Từ 1/10, áp dụng quy định mới về xuất khẩu gạo

Duy trì dự trữ lưu thông tối thiểu 5%

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 365/2026/NĐ-CP ngày 23/9/2026 về kinh doanh xuất, nhập khẩu gạo. Nghị định quy định về điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo, điều hành hoạt động xuất khẩu và nhập khẩu gạo; đồng thời quy định trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan.

Một trong những yêu cầu đáng chú ý của Nghị định là thương nhân kinh doanh xuất khẩu gạo phải thường xuyên duy trì mức dự trữ lưu thông tối thiểu tương đương 5% lượng gạo đã xuất khẩu trong 6 tháng gần nhất.

Quy định này nằm trong nhóm các biện pháp điều hành xuất khẩu gạo nhằm góp phần tiêu thụ thóc, gạo hàng hóa và bảo đảm lợi ích người trồng lúa; cân đối xuất khẩu với tiêu dùng trong nước, góp phần bình ổn giá gạo trong nước; đồng thời bảo đảm thực hiện các cam kết quốc tế và nâng cao hiệu quả xuất khẩu.

Hằng năm, Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với UBND cấp tỉnh thuộc các địa bàn sản xuất lúa, gạo trọng điểm và Bộ Công Thương cân đối nhu cầu tiêu dùng trong nước, lượng dự trữ lưu thông để định hướng lượng gạo hàng hóa cần xuất khẩu trong năm.

Thương nhân kinh doanh xuất khẩu gạo cũng có trách nhiệm tổ chức hệ thống phân phối gạo trong nước, sẵn sàng đưa gạo ra thị trường theo chỉ đạo của cơ quan nhà nước có thẩm quyền để bình ổn thị trường.

Xếp thương nhân xuất khẩu gạo theo 5 mức tín nhiệm

Nghị định 365/2026/NĐ-CP còn đưa ra cơ chế đánh giá mức độ tín nhiệm của thương nhân kinh doanh xuất khẩu gạo.

Việc đánh giá dựa trên các tiêu chí như chấp hành quy định của thương nhân; thực hiện nghĩa vụ thuế; tuân thủ pháp luật về hải quan; xây dựng chuỗi liên kết sản xuất và bao tiêu sản phẩm; xây dựng, phát triển thương hiệu gạo; kết quả kinh doanh xuất khẩu; thực hiện chế độ báo cáo và dự trữ lưu thông; hệ thống kho chuyên dùng, logistics; chấp hành các quy định về an toàn, vệ sinh lao động, phòng cháy chữa cháy, môi trường và an toàn thực phẩm.

Theo đó, thương nhân được phân thành 5 mức tín nhiệm, gồm: rất cao từ 80-100 điểm; cao từ 60 đến dưới 80 điểm; trung bình từ 40 đến dưới 60 điểm; thấp từ 20 đến dưới 40 điểm và rất thấp từ 0 đến dưới 20 điểm.

Các bộ, ngành và UBND cấp tỉnh căn cứ chức năng, nhiệm vụ thực hiện chấm điểm theo các tiêu chí được giao. Trước ngày 30/6 hằng năm, Bộ Công Thương tổng hợp và công bố mức độ tín nhiệm của các thương nhân kinh doanh xuất khẩu gạo.

Nghị định đồng thời khuyến khích thương nhân xây dựng vùng nguyên liệu hoặc liên kết với người sản xuất; phát triển chuỗi liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ thóc, gạo. Thương nhân xây dựng vùng nguyên liệu được xem xét ưu tiên tham gia các chương trình xúc tiến thương mại, xây dựng và quảng bá thương hiệu; tham gia hợp đồng tập trung, chương trình mua thóc, gạo tạm trữ của Nhà nước và các chính sách khác theo quy định.