TP.HCM đã và đang triển khai thực hiện đồng bộ các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, xử lý khối lượng lớn chất thải rắn phát sinh trên địa bàn thành phố.
Cùng với quá trình phát triển kinh tế - xã hội, giai đoạn 2021-2025, chất thải rắn sinh hoạt (CTRSH) trên địa bàn thành phố gia tăng về số lượng và chủng loại. Hiện tại, tổng lượng CTRSH khoảng 14.116 tấn/ngày, tăng gần 1,2 lần so với năm 2021. Trong đó, CTRSH phát sinh tại đô thị là 11.663 tấn/ngày, CTRSH phát sinh tại nông thôn là 2.453 tấn/ngày.
Mặc dù địa phương đã nỗ lực trong thu gom, vận chuyển, xử lý CTRSH, nâng tỉ lệ được thu gom và xử lý lên hơn 99%. Song, công tác quản lý CTRSH còn một số bất cập do chưa được phân loại tại nguồn; tỉ lệ chất thải tái chế còn thấp, chủ yếu là chôn lấp hợp vệ sinh; tần suất thu gom, vận chuyển CTRSH có lúc, có nơi chưa đáp ứng được lượng chất thải phát sinh, gây bức xúc tại một số địa phương; chưa phát triển được ngành công nghiệp xử lý chất thải.
TP.HCM đã và đang nỗ lực trong công tác thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt, nâng tỉ lệ thu gom và xử lý chất thải rắn lên hơn 99%. Ảnh: Tường Tú.Hiện nay, tổng khối lượng chất thải rắn công nghiệp phát sinh trên địa bàn hơn 6.577 tấn/ngày, tăng gấp 1,13 lần so với năm 2021; trong đó, chất thải rắn công nghiệp thông thường là 5.815 tấn/ngày, chất thải nguy hại khoảng 762 tấn/ngày. Thành phần, khối lượng chất thải rắn công nghiệp và công nghiệp nguy hại phát sinh tùy thuộc vào ngành nghề, quy mô và công suất của các cơ sở công nghiệp.
Chất thải rắn công nghiệp đang được 40 công ty thu gom, vận chuyển, xử lý và hơn 700 cơ sở thu mua phế liệu thu gom, phân loại, tái chế, xử lý. Đối với chất thải công nghiệp nguy hại được thu gom, xử lý bởi 20 công ty và một số đơn vị xử lý chất thải nguy hại khác ở các tỉnh lân cận như Đồng Nai, Tây Ninh. Tỉ lệ chất thải rắn công nghiệp và công nghiệp nguy hại được thu gom, xử lý đạt 100%; trong đó, tái sử dụng và tái chế đạt 75%; xử lý, tiêu huỷ 25%.
Trước nguy cơ ô nhiễm môi trường từ chất thải rắn, thành phố đã chủ động hoàn thiện khung pháp lý và ban hành các quy định, quy chế quản lý phù hợp với từng loại chất thải; đồng thời, triển khai các chương trình phân loại, thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn theo hướng hiện đại, giảm thiểu chôn lấp, tăng cường tái chế, tái sử dụng và thu hồi năng lượng; từng bước đầu tư nâng cấp hệ thống thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải với sự tham gia của nhiều thành phần kinh tế.
Để góp phần nâng cao hiệu quả quản lý các loại chất thải rắn phát sinh trên địa bàn thành phố trong năm 2026 và những năm tiếp theo, TP.HCM sẽ đầu tư trang thiết bị thu gom, xây dựng trạm trung chuyển CTRSH tại các đô thị, mở rộng mạng lưới dịch vụ thu gom CTRSH ở khu vực nông thôn; thực hiện phân loại rác tại nguồn và ưu tiên tái chế, thu hồi năng lượng, giảm chôn lấp và ô nhiễm nhựa; quản lý chặt chẽ chất thải công nghiệp, nguy hại và chất thải đặc thù.
TP.HCM sẽ đa dạng hóa các công nghệ xử lý chất thải rắn, khuyến khích áp dụng công nghệ xử lý tiên tiến, hiện đại và thân thiện với môi trường. Ảnh: Tường Tú.TP.HCM cũng sẽ xây dựng, phát triển ngành công nghiệp tái chế, thu hồi tài nguyên và năng lượng từ chất thải, nhất là tái chế pin, ắc quy và thiết bị năng lượng tái tạo; đồng thời, khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư, xây dựng các cơ sở tái chế hiện đại, từng bước hạn chế các cơ sở tái chế thủ công, quy mô nhỏ, gây ô nhiễm môi trường; đa dạng hóa các công nghệ xử lý chất thải, khuyến khích áp dụng các công nghệ xử lý tiên tiến, hiện đại và thân thiện với môi trường.
Ngoài hỗ trợ doanh nghiệp tái chế, tái sử dụng chất thải nhằm phát triển kinh tế tuần hoàn, TP.HCM sẽ tiếp tục tăng cường đồng xử lý chất thải, xử lý kết hợp với thu hồi năng lượng; hạn chế và có lộ trình tiến tới chấm dứt việc đầu tư mới các khu xử lý CTRSH bằng công nghệ chôn lấp trực tiếp. Đồng thời, địa phương triển khai hiệu quả trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR), phát triển kinh tế tuần hoàn và nông nghiệp xanh, hữu cơ; đẩy mạnh hạ tầng dữ liệu và chuyển đổi số môi trường.
Cụ thể, TP.HCM tập trung hoàn thành và đưa vào vận hành hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu môi trường của thành phố theo hướng tích hợp, liên thông và chia sẻ dữ liệu thời gian thực với Cơ sở dữ liệu môi trường quốc gia. Trên cơ sở đó, xây dựng bản đồ chất lượng môi trường gắn với hệ thống thông tin địa lý cho từng địa phương, nhất là các khu vực phát triển công nghiệp và đô thị trên địa bàn thành phố.
Thành phố tiếp tục đẩy mạnh xã hội hóa các hoạt động bảo vệ môi trường, huy động sự tham gia của các thành phần kinh tế, đầu tư cho bảo vệ môi trường; cổ phần hóa các doanh nghiệp công ích, tổ chức đấu thầu các dịch vụ công liên quan quan đến môi trường, nhất là thu gom, xử lý chất thải; xây dựng các đơn giá xử lý chất thải rắn và ban hành yêu cầu kỹ thuật về ngành nghề thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn để tạo tiền đề hình thành mạng lưới dịch vụ xử lý trên địa bàn.