Từ những “Sắc lệnh đầu tiên” do Chủ tịch Hồ Chí Minh ký năm 1945, ngành chăn nuôi và thú y Việt Nam đã trải qua hành trình 80 năm đầy thăng trầm nhưng cũng rực rỡ thành tựu – từ một nền sản xuất nhỏ lẻ, tự cung tự cấp, đến hệ thống chăn nuôi hiện đại, công nghệ cao, thân thiện môi trường và hội nhập toàn cầu.
Khởi nguồn từ tầm nhìn Hồ Chí Minh – nền móng của một ngành chiến lược
Chỉ vài tháng sau ngày độc lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký Sắc lệnh thành lập Nha Thú y – Mục súc – Ngư nghiệp (14/11/1945), đặt nền móng cho ngành chăn nuôi và thú y Việt Nam. Đó là quyết sách thể hiện tầm nhìn chiến lược về “cái ăn, cái mặc” – gốc rễ của độc lập dân tộc và an sinh xã hội.
Từ “hũ gạo cứu đói” đến “chăn nuôi hàng hóa”, tư tưởng Hồ Chí Minh luôn xuyên suốt: “Muốn dân no ấm thì phải có đủ lương thực, thực phẩm; muốn phát triển thì phải dựa vào sức người và trí tuệ của dân.” Chính từ đó, ngành chăn nuôi và thú y ra đời như một trụ cột bảo đảm sinh kế, sức khỏe và niềm tin của nhân dân.
Những sắc lệnh đầu tiên của Chủ tịch Hồ Chí Minh như Sắc lệnh số 69-SL (14/5/1950) và Sắc lệnh 125-SL (11/7/1950) về phòng chống dịch bệnh gia súc đã mở ra thời kỳ xây dựng nền thú y Việt Nam có tổ chức, có pháp lý và có sứ mệnh quốc gia: bảo vệ đàn vật nuôi – bảo vệ sức khỏe con người – bảo vệ nền kinh tế.
80 năm hình thành và phát triển – Từ chăn nuôi nhỏ lẻ đến ngành kinh tế công nghiệp hiện đại
Trải qua tám thập kỷ, ngành chăn nuôi và thú y đã song hành cùng lịch sử đất nước – từ kháng chiến đến tái thiết, từ bao cấp đến hội nhập.
Từ những năm 1950, hệ thống thú y được mở rộng khắp cả nước – các Trạm Thú y, Trạm Kiểm dịch, Trung tâm nghiên cứu giống vật nuôi ra đời, tạo nên nền móng quản lý đồng bộ.
Đến thập niên 1990, cùng với Pháp lệnh Thú y (1993) và sự ra đời của Cục Thú y, Cục Chăn nuôi, ngành chính thức bước vào giai đoạn chuyên nghiệp hóa và hội nhập.
Đặc biệt, từ năm 2025, sau khi thành lập Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Cục Chăn nuôi và Thú y hợp nhất, trở thành cơ quan điều phối thống nhất về quản lý, giám sát, phát triển ngành chăn nuôi quốc gia – một bước tiến thể chế mang tính lịch sử.
80 năm hình thành và phát triển – Từ chăn nuôi nhỏ lẻ đến ngành kinh tế công nghiệp hiện đại. Ảnh: Hồng Thắm
Từ một nền chăn nuôi tiểu nông, tự cấp, Việt Nam đã vươn lên top đầu ASEAN và thế giới: Sản lượng thịt tăng gấp đôi trong 15 năm (đạt hơn 8,2 triệu tấn); Sản lượng sữa tăng gấp bốn lần; Ngành thức ăn chăn nuôi đứng số 1 Đông Nam Á, top 12 thế giới; Xuất khẩu sản phẩm chăn nuôi đạt gần 1 tỷ USD/năm.
Đó là kết quả của 80 năm lao động, sáng tạo và hội nhập, phản ánh sự trưởng thành của một ngành gắn bó chặt chẽ với an ninh lương thực, an sinh xã hội và sức khỏe cộng đồng.
Dấu ấn Cục Chăn nuôi và thú y – “Trái tim thể chế” của quản trị an toàn sinh học quốc gia
Là đơn vị kế thừa truyền thống tám thập kỷ, Cục Chăn nuôi và Thú y Việt Nam ngày nay không chỉ làm nhiệm vụ quản lý hành chính, mà còn là “trái tim thể chế” của chiến lược phát triển chăn nuôi an toàn, bền vững và hiện đại.
Khoa học – Nền tảng của mọi đột phá
Hơn 200 công trình nghiên cứu khoa học, 120 tiến bộ kỹ thuật và hàng loạt giống vật nuôi, vắc-xin, công nghệ chuồng trại, quy trình xử lý biogas, công nghệ số trong truy xuất nguồn gốc đã thay đổi căn bản diện mạo ngành.
Việt Nam đã trở thành quốc gia đầu tiên trên thế giới sản xuất thành công vắc-xin dịch tả lợn châu Phi – một dấu mốc mang tầm quốc tế, khẳng định năng lực khoa học của đất nước.
Quản lý hiện đại, gắn kết dữ liệu số
Cục Chăn nuôi và Thú y đã triển khai quản lý điện tử, truy xuất nguồn gốc, bản đồ dịch bệnh trực tuyến, hệ thống chẩn đoán Real-time PCR, đạt chuẩn ISO 17025. Mỗi trang trại, cơ sở chăn nuôi được giám sát qua dữ liệu số – hướng tới một nền nông nghiệp thông minh, minh bạch và bền vững.
Hội nhập thị trường – khẳng định thương hiệu Việt
Các sản phẩm như thịt gà chế biến, sữa, mật ong, tổ yến, bột cá, da trăn đã có mặt tại hơn 40 quốc gia. Đặc biệt, tổ yến Việt Nam đã chính thức xuất khẩu sang Trung Quốc từ 2022, mở ra cánh cửa mới cho ngành hàng giá trị cao.
Cục không chỉ làm nhiệm vụ kỹ thuật mà còn đàm phán, mở cửa thị trường, thúc đẩy thương hiệu Việt, đưa nông sản động vật từ “ao làng” ra “biển lớn”.
“Trái tim thể chế” của chiến lược phát triển chăn nuôi an toàn, bền vững và hiện đại. Ảnh: Hoàng Tùng.Chuyển đổi xanh và hợp tác toàn cầu – Khát vọng về nền chăn nuôi sinh thái
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và nhu cầu an toàn thực phẩm ngày càng cao, Việt Nam đang định hình lại chiến lược phát triển chăn nuôi theo hướng xanh – sạch – carbon thấp.
Ngành đang đẩy mạnh: Giảm phát thải methane từ chăn nuôi; Tái chế phụ phẩm làm thức ăn, giảm ô nhiễm môi trường; Phát triển năng lượng sinh học từ chất thải chăn nuôi; Ứng dụng IoT, AI trong giám sát sức khỏe vật nuôi.
Trên bình diện quốc tế, Việt Nam là thành viên tích cực của OIE, FAO, WHO, ASEAN và APEC, tham gia sâu vào các sáng kiến “One Health”, “Sức khỏe toàn cầu”, “Chăn nuôi carbon thấp”, khẳng định vai trò đối tác tin cậy, quốc gia tiên phong trong “ngoại giao thú y xanh.”
Tầm nhìn 2045 – Xây dựng ngành chăn nuôi hiện đại, sinh thái, nhân văn
Đến năm 2045, Việt Nam đặt mục tiêu trở thành quốc gia chăn nuôi hiện đại, an toàn sinh học, xanh và có giá trị gia tăng cao. Cục Chăn nuôi và Thú y xác định ba trụ cột chiến lược: (i) Khoa học – công nghệ là động lực phát triển; (ii) Dữ liệu và thể chế là nền tảng quản trị; (iii) Con người và đạo đức nghề nghiệp là linh hồn của ngành.
Ngành chăn nuôi không chỉ bảo đảm “bữa ăn an toàn cho người Việt”, mà còn hướng tới xuất khẩu tri thức, công nghệ và sản phẩm xanh ra thế giới.
Từ “chuồng trại nông hộ” đến trang trại công nghệ cao, kinh tế tuần hoàn sinh học, từ “phòng dịch bằng kinh nghiệm” đến “quản trị bằng dữ liệu”, đó là hành trình của một ngành đang tự đổi mới mình để hòa cùng dòng chảy của Cách mạng công nghiệp 4.0 và tầm nhìn Net Zero 2050.
Kết luận: Hành trình 80 năm, một sứ mệnh vĩ đại
Từ những Sắc lệnh đầu tiên của Chủ tịch Hồ Chí Minh năm 1945 đến những dây chuyền sản xuất vắc-xin tự động năm 2025, ngành chăn nuôi và thú y Việt Nam đã viết nên một bản anh hùng ca của trí tuệ, trách nhiệm và khát vọng. 80 năm qua, những người làm chăn nuôi và thú y đã giữ cho đất nước no đủ, cho nhân dân khỏe mạnh, cho môi trường trong lành. Bước vào kỷ nguyên mới – kỷ nguyên của kinh tế sinh học, kinh tế xanh và nông nghiệp carbon thấp, ngành chăn nuôi và thú y Việt Nam tiếp tục khẳng định vai trò lá chắn sinh học và động lực phát triển bền vững của quốc gia.
Từ bữa ăn an toàn hôm nay đến tương lai xanh mai sau – đó là hành trình 80 năm tự hào của ngành chăn nuôi và thú y Việt Nam.