2023/QĐ-TTg (05/6/2023) sửa đổi, bổ sung một số điều của Quyết định 31/2007/QĐ-TTg và Quyết định 92/2009/QĐ-TTg.

(5) Cho vay thương nhân hoạt động thương mại tại vùng khó khăn

Góp phần phát triển lưu thông hàng hóa, dịch vụ thiết yếu vùng khó:

• Quyết định số 92/2009/QĐ-TTg (08/7/2009).

• Quyết định số 17/2023/QĐ-TTg (05/6/2023) (sửa đổi, bổ sung liên quan).

(6) Cho vay nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn

Tập trung cải thiện điều kiện sống, sức khỏe cộng đồng, đặc biệt ở khu vực nông thôn:

• Quyết định số 62/2004/QĐ-TTg (16/4/2004).

• Quyết định số 18/2014/QĐ-TTg (03/3/2014) sửa đổi, bổ sung Điều 3 của Quyết định 62/2004/QĐ-TTg.

(7) Cho vay người lao động đi làm việc có thời hạn ở nước ngoài

Nhằm hỗ trợ tạo việc làm, tăng thu nhập và tích lũy, gắn với các chính sách hỗ trợ việc làm:

• Nghị định số 61/2015/NĐ-CP (09/7/2015); Nghị định số 74/2019/NĐ-CP (23/9/2019).

• Quyết định số 63/2015/QĐ-TTg (10/12/2015) về hỗ trợ đào tạo nghề và giải quyết việc làm cho người lao động bị thu hồi đất.

(8) Cho vay ưu đãi mua, thuê mua nhà ở xã hội; xây mới/cải tạo nhà ở

Nhằm hỗ trợ an cư, cải thiện chất lượng sống cho nhóm đối tượng đủ điều kiện:

• Nghị định số 100/2015/NĐ-CP (20/10/2015) về phát triển và quản lý nhà ở xã hội.

• Nghị định số 49/2021/NĐ-CP (01/4/2021) sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 100/2015/NĐ-CP.

(9) Cho vay đối với người chấp hành xong án phạt tù

Hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng, tạo sinh kế, hạn chế tái phạm:

• Quyết định số 22/2023/QĐ-TTg (17/8/2023).

(10) Cho vay ưu đãi thực hiện CTMTQG phát triển KTXH vùng đồng bào DTTS và miền núi

Bảo đảm nguồn lực tín dụng ưu đãi cho các mục tiêu đặc thù của vùng:

• Nghị định số 28/2022/NĐ-CP (26/4/2022) về chính sách tín dụng ưu đãi thực hiện CTMTQG phát triển KTXH vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021–2030 (giai đoạn 1: 2021–2025).