UBND tỉnh Thanh Hóa vừa ban hành Sổ tay hướng dẫn trình tự, thủ tục bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh (theo Quyết định số 2721/QĐ-UBND). Đây là tài liệu nhằm thống nhất cách thực hiện, giúp cơ quan, địa phương và người dân thuận lợi trong quá trình giải phóng mặt bằng.
Theo Sổ tay, quy trình được hệ thống thành 12 bước, từ xây dựng kế hoạch thu hồi đất, tổ chức họp với người có đất bị thu hồi, thông báo thu hồi đất, điều tra, đo đạc, kiểm đếm đến lập, thẩm định, phê duyệt phương án, chi trả và bàn giao mặt bằng. Tổng thời gian thực hiện không quá 83 ngày đối với đất nông nghiệp và 125 ngày đối với đất phi nông nghiệp, chưa tính thời gian tuyên truyền, vận động, thuyết phục và cưỡng chế nếu phát sinh.
Sổ tay làm rõ vai trò của chính quyền cấp xã trong bối cảnh đẩy mạnh phân cấp, phân quyền quản lý đất đai. Theo Quyết định số 19/2026/QĐ-UBND ngày 14/3/2026, UBND cấp xã, Chủ tịch UBND cấp xã được phân cấp quyết định các nội dung liên quan đến thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
Tỉnh Thanh Hóa ban hành Sở tay về bồi thường, giải phóng mặt bằng khi Nhà nước thu hồi đất. Ảnh: Thu Thủy.Tùy từng dự án, UBND cấp xã giao đơn vị, tổ chức thực hiện nhiệm vụ bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; trường hợp cần thiết, Chủ tịch UBND cấp xã thành lập Hội đồng bồi thường, hỗ trợ, tái định cư hoặc Tổ kiểm kê.
Công tác kiểm kê phải xác định đầy đủ diện tích, loại đất, nguồn gốc sử dụng, nhà ở, công trình, cây trồng, vật nuôi, thu nhập từ đất, số nhân khẩu, mồ mả phải di dời và các thiệt hại thực tế. Việc chụp ảnh, lưu trữ hình ảnh hiện trạng cũng được yêu cầu nhằm phục vụ giải quyết kiến nghị, thắc mắc.
Sổ tay đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu công khai, minh bạch và tiếp nhận ý kiến người dân. Trước khi triển khai, chính quyền cấp xã tổ chức họp với người có đất bị thu hồi để thông tin về mục đích dự án, chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và dự kiến khu tái định cư.
Thông báo thu hồi đất phải được gửi đến từng người có đất bị thu hồi, đồng thời niêm yết tại trụ sở UBND cấp xã, địa điểm sinh hoạt chung của khu dân cư và đăng tải trên cổng thông tin điện tử cấp xã.
Sau khi phương án được phê duyệt, việc chi trả bồi thường, hỗ trợ phải được tổ chức trong thời hạn 30 ngày kể từ khi quyết định có hiệu lực; thời gian hoàn thành không quá 10 ngày tùy từng dự án.
Việc ban hành Sổ tay được kỳ vọng tạo công cụ thống nhất cho cơ sở, giúp người dân nắm rõ quyền, nghĩa vụ và tiến độ giải quyết; qua đó nâng cao hiệu quả giải phóng mặt bằng, bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người bị thu hồi đất, hạn chế khiếu nại và góp phần đưa các dự án triển khai đúng tiến độ.