Trong tiến trình cải cách thể chế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đặc biệt chú ý đến việc cắt giảm ngành nghề và đơn giản hóa điều kiện kinh doanh, khơi thông thị trường.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường là một trong 3 Bộ đầu tiên đạt tất cả các chỉ tiêu trong phương án phân cấp; cắt giảm ngành, nghề đầu tư có điều kiện; đơn giản hóa thủ tục, điều kiện kinh doanh, vừa được Chính phủ ghi nhận và biểu dương.
Với chỉ tiêu cắt giảm ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, Bộ đã đề xuất cắt giảm 14/40 ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện và thu hẹp phạm vi 3/40 ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, đạt tỷ lệ cắt giảm 37, 5%, vượt đáng kể so với yêu cầu tối thiểu 30% mà Chính phủ đề ra.
Hoạt động kinh doanh thức ăn thuỷ sản, thức ăn chăn nuôi thuộc danh mục ngành, nghề được cắt giảm thuộc phạm vi quản lý của Bộ NNMT. Ảnh: An Khang. Theo đánh giá của Bộ Tư pháp, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chủ động rà soát ở mức độ sâu, thực chất, không chỉ dừng ở việc đáp ứng yêu cầu mà còn mở rộng phạm vi cải cách, góp phần cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.
Đáng chú ý, danh mục các ngành, nghề được cắt giảm lần này tập trung vào hoạt động kinh doanh thuộc các lĩnh vực quản lý của Bộ như: Kinh doanh thức ăn thuỷ sản, thức ăn chăn nuôi, sản phẩm xử lý môi trường nuôi trồng thủy sản; Kinh doanh dịch vụ khảo nghiệm thức ăn thủy sản, thức ăn chăn nuôi, sản phẩm xử lý môi trường nuôi trồng thủy sản; Kinh doanh đóng mới, cải hoán tàu cá; Kinh doanh phân bón; Kinh doanh dịch vụ khảo nghiệm giống cây trồng, giống vật nuôi; Kinh doanh dịch vụ khảo nghiệm giống thủy sản; Kinh doanh dịch vụ tư vấn điều tra, đánh giá đất đai; Kinh doanh dịch vụ xác định giá đất; Kinh doanh dịch vụ hỗ trợ ra quyết định điều hòa, phân phối tài nguyên nước, dịch vụ hỗ trợ ra quyết định vận hành hồ chứa, liên hồ chứa… Những hoạt động này trước đây vốn được xem là “điểm nóng” về thủ tục, doanh nghiệp thường phải đối mặt với nhiều lớp điều kiện và quy định chồng chéo.
Ở góc độ quản lý, ông Phan Tuấn Hùng, Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết: Việc cắt giảm ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện được thực hiện theo nguyên tắc nhất quán, đó là, tất cả các ngành, nghề đã được điều chỉnh bởi các quy định khác hoặc được vận hành theo cơ chế thị trường thì sẽ được Bộ cắt, giảm để tạo điều kiện tốt nhất người dân và doanh nghiệp.
Nhiều chuyên gia cho rằng, việc thu hẹp phạm vi ngành nghề có điều kiện đồng nghĩa với việc mở rộng không gian kinh doanh cho doanh nghiệp. Thay vì phải đáp ứng hàng loạt tiêu chí tiền kiểm, doanh nghiệp có thể chủ động hơn trong việc gia nhập thị trường và triển khai hoạt động sản xuất. Đây là thay đổi mang tính nền tảng, góp phần cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, tăng tính hấp dẫn, thu hút đầu từ vào sản xuất, kinh doanh các lĩnh vực liên quan đến nông nghiệp và môi trường.
Song song với việc cắt giảm ngành nghề kinh doanh, việc cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh cũng được đẩy mạnh với tốc độ đáng kể. Trong năm 2025, đã có 266/845 điều kiện đầu tư kinh doanh được đơn giản hóa, đạt tỷ lệ 31,48%. Sang năm 2026, Bộ tiếp tục đề xuất cắt giảm, đơn giản hóa 106 điều kiện đầu tư kinh doanh, đạt tỷ lệ 18,3%. Như vậy, lũy kế sau 2 năm triển khai, Bộ đã thực hiện đơn giản hoá 372 điều kiện đầu tư kinh doanh, tương đương 44%, vượt yêu cầu đề ra. Cùng với đó, Bộ đã rà soát và cắt giảm 100% (10/10) điều kiện kinh doanh không thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Đầu tư. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm, loại bỏ những quy định tồn tại ngoài khuôn khổ luật định.
Điều kiện cơ sở đóng mới, cải hoán tàu cá được đơn giản hóa thủ tục hành chính. Ảnh: Chúc Ly.Theo ông Phan Tuấn Hùng, trong lần cắt giảm này, nhiều quy định không gắn trực tiếp với mục tiêu bảo đảm quốc phòng, an ninh, trật tự an toàn xã hội hay sức khỏe cộng đồng đã được Bộ mạnh dạn loại bỏ. Đồng thời, các điều kiện mang tính hình thức, trùng lặp hoặc không còn phù hợp với thực tiễn cũng được rà soát để đơn giản hóa.
Bên cạnh đó, nhiều điều kiện kinh doanh có tính chất can thiệp sâu vào hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, làm hạn chế quyền tự chủ và gia tăng chi phí tuân thủ cũng được cắt bỏ, điển hình như các quy định về tiêu chí quy mô, nhân lực, cơ sở vật chất trong các hoạt động mua bán thức ăn chăn nuôi, mua bán, nhập khẩu sản phẩm xử lý chất thải chăn nuôi…
Đặc biệt, một số quy định kinh doanh mang tính hạn chế, chưa phù hợp với nguyên tắc thị trường, có nguy cơ làm méo mó cạnh tranh cũng đã được đề xuất bãi bỏ hoặc sửa đổi theo hướng minh bạch, bình đẳng hơn.
Theo đánh giá của Bộ Tư Pháp, phương án cắt giảm ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện và đơn giản hóa điều kiện kinh doanh của Bộ Nông nghiệp và Môi trường không chỉ bảo đảm đạt và vượt chỉ tiêu về mặt định lượng mà còn góp phần tái lập môi trường kinh doanh theo hướng thông thoáng, cạnh tranh và phù hợp với cơ chế thị trường, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và thúc đẩy phát triển kinh tế. Phương án này đặc biệt có nhiều ý nghĩa trong bối cảnh nền kinh tế đang cần thêm nguồn lực để tăng trưởng hai con số.