Sơn La tham vấn hoàn thiện hệ thống cảnh báo sớm lũ quét, sạt lở đất

Hội nghị được tổ chức trong khuôn khổ Dự án hỗ trợ khẩn cấp khắc phục hậu quả và phục hồi sau thiên tai cho cộng đồng khu vực miền núi tỉnh Sơn La, sử dụng nguồn vốn ODA không hoàn lại của Chính phủ Nhật Bản do Chương trình Định cư Con người Liên hợp quốc (UN-Habitat) phối hợp triển khai.

Tại buổi làm việc, Công ty Cổ phần Tư vấn và Phát triển kỹ thuật tài nguyên nước (WATEC) báo cáo kết quả xây dựng và tích hợp hệ thống thông tin hỗ trợ ra quyết định cảnh báo sớm lũ quét, sạt lở đất; Viện Các Khoa học Trái đất (IES) trình bày kết quả khảo sát địa hình, địa chất và lập bản đồ tích hợp nguy cơ lũ quét, sạt lở đất tại hai xã Nậm Lầu và Mường Chanh.

Theo đơn vị tư vấn, hệ thống thông tin hỗ trợ ra quyết định cảnh báo sớm lũ quét, sạt lở đất được xây dựng theo hướng tích hợp dữ liệu quan trắc thời gian thực, kết hợp thông tin về lượng mưa, mực nước, địa hình, địa chất, hiện trạng dân cư và hạ tầng để đánh giá nguy cơ lũ quét, sạt lở.

Trên cơ sở đó, hỗ trợ các cơ quan chức năng theo dõi diễn biến thiên tai, phân tích rủi ro, xây dựng và phê duyệt thông điệp cảnh báo, phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành và ứng phó. Hệ thống chỉ đóng vai trò hỗ trợ ra quyết định, không thay thế chức năng dự báo, cảnh báo chính thức của cơ quan khí tượng thủy văn; được thiết kế theo hướng lấy người dân làm trung tâm, cung cấp thông tin ngắn gọn, dễ tiếp cận, ưu tiên các nhóm dễ bị tổn thương.

Đến nay, dự án đã hoàn thành rà soát, tích hợp dữ liệu từ 106 trạm đo mưa trên toàn tỉnh; xây dựng mô hình đánh giá rủi ro theo thời gian thực và bộ ngưỡng cảnh báo; đề xuất bổ sung 8 điểm quan trắc tại các khu vực có nguy cơ cao, tích hợp thiết bị đo mưa, đo mực nước và hệ thống loa, còi cảnh báo. Trước mắt, dự kiến triển khai thí điểm tại xã Mường Chanh - địa bàn có địa hình miền núi, khu dân cư gần suối, có ngầm tràn phù hợp quan trắc mực nước và tổ chức cảnh báo trực tiếp đến cộng đồng.

Bên cạnh đó, dự án cũng phát triển nền tảng Web phục vụ quản lý, điều hành và cung cấp thông tin cho người dân. Cổng thông tin công cộng dự kiến tích hợp bản đồ nguy cơ, lượng mưa theo thời gian thực, cảnh báo đang có hiệu lực, dự báo thời tiết, điểm sơ tán, bản tin khí tượng thủy văn, văn bản điều hành và kênh tiếp nhận phản ánh hiện trường.

Đối với cơ quan quản lý, hệ thống được phân quyền theo vai trò như cán bộ cấp xã, ban chỉ huy phòng thủ dân sự, cơ quan chuyên môn cấp tỉnh, lãnh đạo và quản trị hệ thống để theo dõi, quản lý dữ liệu, soạn thảo, phê duyệt và phát hành cảnh báo.

Theo kế hoạch, trong tháng 8, dự án sẽ tiếp tục kiểm thử toàn diện hệ thống, hoàn thiện các quy trình vận hành chuẩn (SOPs), tổ chức tập huấn cho cán bộ quản lý thiên tai và kỹ thuật trước khi hoàn tất bàn giao.

Tham vấn tại hội nghị, ông Nguyễn Văn Nguyên, Giám đốc Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh Sơn La đánh giá cao ý nghĩa thiết thực của hệ thống đối với công tác phòng, chống thiên tai. Đồng thời đề nghị đơn vị tư vấn nghiên cứu bổ sung các trường dữ liệu về độ che phủ, thảm thực vật, bởi nguy cơ sạt lở thường khởi phát từ khu vực đỉnh lưu vực, qua đó nâng cao khả năng đánh giá rủi ro.

Ông Vũ Tiến Đĩnh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Sơn La đề nghị đơn vị tư vấn khẩn trương tiếp thu đầy đủ các ý kiến góp ý để hoàn thiện hệ thống trước khi nghiệm thu; rà soát các phần mềm, cơ sở dữ liệu và nền tảng đã được triển khai nhằm bảo đảm tính đồng bộ, kết nối, tránh chồng chéo, trùng lặp.

Tiếp tục hoàn thiện các kịch bản ứng phó khi xảy ra thiên tai, giúp người dân dễ tiếp cận thông tin, chủ động phòng tránh rủi ro, đồng thời hỗ trợ cơ quan quản lý đưa ra các quyết định về sơ tán dân cư, bảo đảm an toàn công trình và tổ chức ứng phó phù hợp với từng tình huống. Hệ thống cần sớm hoàn thiện từ hạ tầng kỹ thuật, quy trình vận hành đến công tác quản lý, khai thác sau này; dữ liệu sau khi tích hợp phải là dữ liệu "sống", thường xuyên cập nhật, phục vụ hiệu quả công tác chỉ đạo, điều hành cũng như phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Đối với hai xã thí điểm, lãnh đạo Sở yêu cầu đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân; rà soát các khu vực có nguy cơ, xây dựng phương án, kịch bản phòng, chống thiên tai, nắm chắc số hộ dân trong vùng nguy hiểm để chủ động phương án di dời, sơ tán khi có tình huống xảy ra.