Quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và Trung Quốc trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, đặc biệt là bảo tồn đa dạng sinh học, đang mở rộng theo hướng thực chất và bền vững.
Trong cuộc trao đổi gần đây, đại diện lãnh đạo tỉnh Thanh Hải (Trung Quốc) và Bộ Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam khẳng định quyết tâm thúc đẩy các chương trình bảo tồn xuyên biên giới, tập trung vào bảo vệ loài nguy cấp, phát triển sinh cảnh tự nhiên và chia sẻ kinh nghiệm quản lý bền vững khu bảo tồn.
Theo ông Lưu Đào – Trưởng đoàn công tác tỉnh Thanh Hải (Trung Quốc), địa phương này là nơi khởi nguồn của ba dòng sông lớn gồm Hoàng Hà, Trường Giang và Lan Thương (Mekong). Với vai trò đầu nguồn, Thanh Hải đã ban hành nhiều quy định nghiêm ngặt về bảo tồn hệ sinh thái sông, bao gồm việc cấm khai thác khoáng sản, đóng cửa các đập thủy điện cũ và dừng phát triển công nghiệp tại thượng nguồn. Đây được xem là những bước đi chiến lược góp phần giữ gìn đa dạng sinh học trong lưu vực sông Mekong – khu vực có ý nghĩa sống còn đối với Việt Nam và các quốc gia Đông Nam Á.
Tỉnh Thanh Hải cũng đang tiên phong trong ứng dụng công nghệ vào giám sát môi trường như hệ thống quan trắc từ xa, trí tuệ nhân tạo (AI), đồng thời xây dựng hành lang pháp lý và tăng cường giáo dục nhận thức cho người dân. Đặc biệt, địa phương triển khai chuyển đổi sinh kế cho các cộng đồng sống gần khu bảo tồn, hỗ trợ người dân từ bỏ các hoạt động gây hại như canh tác, chăn nuôi không kiểm soát để chuyển sang bảo vệ và phục hồi thiên nhiên.
Bảo tồn đa dạng sinh học không thể là nỗ lực đơn lẻ trong phạm vi quốc gia, mà cần sự chung tay của các quốc gia. Ảnh minh họa.Phía Việt Nam ghi nhận và đánh giá cao các mô hình bảo tồn và chuyển dịch sinh kế của Thanh Hải. Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Quốc Trị nhấn mạnh, Việt Nam đã ban hành khung pháp lý toàn diện về bảo tồn đa dạng sinh học, đồng thời triển khai các chiến lược và chương trình hành động cấp quốc gia. Trong đó có Quy hoạch Bảo tồn đa dạng sinh học giai đoạn 2021 - 2030, đặt mục tiêu mở rộng hệ thống khu bảo tồn thiên nhiên lên khoảng 6,6 triệu ha và thành lập thêm 61 khu bảo tồn mới.
Thứ trưởng Nguyễn Quốc Trị đề xuất hai bên tăng cường hợp tác hình thành và quản lý các hành lang đa dạng sinh học xuyên biên giới, tập trung tại các khu vực ranh giới giáp ranh và ngoài phạm vi tài phán quốc gia. Việt Nam cũng bày tỏ mong muốn chia sẻ kinh nghiệm về mô hình sinh kế cộng đồng bền vững, du lịch sinh thái và rừng cộng đồng – những giải pháp giúp cân bằng giữa bảo tồn và phát triển kinh tế.
Ngoài ra, hai bên nhất trí thúc đẩy giao lưu khoa học và giáo dục, thông qua tổ chức hội thảo, chương trình thanh niên, xây dựng tài liệu truyền thông và trao đổi chuyên gia trong lĩnh vực bảo tồn thiên nhiên.
Từ thực tiễn của hai quốc gia, có thể thấy bảo tồn đa dạng sinh học không thể là nỗ lực đơn lẻ trong phạm vi quốc gia, mà cần sự chung tay của các quốc gia trong khu vực – nơi thiên nhiên không bị giới hạn bởi đường biên. Sự đồng thuận và cam kết mạnh mẽ giữa Việt Nam và Trung Quốc là cơ sở để hiện thực hóa một tầm nhìn xanh chung, bền vững và hài hòa giữa con người với thiên nhiên.