TP.HCM đang bước vào giai đoạn đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực khai thác thủy sản khi ban hành kế hoạch triển khai hệ thống: nhật ký khai thác thủy sản và nhật ký thu mua, chuyển tải thủy sản điện tử trên toàn địa bàn.
Theo kế hoạch, toàn thành phố hiện có 2.823 tàu cá thuộc diện phải áp dụng nhật ký điện tử, gồm 2.595 tàu khai thác và 228 tàu dịch vụ hậu cần nghề cá. Trong đó có 234 tàu dài từ 24m trở lên, 1.963 tàu từ 15m đến dưới 24m và 626 tàu từ 12m đến dưới 15m.
Việc ứng dụng nhật ký khai thác điện tử và các nền tảng số giúp cơ quan quản lý theo dõi hoạt động tàu cá theo thời gian thực, nâng cao hiệu quả truy xuất nguồn gốc thủy sản và chống khai thác IUU. Ảnh: Lê Bình.
Việc triển khai được thực hiện theo lộ trình. Nhóm tàu từ 24m trở lên phải áp dụng từ ngày 1/7/2026. Nhóm tàu từ 15m đến dưới 24m thực hiện từ ngày 1/9/2026. Các tàu từ 12m đến dưới 15m hoàn thành trước ngày 1/1/2027.
Theo ông Bùi Minh Thạnh, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM: Mục tiêu của hệ thống là thay thế phương thức ghi chép thủ công bằng dữ liệu điện tử được cập nhật theo thời gian thực, giúp cơ quan quản lý theo dõi sản lượng khai thác, kiểm soát tàu cá, truy xuất nguồn gốc thủy sản và nâng cao hiệu quả thực thi các quy định chống khai thác IUU.
Việc lựa chọn thiết bị và đơn vị cung cấp dịch vụ do chủ tàu quyết định, nhưng phải bảo đảm tương thích với hệ thống dùng chung của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
Trong quá trình triển khai, các địa phương ven biển, đặc khu Côn Đảo, lực lượng biên phòng, đơn vị quản lý cảng cá và các doanh nghiệp cung cấp thiết bị sẽ phối hợp tập huấn, hướng dẫn ngư dân sử dụng thành thạo thiết bị trước khi đưa vào vận hành chính thức.
Song song với chuyển đổi số, UBND TP.HCM cũng ban hành quy trình quản lý tàu cá không đủ điều kiện hoạt động nhằm khắc phục tình trạng tàu cá thiếu giấy tờ, chưa đăng kiểm, chưa cấp phép hoặc chưa lắp thiết bị giám sát hành trình vẫn tham gia khai thác.
Theo quy trình mới, Sở Nông nghiệp và Môi trường sẽ cập nhật danh sách tàu cá không đủ điều kiện hoạt động hằng tuần và chuyển cho các địa phương, lực lượng biên phòng, công an, đơn vị quản lý cảng cá để cùng giám sát.
Lực lượng biên phòng tăng cường kiểm tra, kiểm soát tàu cá xuất nhập bến, kịp thời phát hiện và ngăn chặn các trường hợp không đủ điều kiện hoạt động, góp phần thực thi hiệu quả các quy định chống khai thác IUU. Ảnh: Lê Bình.
Tại cơ sở, chính quyền địa phương phải tổ chức rà soát, xác minh tình trạng từng tàu, bố trí khu neo đậu tập trung, gắn bảng nhận diện tàu chưa đủ điều kiện hoạt động, đồng thời công khai danh sách để chủ tàu hoàn thiện hồ sơ pháp lý.
Lực lượng Bộ đội Biên phòng được giao nhiệm vụ kiểm soát chặt tàu cá xuất nhập bến, kiên quyết không cho ra khơi đối với các trường hợp chưa đủ điều kiện hoạt động, chưa lắp đặt thiết bị giám sát hành trình hoặc không có dữ liệu trên hệ thống điện tử.
Quy trình cũng yêu cầu tăng cường phối hợp giữa công an, ngành thủy sản và chính quyền địa phương trong việc xác minh chủ tàu, đối soát dữ liệu dân cư, truy tìm các trường hợp tàu đã mua bán nhưng chưa sang tên hoặc không xác định được nơi neo đậu thực tế.
Việc đồng thời triển khai nhật ký khai thác điện tử và quy trình quản lý tàu cá không đủ điều kiện hoạt động được xem là hai mắt xích quan trọng trong quá trình hiện đại hóa công tác quản lý nghề cá của TP.HCM.
Giải pháp này không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả truy xuất nguồn gốc thủy sản, mà còn giúp TP.HCM tạo nền tảng dữ liệu đồng bộ phục vụ chống khai thác IUU, đáp ứng các khuyến nghị của Ủy ban châu Âu (EC) và hướng tới phát triển nghề cá minh bạch, có trách nhiệm và bền vững.