Công nghệ mở đường cho quản lý rừng hiệu quả
Thực hiện Quyết định số 3483/QĐ-UBND ngày 2/12/2024 của UBND tỉnh, lực lượng kiểm lâm Quảng Ninh đã từng bước đưa khoa học công nghệ vào thực tiễn, trong đó nổi bật là việc sử dụng thiết bị bay không người lái (flycam). Đây không chỉ là công cụ hỗ trợ, mà đang trở thành một phương thức làm việc mới, thay đổi cách tiếp cận truyền thống trong quản lý, bảo vệ rừng.
Tại các khu vực miền núi cao như Bình Liêu, địa hình chia cắt, việc tiếp cận hiện trường bằng phương pháp thủ công thường tốn kém thời gian, nhân lực, thậm chí tiềm ẩn rủi ro. Trong bối cảnh đó, flycam phát huy rõ lợi thế khi cho phép quan sát tổng thể diện tích rừng chỉ trong thời gian ngắn. Hình ảnh, dữ liệu thu thập từ trên cao giúp xác định chính xác ranh giới, diện tích và hiện trạng rừng trồng thay thế, điều mà trước đây phải mất nhiều ngày, thậm chí nhiều tuần mới hoàn thành.
Cán bộ Hạt kiểm lâm khu vực 1 sử dụng flycam trong công tác quản lý, bảo vệ rừng. Ảnh: Nguyễn Thành.
Thực tế triển khai tại gần 300 ha rừng trồng thay thế ở địa bàn xã Bình Liêu và Lục Hồn cho thấy, flycam đã trở thành trợ thủ đắc lực của lực lượng kiểm lâm. Từ việc theo dõi sinh trưởng của cây, phát hiện cây chết, cây sinh trưởng kém đến nhận diện dấu hiệu sâu bệnh hay tác động xâm hại rừng, tất cả đều được ghi nhận nhanh chóng, trực quan. Nhờ đó, các giải pháp kỹ thuật được đề xuất kịp thời, hạn chế tối đa thiệt hại và nâng cao chất lượng rừng trồng.
Không dừng lại ở đó, dữ liệu hình ảnh có độ phân giải cao còn giúp kiểm tra việc tuân thủ quy trình kỹ thuật trồng rừng, từ mật độ, khoảng cách đến chủng loại cây trồng theo đúng thiết kế được phê duyệt. Điều này góp phần siết chặt trách nhiệm của các chủ đầu tư, đơn vị quản lý rừng, đảm bảo rừng trồng thay thế không chỉ đủ diện tích mà còn đúng chất lượng.
Hướng tới lực lượng kiểm lâm “số”
Nếu như trước đây, người kiểm lâm gắn với hình ảnh “ăn rừng, ngủ rừng”, tuần tra bằng đôi chân và kinh nghiệm, thì hiện nay, họ đang từng bước trở thành những “kiểm lâm số”. Các cán bộ từng bước làm chủ công nghệ, vận hành thiết bị hiện đại, tiếp cận rừng từ góc nhìn hoàn toàn mới.
Nhận thức rõ xu thế chuyển đổi số, Hạt Kiểm lâm Khu vực 1 đã chủ động tiếp cận và ứng dụng flycam vào công tác chuyên môn. Năm 2025, đơn vị được trang cấp 2 thiết bị bay không người lái cùng hệ thống cảnh báo cháy rừng tự động, đồng thời tổ chức tập huấn, hướng dẫn sử dụng cho cán bộ. Tinh thần cầm tay chỉ việc, người biết hướng dẫn người chưa biết đã giúp toàn bộ công chức trong đơn vị nhanh chóng làm chủ thiết bị, không để ai bị bỏ lại phía sau.
Việc ứng dụng flycam giúp lực lượng kiểm lâm kịp thời phát hiện sự cố và xử lý kịp thời. Ảnh: Nguyễn Thành.
Quan trọng hơn, việc ứng dụng công nghệ luôn được đặt trong khuôn khổ pháp luật. Các quy định như Luật Phòng không nhân dân năm 2024 và Nghị định số 288/2025/NĐ-CP về quản lý tàu bay không người lái được quán triệt đầy đủ, đảm bảo hoạt động bay phục vụ nhiệm vụ chuyên môn diễn ra an toàn, đúng quy định.
Ông Vũ Văn Mỳ, Hạt trưởng Hạt kiểm lâm khu vực 1, chia sẻ, thực tiễn tại các địa bàn phức tạp như phường An Sinh, Bình Khê cho thấy, flycam giúp lực lượng kiểm lâm phát hiện sớm các dấu hiệu vi phạm, nguy cơ cháy rừng, thậm chí hỗ trợ kịp thời cho địa phương khác trong xử lý sự cố. So với phương pháp tuần tra truyền thống, hiệu quả công việc được nâng lên rõ rệt, trong khi thời gian, chi phí và công sức giảm đáng kể.
Có thể nói, việc ứng dụng thiết bị bay không người lái không chỉ là giải pháp kỹ thuật, mà còn là bước chuyển về tư duy. Từ cách làm thủ công sang quản lý dựa trên dữ liệu, từ bị động sang chủ động phòng ngừa, từ kinh nghiệm cá nhân sang hệ thống hóa thông tin. Đó là những thay đổi mang tính nền tảng trong công tác quản lý, bảo vệ rừng của lực lượng kiểm lâm tại Quảng Ninh.