Năm 2019, Chính phủ phê duyệt Chiến lược phát triển viễn thám quốc gia đến 2030, tầm nhìn 2040. Sau 5 năm triển khai (2019–2024), viễn thám đã khẳng định vai trò là công nghệ hạ tầng thiết yếu, hỗ trợ quản lý tài nguyên – môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu, phục vụ quốc phòng – an ninh và phát triển kinh tế số.
Thành tựu nổi bật
Làm chủ công nghệ vệ tinh: Việt Nam đã thiết kế, chế tạo và phóng thành công các vệ tinh nhỏ như MicroDragon, NanoDragon; vận hành hiệu quả vệ tinh VNREDSat-1 hơn 10 năm, cung cấp dữ liệu 2,5m phục vụ nhiều ngành.
Mạng lưới trạm thu dữ liệu: hiện có 3 trạm thu dữ liệu độ phân giải cao (VNREDSat-1, SPOT6, KOMPSAT-3A) và 4 trạm thu dữ liệu độ phân giải thấp từ vệ tinh Mỹ, Nhật, EU, Trung Quốc. Cơ sở dữ liệu viễn thám quốc gia hoàn thành năm 2024, đưa vào vận hành từ 2025.
Ứng dụng đa ngành: viễn thám đã được dùng trong giám sát rừng, đất đai, nguồn nước, dự báo thiên tai, biến đổi khí hậu, kiểm kê khí nhà kính, hỗ trợ quy hoạch, lập hải đồ, giám sát xói lở bờ biển miền Trung. Khoảng 50% địa phương đã triển khai ứng dụng viễn thám trong quản lý.
Nghiên cứu và hợp tác quốc tế: tham gia Disaster Charter, Sentinel-ASIA; hợp tác với Pháp, Nhật, Hàn Quốc, Mỹ, EU; thực hiện nhiều đề tài khoa học ứng dụng viễn thám trong quản lý bờ biển, tính toán phát thải carbon, giám sát rừng ngập mặn.
Nguồn nhân lực: Bộ và các đơn vị đã đào tạo hơn 200 cán bộ, kỹ sư; một số trường đại học đã mở chuyên ngành viễn thám, nhưng vẫn thiếu nhân lực chất lượng cao.
Thực tiễn 5 năm qua cho thấy những tác động thực tiễn rất hiệu quả. Cụ thể, đối với Quản lý tài nguyên: thông tin viễn thám giúp tiết kiệm hàng trăm tỷ đồng/năm chi phí điều tra, quan trắc. Ứng phó thiên tai: ảnh viễn thám cung cấp nhanh dữ liệu ngập lụt, cháy rừng, hỗ trợ chỉ đạo khẩn cấp. Kinh tế số và an ninh quốc phòng: viễn thám phục vụ lập bản đồ quân sự, theo dõi biến động biển đảo, hỗ trợ an ninh mạng dữ liệu địa không gian.
Tuy nhiên, một số hạn chế phải kể đến là: Văn bản pháp luật còn thiếu, chưa có Luật Viễn thám riêng. Ứng dụng còn manh mún, phụ thuộc dự án ngắn hạn. Chưa có lộ trình thay thế vệ tinh VNREDSat-1 sắp hết niên hạn. Nhân lực và kinh phí hạn chế; 62% địa phương thiếu cán bộ chuyên trách.
Viễn thám Việt Nam đã có bước phát triển mạnh trong 5 năm, nhưng cần chiến lược dài hạn, gắn với chuyển đổi số quốc gia, để trở thành công cụ không thể thiếu cho quản lý hiện đại và phát triển bền vững.